0

معيارهاي انتخاب همسر از ديدگاه اسلام (1)

انتخاب همسر مرحله اي مهم و سرنوشت ساز در تحقق ازدواج موفق محسوب مي شود . روند رو به تزايد طلاق در سال هاي نخست زندگي مشترک ، بيانگر نشانگر نقصمان بينش داوطلبان ازدواج در مسايل گوناگون از جمله امور مربوط به انتخاب همسر است . اسلام اين مکتب حيات بخش که سعادت انسان را تضمين مي کند ، در خصوص موضوع انتخاب همسر معيارهاي متعددي را ارائه کرده که در نظر داشتن آنها زمينه ساز تاسيس خانواده
معيارهاي انتخاب همسر از ديدگاه اسلام (1)

معيارهاي انتخاب همسر از ديدگاه اسلام (1)
معيارهاي انتخاب همسر از ديدگاه اسلام (1)


 

نويسنده: هادي حسين خاني ناييني *




 

چکيده
 

انتخاب همسر مرحله اي مهم و سرنوشت ساز در تحقق ازدواج موفق محسوب مي شود . روند رو به تزايد طلاق در سال هاي نخست زندگي مشترک ، بيانگر نشانگر نقصمان بينش داوطلبان ازدواج در مسايل گوناگون از جمله امور مربوط به انتخاب همسر است . اسلام اين مکتب حيات بخش که سعادت انسان را تضمين مي کند ، در خصوص موضوع انتخاب همسر معيارهاي متعددي را ارائه کرده که در نظر داشتن آنها زمينه ساز تاسيس خانواده مطلوب به شمار مي رود . در اين مقاله ، معيارهاي انتخاب همسر از ديدگاه اسلام در قالب شش دسته کلي تحت عناوين دينداري و ايمان ، ارزش هاي اخلاقي ، خصوصيات جسمي ، صلاحيت خانوادگي ، خصوصيات اقتصادي و ويژگي هاي اجتماعي مورد بررسي قرار گرفته است . در اسلام ، بر اصل همسان همسري به عنوان معيار همسر گزيني و ضامن انجام خانواده ، در ذيل عنوان « کفويت » تاکيد شده است . اما ديدگاه هاي ارزشي اسلام به ارائه تعريف خاصي از کفويت زن و شوهر انجاميده است . برخورد ايجابي با برخي جنبه هاي همسان همسري و برخورد سلبي با جنبه هاي ديگر (همساني قومي ، نژادي و طبقاتي) ، نشان دهنده کوشش قانون گذار اسلام در جهت تغيير نگرش هاي فرهنگي نسبت به موضوع همسان همسري است .
کليد واژه ها : ازدواج ، انتخاب همسر ، معيارهاي انتخاب همسر ، کفويت ، همسان همسري

