| نه اسباب شامش مهيا نه چاشت | | يکي مشت زن بخت روزي نداشت |
| که روزي محال است خوردن به مشت | | ز جور شکم گل کشيدي به پشت |
| دلش پر ز حسرت، تنش سوکوار | | مدام از پريشاني روزگار |
| گه از بخت شوريده، رويش ترش | | گهش جنگ با عالم خيرهکش |
| فرو ميشدي آب تلخش به حلق | | گه از ديدن عيش شيرين خلق |
| که کس ديد از اين تلختر زيستي؟ | | گه از کار آشفته بگريستي |
| مرا روي نان مينبيند تره | | کسان شهد نوشند و مرغ و بره |
| برهنه من و گربه را پوستين | | گر انصاف پرسي نه نيکوست اين |
| به گنجي فرو رفتي از کام دل! | | چه بودي که پايم در اين کار گل |
| ز خود گرد محنت بيفشاندمي | | مگر روزگاري هوس راندمي |
| عظام زنخدان پوسيده يافت | | شنيدم که روزي زمين ميشکافت |
| گهرهاي دندان فرو ريخته | | به خاک اندرش عقد بگسيخته |
| که اي خواجه با بينوايي بساز | | دهان بي زبان پند ميگفت و راز |
| شکر خورده انگار يا خون دل | | نه اين است حال دهن زير گل! |
| که بي ما بگردد بسي روزگار | | غم از گردش روزگاران مدار |
| غم از خاطرش رخت يک سو نهاد | | همان لحظه کاين خاطرش روي داد |
| بکش بار تيمار و خود را مکش | | که اي نفس بي راي و تدبير و هش |
| وگر سر به اوج فلک بر برد | | اگر بندهاي بار بر سر برد |
| به مرگ از سرش هر دو بيرون شود | | در آن دم که حالش دگرگون شود |
| جزاي عمل ماند و نام نيک | | غم و شادماني نماند وليک |
| بده کز تو اين ماند اي نيکبخت | | کرم پاي دارد، نه ديهيم و تخت |
| که پيش از تو بودهست و بعد از تو هم | | مکن تکيه بر ملک و جاه و حشم |
| که دنيا به هر حال ميبگذرد | | خداوند دولت غم دين خورد |
| غم ملک و دين خورد بايد بهم | | نخواهي که ملکت برآيد بهم |
| که سعدي درافشاند اگر زر نداشت | | زرافشان، چو دنيا بخواهي گذاشت |