![شاخصه هاي توسعه از منظر اسلام، قانون اساسي و امام خميني (ره) (3) شاخصه هاي توسعه از منظر اسلام، قانون اساسي و امام خميني (ره) (3)](https://rasekhoon.net/_files/thumb_images700/article/d5bcef7d-8400-4546-867a-cf95b48a8be5.jpg)
شاخصه هاي توسعه از منظر اسلام، قانون اساسي و امام خميني (ره) (3)
نويسنده: عليرضا رضايي
قانون مداري
قرآن كريم بارها از قانونمندي جامعه و تحولات آن سخن به ميان آورده است. (41)
امام خميني (قدس ره) حكومتي را قابل قبول مي داند كه تابع قانون باشد: «ما مي خواهيم يك حكومتي باشد كه لااقل تابع قانون باشد و تبع قانون اسلام باشد. تبع قوانين مجهوله صحيح باشد.» (42)
قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، مكررا رجوع و عمل به قانون را مورد تاكيد قرار داده است. (43)
رفع فقر از جامعه (رفع نيازهاي مادي)
در جاهاي مختلف قرآن كريم، فقرزدايي در سياست و فرهنگ اسلامي مورد تاكيد قرار گرفته است. (44)
امام علي عليه السلام نيز ضمن برشمردن فقر به عنوان بزرگ ترين مرگ، (45) خطاب به فرزندشان محمّدبن حنفيه مي فرمايند: «پسركم، از فقر بر تو ترسانم، پس از آن به خدا پناه بر، كه فقر دين را نقصان مي رساند و خرد را سرگردان كند و دشمني پديد آرد.» (46)
امام خميني (قدس ره) خود هدفشان را رفع فقر معرفي مي نمايند: «ما آمده ايم اين محروميت ها را از محروميت در بياوريم.» (47) «همه آرمان و آرزوي ملت و دولت و مسئولين كشور ماست كه روزي فقر و تهيدستي در جامعه ما رخت بربندد و مردم عزيز و صبور و غيرتمند كشور از رفاه در زندگي مادي و معنوي برخوردار باشند.» (48) ايشان همچنين مي فرمايند: «[نظام جمهوري اسلامي] هدفش قبل از هر چيز از بين بردن فقر و اصلاح شرايط زندگي براي اكثريت قاطع مردم است كه از همه جهت مورد ظلم واقع شده اند.» (49)
رفع نيازهاي مادي انسان در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران در اصول مختلف مورد تاكيد قرار گرفته است. (50)
عقل گرايي
قرآن كريم در رابطه با ارزش و خرد و خردمندي، ضمن معرفي حكمت آموزي و شكوفايي خرد در فلسفه بعثت و نزول قرآن، (52) ايجاد انگيزه تعقل در فلسفه پيام هاي خداوند در تكوين و تشريع معرفي مي كند (53) و از قبح آشكار پيروي از بي خردان (54) سخن به ميان مي آورد. همچنين، ضمن معرفي خرد و انديشه به عنوان راز تحليل درست مسئله، (55) بهره گيري از برهان عقلي را در سيره ي پيامبران مطرح مي كند. (56)
امام علي عليه السلام در اين رابطه مي فرمايند: «گرانمايه ترين بي نيازي خرد است و بزرگ ترين درويشي بي خردي است.» (57) همچنين مي فرمايند: «هيچ مالي از خرد سودمندتر نيست.» (58) و در تعريف خردمندي مي فرمايند: «خردمند آن بود که هر چيزي را به جاي خود نهد.» (59)
مردم مداري
قرآن كريم، مردم دوستي و مردم مداري را اصلي در سياست و فرهنگ اسلام و اديان الهي مي داند (16) و بر ارزش آگاهي مردم و قضاوت افكار عمومي نيز تاكيد مي نمايد. (62) امام علي عليه السلام ضمن اينكه يكي از اركان حكومت و اداره جامعه را مشورت مي دانند، (63) مردم را از مخاطبان براي مشورت معرفي مي نمايند. (64)
امام خميني (قدس ره) در اين رابطه مي فرمايند: «سياست ما هميشه بر مبناي حفظ آزادي، استقلال و حفظ منافع مردم است كه اين اصل را هرگز فداي چيزي نمي كنيم.» (65)
ايشان در جاي ديگر مي فرمايند: «ما بناي بر اين نداريم كه يك تحميلي به ملتمان بكنيم و اسلام به ما اجازه نداده است كه ديكتاتوري بكنيم. ما حق نداريم، خداي تبارك و تعالي به ما حق نداده است، پيغمبر اسلام به ما حق نداده است كه به ملتمان چيزي را تحميل بكنيم.» (66)
ايشان ضمن اينكه مي فرمايند: «ما تابع آراي ملت هستيم. ملت ما هر طوري كه راي داد ما هم از آن تبعيت مي كنيم»، (67) ميزان را راي ملت معرفي مي نمايند (68) و معتقدند كه بدون پشتيباني مردم نمي شود كار كرد. (69)
در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران نيز در اصول مختلف بر مردم و مشاركت مردمي تاكيد شده است. (70)
آزادي
قرآن كريم ضمن تاكيد بر آزادي عقيده، (بقره: 256) آزادي و اختيار را شرط تكليف دانسته (72) و آزادي از نوع اسارت ها را در فلسفه بعثت معرفي نموده است. (73)
امام علي عليه السلام ضمن تاكيد بر آزادي انتقاد از حاكمان، (74) بر آزادي بيان تاكيد مي نمايد (75) و در مورد آزادي افراد و احزاب مخالف مي فرمايند: «كسي كه از روي اطاعت با من بيعت كرد پذيرفتم و كسي كه از بيعت كردن با من امتناع ورزيد او را وادار به بيعت نكرده و رهايش كردم.» (76)
امام خميني (قدس ره) پايه سياست داخلي و خارجي كشور را حفظ آزادي مردم و مسلمانان معرفي مي نمايد. (77) ايشان ضمن معرفي آزادي به عنوان يكي نعمت بزرگ الهي، (78) آزادي را به عنوان حق بشريت معرفي مي نمايند، (79) اما تاكيد مي كنند كه «آزادي بايد طبق قانون باشد.» (80)
قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران نيز در اصول متعددي بر ابعاد مختلف آزادي تاكيد نموده است. (81)
ادامه دارد ...
منبع: دو فصلنامه علمي - تخصصي معرفت سياسي (3)