مقدمه
 

ازدواج در منطق قرآن کريم زمينه ساز ايجاد آرام بخش ترين رابطه ها و آغازگر زندگي خانوادگي همراه با مودت و رحمت است . خداوند متعال کارکرد اين سنت نبوي صلي الله عليه وآله را قرآن کريم چنين تبيين مي فرمايد : « و از نشانه هاي او اينکه همسراني از جنس خودتان براي شما آفريد تا در کنار آنان آرامش يابيد ، و در ميانتان مودت و رحمت قرار داد ؛ در اين نشانه هايي است براي گروهي که تفکر مي کنند ! » (روم : 21) اما هنگامي که زندگي آن گونه که افراد توقع دارند ، پيش نمي رود ، اکثر زوج ها به حالتي از ناباوري و سرخوردگي زناشويي مي رسند . سرخوردگي زناشويي (1) کاهش تدريجي دلبستگي عاطفي است که شامل کاهش توجه در رابطه با همسر ، بيگانگي عاطفي و افزايش يک نوع بي علاقگي و بي تفاوتي نسبت به همسر است . (2 ) اينک اين سوال مطرح است که چرا اين کانون آرامش ، مودت و رحمت جاي خود را به سرخوردگي ، ناسازگاري و خشونت مي دهد و در مواردي نه چندان اندک (3 ) نتيجه اي جز طلاق و جدايي ندارد ؟
تحقيقات ارائه شده توسط معاونت مطالعات و تحقيقات سازمان ملي جوانان و مرکز مطالعات و پژوهش هاي جمعيتي آسيا و اقيانوسه ، (4 ) در خصوص آمار طلاق در سال 1385 حاکي از آن است که بالغ بر 75 درصد طلاق ها مربوط به زوجين با کمتر از 10 سال سنوات زناشويي است . در علاوه بر اين ، نزديک به 50 درصد طلاق ها نيز در چهار سال اول زندگي اتفاق مي افتد . تحقيق آقاجاني مرسا ، که به بررسي علل طلاق در سه طبقه اجتماعي بالا ، متوسط و پايين شهر تهران پرداخته نيز نشان مي دهد که از بين 450 نفر از زناني که حکم طلاق آنها صادر شده است ، 7. 48% پاسخ گويان در طبقه پايين در اولين سال زندگي مشترک با يکديگر اختلاف داشته اند . اين ميزان در طبقه متوسط به 7. 34% و در طبقه بالا به 7. 46% مي رسد .(5)
بررسي هاي به عمل آمده توسط سپهريان (6 ) در خصوص مواردي که طي سال هاي 1373 و 1374 در شهرستان اروميه حکم طلاق درباره آنها صادر شده است ، نيز حاکي از آن است که 70% از خانواده هاي طلاق ، اظهار نموده اند که هنگام ازدواج اختلاف پيدا کرده اند . آمارهاي فوق گوياي اين مطلب است که در مواردي که بيان آن گذشت ، شناخت دو طرف از يکديگر تا حدي ناقص و محدود است که به مجرد ازدواج و تنها با گذشت زماني اندک از زندگي مشترک پي به ناهماهنگي خود مي برند و ادامه آن را نا ممکن مي شمارند . بر اساس آمارهاي فوق که بخش اندکي از تحقيقات انجام شده در اين خصوص است ، ضعف شناخت در انتخاب همسر از جمله عوامل موثر در عدم سازگاري همسران جوان به شمار مي رود . چنان چه بتوان بينش و آگاهي جوانان در شرف ازدواج را در مورد انتخاب همسر افزايش داد ، مي توان به وقوع ازدواج هاي موفق و کاهش نرخ طلاق در جامعه اميدوار بود همچنان که در پژوهش آقاجاني مرسا ، که بدان اشاره شد ، 82% پاسخ گويان در طبقه پايين و 70% پاسخ گويان در طبقه متوسط و 3. 53% در طبقه بالا بر اين باورند که انتخاب همسر مي تواند در پايداري ازدواج بيشترين نقش را داشته باشد . (7 )
هرچند ضعف شناخت مي تواند ناشي از کمبود آگاهي در مورد خصوصيات فرد مورد نظر باشد . اما عدم توجه به مهم ترين معيارهاي انتخاب همسر نيز عامل عدم موفقيت بسياري از ازدواج ها به شمار مي رود . اسلام به عنوان دين برخوردار از نظام جامع ، که سعادت انسان را تضمين مي کند ، در خصوص موضوع انتخاب همسر نيز معيارهاي متعددي را ارائه کرده که در نظر داشتن آنها ، زمينه ساز تاسيس خانواده مطلوب به شمار مي رود . اين مقاله ، مي کوشد معيارهاي انتخاب همسر از ديدگاه اسلام را بررسي کرده و ميزان اهميت هريک را مشخص نمايد.
در اسلام معيارهاي انتخاب همسر در قالب شش دسته ملاک ديني ، اخلاقي و روان شناختي ، خانوادگي ، جسماني ، اجتماعي و اقتصادي مورد توجه قرار گرفته و در منابع اسلامي در خصوص ميزان اهميت هريک مباحثي مطرح شده است . اسلام براي معيارهاي مختلف وزن يکساني در نظر نگرفته و به نوعي اولويت بندي در مورد معيارهاي گوناگون پرداخته است . اينک ديدگاه اسلام را در خصوص هريک از معيارهاي انتخاب همسر و ميزان اهميت آنها مورد توجه قرار مي دهيم .

