سیاره‌ی مجهول

روش آزمون و خطا و نیز روش حدس و امتحان همواره روشی مطمئن در شاخه‌های مختلف علوم بوده است. در حل معادله‌ی موج در فیزیک این روش یکی از روش‌های شناخته شده و مطمئن است. در پیدا کردن بعضی از عناصر در جاهای خالی جدول تناوبی پیشنهادی مندلیف، این روش نتیجه‌های مطلوبی به بار آورد. همچنین در علم نجوم این روش تاکنون چند بار منجر به کشف سیاره‌های جدید شده است. مثلاً در قرن نوزدهم میلادی مشاهده‌ی وجود بی‌نظمی‌هایی در مدار سیاره‌ی اورانوس فرضیه‌ی احتمال وجود یک سیاره‌ی ناشناخته که موجب بروز این بی‌نظمی‌هاست را مطرح ساخت براساس محاسبات انجام شده، ویژگی‌ها و جای آن پیش‌گویی و سپس عملاً خود آن، که سیاره‌ی نپتون نامیده شد، رصد و کشف شد. سال‌ها بعد هم مشاهده‌ی برخی اختلال‌ها در مدارهای سیاره‌های اورانوس و نپتون به احتمال وجود سیاره‌ی دیگری نسبت داده شد که سیاره‌ی مجهول نامیده شد. تحقیقات و رصدهای متعاقب این پیش بینی منجر به کشف پلوتو در سال 1930 میلادی شد.
گرچه وجود اختلال‌های مشاهده شده در سیارات غول پیکر نپتون و اورانوس و پیگیری برای یافتن عامل آن منجر به کشف پلوتو گردید اما معلوم شد این جرم آسمانی، کوچک‌تر از آن است که بتواند آن اختلال‌ها را روی مدارهای آن دو سیاره‌ی بزرگ باعث شود. لذا تحقیقات برای کشف عامل اصلی در خارج از محدوده‌ی شناخته شده‌ی منظومه‌ی شمسی ادامه یافت.
گسترش این تحقیقات معلوم کرد که درواقع پلوتو تنها یکی از هزاران جرم کوچک سرگردان در کمربند کویپر است که در مدارهای ناموزون به گرد خورشید می‌چرخند. این اجرام یخی بعضی سنگین‌تر از پلوتو نیز می‌باشند و یکی از آنها به نام اریس در سال 2003 کشف شد. تاکنون صدها جرم از این کمربند شناسایی و رصد شده‌اند. به همین دلایل اتحادیه‌ی اخترشناسان بین‌المللی، پلوتو را از فهرست سیارگان منظومه‌ی شمسی خارج کرد.
مطالعه‌ی اجرام این کمربند و مدارهای نامتعارف آنها اما به تحقیقات مربوط به یافتن سیاره‌ی مجهول شور و شوق و شتاب تازه‌ای داده است. این احتمال وجود دارد که جاذبه‌ی سیاره‌ای خارجی در فاصله‌ای دور، که نام سیاره‌ی ایکس به آن داده شده است، باعث بروز بعضی از خصوصیات عجیب اجرام کمربند کویپر شده باشد از جمله این‌که بعضی از اجرام این کمربند مدارهای کشیده‌ای در گردش به دور خورشید دارند و زاویه‌ی گردششان به دور خورشید قاعده‌مند نیست. تصور بر این است که این جاذبه‌ی سیاره‌ی ایکس است که باعث می‌شود که این اجرام در مسیرهای نامتعارف خویش قرار گیرند.
شبیه سازی‌های کامپیوتری متعددی برای بررسی احتمال وجود چنین سیاره‌ای با توجه به اختلال‌های مداری و رفتاری سیارک‌های این کمربند انجام شده است و احتمال داده می‌شود در فاصله‌ی صد تا صد و هفتاد و پنج واحد نجومی از خورشید (فاصله‌ی زمین تا خورشید یک واحد نجومی نامیده می‌شود) سیاره‌ای (سیاره‌ی ایکس) سنگی و یخی با جرمی کمتر از جرم زمین اما تقریباً به همان ابعاد زمین در حال گردش به دور خورشید باشد. دوره‌ی گردش این سیاره احتمالاً بین هزار و دو هزار و پانصد سال می‌باشد. این سیاره در مدار بیضوی‌اش به دور خورشید نمی‌تواند کمتر از هشتاد واحد نجومی به خورشید نزدیک شود، و زاویه‌ی صفحه‌ی گردشش به دور خورشید با صفحه‌ی منظومه‌ی شمسی احتمالاً در حدود چهل درجه است.
استفاده از تلسکوپ‌های قوی و کاوش آسمانِ این کمربند احتمالاً به زودی وجود یا عدم وجود چنین سیاره‌ای را اثبات خواهد کرد.
منبع:نشریه حکومت اسلامی، شماره 53.