دينداري و ايمان
 

دينداري و ايمان به خداوند از جمله معيارهايي است که در منابع اسلامي مورد توجه جدي قرار گرفته و رعايت آن شرط اساسي در همسر گزيني به شمار آمده است . بر اين اساس ، مردان و زنان مومن از وصلت با افراد بي ايمان ، حتي در صورت برخورداري از ساير معيارهاي همسر مطلوب ، نهي شده اند . (بقره 221) منظور از « ايمان » در قرآن کريم ، ايمان به سه اصل(8) است که اساسي ترين آنها ، ايمان بالله خواهد بود که اگر جامع و کامل باشد ، ايمان به دو اصل ديگر را نيز تامين مي کند .(9) البته ايمان صرف ادراک نيست ، بلکه عبارت است از پذيرايي و قبول مخصوصي از ناحيه نفس نسبت به آنچه درک کرده ، قبولي که باعث شود نفس در برابر آن ادراک و آثاري را که اقتضاء دارد ، تسليم شود . نشانه چنين قبولي اين است که ساير قوا و جوارح آدمي نيز آن را قبول نموده ، مانند خود نفس در برابرش تسليم شود . (10) ايمان مقتضي عمل صالح است و ما را به انجام آن وا مي دارد . (11)در واقع ، ايمان مانند چشمه اي از قلب مي جوشد ، به سوي اعضا و جوارح جريان پيدا مي کند و به صورت اعمال صالحه و حسنه ظاهر مي شود . (12) اهميت ايمان در انتخاب همسر از آنجا روشن تر مي گردد که ريشه اخلاق و ارزش اخلاقي از ديدگاه اسلام ايمان است و براي به دست آوردن تقوا و تخلق به اخلاق شايسته ، نخست بايد به تحصيل ايمان مبادرت شود . (13) با توجه به نقش دينداري در سعادت زندگي زناشويي ، مي توان برخورداري از انگيزه الهي در ازدواج را نخستين گام بهرمندي از ولايت خداوند (14) و زمينه ساز تحصيل ساير معيارهاي همسر مطلوب (ممتحنه : 10) به شمار آورد . اسلام همساني ديني را شرط لازم براي تحقق ازدواج دائم دانسته(15) مسلمانان را از برقراري پيوند زناشويي با غير مسلمانان بر حذر مي دارد . (16) اهميت دينداري در استحکام خانواده ، در تحقيقات پژوهشگران نيز به اثبات رسيده است ، به طوري که ويتز (17) و همکاران (1985) با فرا تحليل 56 مطالعه انجام شده درباره مذهب و احساس خشنودي بيان کردند که خشنودي زناشويي ، تحت تاثير مذهب قرار دارد . مذهب و پايبندي به آن مي تواند ميزان طلاق را در افراد مذهبي تا حدود نصف کاهش دهد .(18) از ديدگاه اسلام ، علاوه بر همساني ديني زوجين ، همساني آنان در مراتب دينداري نيز مورد توجه قرار گرفته است . چنانچه در حديثي رسول خدا صلي الله عليه و آله مرد مومن را هم شان زن مومن و مرد مسلمان را همتاي زن مسلمان قلمداد مي کنند .(19) در روايت ديگري تاکيد شده که اگر حضرت علي عليه السلام نبود ، همتايي در ميان انسان ها براي ازدواج با حضرت زهرا عليها السلام يافت نمي شد . (20) در منابع اسلامي ، محبت اولياي الهي نيز جلوه اي از دينداري همسر به شمار آمده (تحريم : 5) و بر نقش آن در انعقاد نطفه بنده خداوند تاکيد شده است . 4 همچنين منابع اسلامي ، علاوه بر موارد فوق ، که مشترک بين زن و مرد است بر وجود خصايص ديگري در زنان همچون همياري با همسر در انجام وظايف ديني ، (21) بندگي و بازگشت از گناه به سوي خداوند تاکيد کرده است ، حاصل آنکه ، مي توان گفت که اسلام ازدواج با افراد همسان را مورد تاکيد قرار داده است . البته بر خلاف ديدگاه همسان همسري در روان شناسي اجتماعي ، که همساني زوجين را در تمامي عرصه ها يا لااقل در عرصه هاي نژاد ، دين و منزلت اقتصادي - اجتماعي لحاظ کرده است ،( 22) منابع اسلامي معيار همساني را ، که از آن با عنوان « کفوت » نام مي برند ، تنها هماهنگي سطح ديني طرفين ازدواج مي دانند .

ارزش هاي اخلاقي
 

پايبندي به ارزش هاي اخلاقي از جمله مهم ترين معيارهاي همسر شايسته از ديدگاه اسلام محسوب مي شود . به گونه اي که بيشترين توصيه هاي پيشوايان ديني در خصوص توجه به وجود ارزش هاي اخلاقي در بين داوطلبان ازدواج ارائه شده است . ارزش هاي اخلاقي طيفي از احکام دستوري در چهار عرصه اخلاق فردي ، خانوادگي ، اجتماعي و زيست محيطي را در بر مي گيرد . (23) از جمله ارزش هاي مهم اخلاقي ، که موجب رضايت مندي زناشويي مي گردد ، حسن خلق است . به دليل اهميت فوق العاده اين ويژگي ، امام رضا عليه السلام ازدواج با فرد بد اخلاق را روا ندانسته و از آن نهي مي کنند . (24 ) امام صادق عليه السلام ، حسن خلق را عبارت از فروتني ، نيکوگفتاري و خوش رويي مي دانند.(25)بنابراين ، مهرورزي به همسر ، که برآيند اين صفات است ، به عنوان يکي از شاخص هاي مهم همسر مطلوب محسوب شده است . (واقعه : 36 (26) همچنين با توجه به تاثير گفتار در روابط همسران ، بر پرهيز از گزينش افراد بدزبان به عنوان همسر تاکيد شده است . (27) علاوه بر خصوصيات فوق ، که در مرد و زن مورد تاکيد قرار گرفته ، در خصوص ارزش هايي همچون نرم خويي ، (28) سپاس گزاري( 29)و پرهيز از پرخاشگري (30)در زنان عنايت ويژه اي صورت گرفته است .
بخش ديگري از ارزش هاي اخلاقي مورد نظر اسلام در قلمرو انتخاب همسر ، با موضوع عفت و پاکدامني (احزاب : 59) مرتبط است . در اين زمينه ، يکي از ويژگي هاي مهم همسر گزيني ، رعايت پوشش مورد نظر اسلام است و آن که زنان جلوه هاي زيبايي اندام خود را در معرض ديد نامحرمان قرار ندهند . (نور : 31) (احزاب : 32) همچنان که آنان از تبرج و جلب توجه ديگران منع شده اند . وجود اين خصلت در زنان ، آن چنان از اهميت برخوردار است که دارنده آن از جمله برترين زنان به شمار آمده است . از ديگر ارزش هاي قابل توجه در موضوع عفاف ، اين است که مرد و زن داوطلب ازدواج ، چشم خود را از مشاهده صحنه هاي حرام بپوشانند . عفت در گفتگو با نامحرم ، هم از نظر محتوا و هم از نظر سبک گفتگو از ديگر شاخص هاي مربوط به همسر گزيني است . از منابع اسلامي به دست مي آيد که افراد داراي روابط دوستانه با جنس مخالف نيز از صلاحيت لازم براي انتخاب شدن به عنوان همسر مطلوب برخوردار نيستند . با توجه به آن که اهتمام زنان به حضور و خودداري آنان از خروج بي مورد از منزل ، يکي از زمينه هاي مهم تحقق عفاف در قلمروهاي پيش گفته مي باشد ، اين موضوع نيز به عنوان شاخصي براي تشخيص عفت زن محسوب مي شود . (احزاب ، 33)(31)
در مورد مردان شايسته نيز با وجود تاکيد بر خصلت غيرت و مطلوب دانستن آن ، (32 ) به تاثيرات منفي غيرت نابجا و نقش آن در ايجاد انحراف در زنان اشاره شده است . (33 ) بنا براين ، بايد از ازدواج با مرداني که به گونه اي افراطي دچار بد بيني هستند ، اجتناب شود . آيات قرآن کريم با عنايت ويژه به خصيصه پاکدامني در گزينش همسر ، مردان و زنان جامعه اسلامي را به ازدواج با افراد پاکدامن فرا خوانده (مائده :5 ؛ نساء : 24) و ايشان را از وصلت با فاسقان بر حذر داشته است . (نور : 3 و 26) (34 ) پيشوايان اسلامي نيز ضمن آن که همساني را در عفاف دانسته اند ،(35 ) در دعاهاي خود ، بر خورداري از پاکدامن ترين همسران را از خداوند طلب کرده اند . (36 ) افزون بر دو ارزش عمده اخلاقي حسن خلق و عفاف ، منابع اسلامي بر احراز خصوصيات اخلاقي و روان شناختي ديگري نيز در همسر مطلوب تاکيد کرده اند . از جمله آن که ، خصلت وفاداري به عنوان يکي از صفات همسر شايسته لحاظ شده و از ازدواج با ساکنان برخي از مناطق جغرافيايي ، به دليل وجود رگه هايي از عدم وفاداري در آنان نهي به عمل آمده است . (37 )يا ضمن تاکيد بر ويژگي تعقل زن ، ازدواج با زنان کودن به دليل رنج آور بودن معاشرت با ايشان و نيز ناتواني آنان در تربيت صحيح فرزند جلوگيري شده است . (38 ) همچنان که پرهيز از دنيا طلبي و تفاخر به جلوه هاي مادي از معيارهاي زن شايسته قلمداد شده است . (احزاب : 28) (39 ) سرانجام ، به ازدواج با زناني توصيه شده که از خصيصه صبر و استقامت در برابر مشکلات برخوردار بوده و در برخورد با ناملايمات احساس ناتواني نکنند .(40 ) اهتمام به احراز اين ارزش ها در همسر است که نويد زندگي توام با آرامش را به همسران خواهد داد .(روم : 20) (41)

پي‌نوشت‌ها:
 

* دانشجوي دکتري روان شناسي تربيتي .
1 . maritial disaffection
2 . سمانه کوهي ، و ديگران ، معرفي مدل درماني سرخوردگي زناشويي در زوجين ، مشاوره خانواده و بهداشت جنسي ، ص 226 .
3 . حسين بستان ، اسلام و جامعه شناسي خانواده ، ص 11 .
4 . همان ، ص 25 .
5 . همان ، ص 51 .
6 . همان ، ص 19 .
7 . حسين آقاي جان ، « عوامل موثر بر طلاق بر حسب طبقه اجتماعي مورد : شهر تهران » جامعه شناسي ، ش 2 ، ص 55 .
8 . توحيد ، نبوت و معاد .
9 . محمد تقي مصابح يزدي ، اخلاق در قرآن (مشکلات) ، تحقيقق و نگارش محمد حسين اسکندري ، ج 1 ، ص 130 .
10 . سيد محمد حسين طباطبايي ، الميزان ، ترجمه سيد محمد باقر موسوي همداني ، ج 11 ، ص 484 .
11 . محمد تقي مصابح يزدي ، اخلاق در قرآن (مشکلات) ج 1 ، ص 166 .
12 . همان ، ج 1 ، ص 147 .
13 . همان ، ج 1 ، ص 166 .
14 . محمد محمدي ري شهري ، تحکيم خانواده از نگاه قرآن و حديث ، ترجمه حميد رضا شيخي ، ص 74 .
15 . امام خميني ، تحرير الوسيله ، ج 2 ، ص 285 .
16 . willts , F . K .
17
18 . مجتبي حيدري ، دينداري و رضامندي خانوادگي ، ص 35 .
19 . محمد بن يعقوب کليني ، الکافي ، ج 5 ، ص 341 .
20 . محمد بن علي صدوق ، من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 393 .
21 . نهج الفصاحه ، ص 511 ؛ محمد بن علي صدوق ، من لا يحضره الفقيه ، ج 2 ، ص 578 .
21 . محمد بن يعقوب کليني ، کافي ، ج 5 ، ص 337 .
22 . Michael Hughes , and et al ., Sociology : the core , P . 326
23 . ملاني و جوديت اسمتانا کيلن رشد اخلاقي ؛ کتاب راهنما ، ترجمه محمدرضا جهانگير زاده قمي ، و ديگران ، ج 1 ، ص 33 .
24 . محمد بن يعقوب کليني ، کافي ، ج 5 ، ص 563 .
25 . همان ، ج 2 ، ص 103 .
26 . همان ، ج 5 ، ص 326 ؛ سيد فضل الله الراوندي ، النوادر للراوندي ، ص 48 ؛ حسن طبرسي ، مکارم الاخلاق ، ص 216 .
27 . محمد بن علي صدوق ، من لا يحضره الفقيه ، ص 429 ؛ محمد بن الحسن ، تهذيب الاحکام ، ج 7 ، ص 400 .
28 . محمد بن يعقوب کليني ، الکافي ، ج 5 ، 324 .
29 . سيد فضل الله الرواندي ، النوادر للراوندي ، ص 48 .
30 . محمد بن يعقوب کليني ، الکافي ، ج 5 ، ص 323 ، فيض کاشاني ، مهجه البيضا ، ج 3 ، ص 86 .
31 . همان ، ص 323 .
32 . همان ، ص 536 .
33 . محمد باقر مجلسي ، بحار الانوار ، ج 74 ، ص 216 .
34 . محمد بن الحسن طوسي ، تهذيب الاحکام ، ج 7 ، ص 400 ؛ محمد محمدي ري شهري ، تحکيم خانواده از نگاه قرآن و حديث ، ص 104 .
35 . محمد بن يعقوب کليني ، کافي ، ج 5 ، ص 347 .
36 . همان ، ص 324 .
37 . محمد بن علي صدوق ، من لا يحضره الفقيه ، ص 393 ؛ يعقوب کليني ، کافي ، ج 5 ، ص 352 ؛ محمد بن علي صدوق ، من لا يحضره الفقيه ، ص 566 .
38 . محمد بن يعقوب کليني ، کافي ، ج 5 ، ص 353 - 354 .
39 . مولي محسن فيض کاشاني ، المحجه البيضاه في تهذيب الاحياء ، ج 3 ، ص 86 .
40 . محمد بن يعقوب کليني ، کافي ، ج 5 ، ص 323 .
41 . محمد بن علي صدوق ، من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 389 .
 

منبع: نشريه اسلام و پژوهش هاي تربيتي شماره 4




 

ارسال نظر شما
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
يکشنبه، 11 دی 1390
تخمین زمان مطالعه:
بازدید: 9204
موارد بیشتر برای شما
تیتر یک روزنامه های ورزشی کشور/ پنجشنبه 5 اردیبهشت 1398
تیتر یک روزنامه های ورزشی کشور/ پنجشنبه 5 اردیبهشت 1398

تیتر یک روزنامه های ورزشی کشور/ پنجشنبه 5 اردیبهشت 1398

نگرانی شدید ایتالیا از جنگ داخلی در لیبی
نگرانی شدید ایتالیا از جنگ داخلی در لیبی

نگرانی شدید ایتالیا از جنگ داخلی در لیبی

تازه های فرهنگی در هنر انقلاب
تازه های فرهنگی در هنر انقلاب

تازه های فرهنگی در هنر انقلاب

۵ قلوهای معروف دماوندی بالاخره خانه‌دار شدند
۵ قلوهای معروف دماوندی بالاخره خانه‌دار شدند

۵ قلوهای معروف دماوندی بالاخره خانه‌دار شدند

مردی که شوروی را از بین برد

مردی که شوروی را از بین برد

عرق کاکوتی چه خواص و مضراتی دارد؟
عرق کاکوتی چه خواص و مضراتی دارد؟

عرق کاکوتی چه خواص و مضراتی دارد؟

شوخی جالب سردار سلیمانی با خبرنگار صداوسیما
شوخی جالب سردار سلیمانی با خبرنگار صداوسیما

شوخی جالب سردار سلیمانی با خبرنگار صداوسیما

از برنده‌باش تا قمار‌های ussd
از برنده‌باش تا قمار‌های ussd

از برنده‌باش تا قمار‌های ussd

رونق تولید؛ کلید برون رفت از مشکلات کشور
رونق تولید؛ کلید برون رفت از مشکلات کشور

رونق تولید؛ کلید برون رفت از مشکلات کشور

روغن گل گاو زبان چه خواصی دارد؟
روغن گل گاو زبان چه خواصی دارد؟

روغن گل گاو زبان چه خواصی دارد؟

رویکرد آمریکا ملت ایران را هدف گرفته است
رویکرد آمریکا ملت ایران را هدف گرفته است

رویکرد آمریکا ملت ایران را هدف گرفته است

طب اسلامی/ شپش سر
طب اسلامی/ شپش سر

طب اسلامی/ شپش سر

اعدام ۳۷ نفر در عربستان و واکنش‌ سازمان‌های بین‌المللی
اعدام ۳۷ نفر در عربستان و واکنش‌ سازمان‌های بین‌المللی

اعدام ۳۷ نفر در عربستان و واکنش‌ سازمان‌های بین‌المللی

تیتر یک روزنامه های کشور/ پنجشنبه 5 اردیبهشت 1398

تیتر یک روزنامه های کشور/ پنجشنبه 5 اردیبهشت 1398

طب اسلامی/ سنگ کلیه
طب اسلامی/ سنگ کلیه

طب اسلامی/ سنگ کلیه

گیاه اقاقیا چه خواصی دارد؟
گیاه اقاقیا چه خواصی دارد؟

گیاه اقاقیا چه خواصی دارد؟

طب اسلامی/ درمان سکسکه
طب اسلامی/ درمان سکسکه

طب اسلامی/ درمان سکسکه

فلسفه طلاق
فلسفه طلاق

فلسفه طلاق

مهم‌ترین مضمون بیانیه «گام دوم انقلاب»؛ فراخوانیِ جوانان به جهاد

مهم‌ترین مضمون بیانیه «گام دوم انقلاب»؛ فراخوانیِ جوانان به جهاد

افزایش تلفات غیرنظامیان در افغانستان
افزایش تلفات غیرنظامیان در افغانستان

افزایش تلفات غیرنظامیان در افغانستان

لایروبی برای پیشگیری از سیل
لایروبی برای پیشگیری از سیل

لایروبی برای پیشگیری از سیل