چوب حساب های نپر

کتاب رابدولوژی نپر در سال 1617، یعنی همان سالی که درگذشت، چاپ شد. در این کتاب سه روش مختلف انجام محاسبات شرح داده شده است. یکی از روش‌ های ضرب که در این کتاب توصیف شده، استفاده از چوب حساب هایی است که اعداد روی چهار وجه آن ها حک شده اند. رابدولوژی بیش از کتاب لگاریتم های نپر توجه همگانی را جلب کرد و استفاده از این چوب حساب ها هم در انگلستان و هم در بقیه ی اروپا بسیار متداول شد.
چوب حساب های نپر، ده قطعه مکعب مستطیل چوبی بلند بودند که مضارب رقم های مختلف روی هر یک از چهار وجه بلند آن ها حک یا نوشته شده بود. مضارب به شکل ستونی فهرست شده بودند و هر مضرب درون مربعی قرار داشت که یک قطر آن رسم شده و رقم دهگان هر مضرب در بالا و رقم یکان آن در پایین قطر نوشته شده بود. چهار وجه یکی از این چوب حساب ها در شکل [12]-1 نشان داده شده است.
شکل [12]-2 نمونه‌ای از کاربرد این چوب حساب ها را برای ضرب 7,25 در 364 نشان می‌دهد. برای انجام ضرب، چوب حساب هایی را انتخاب می‌کنیم که سرستون یکی از وجوه هر کدام یکی از رقم های 7، 2، 5 و 9 باشد و سپس آن ها را به ترتیب مناسب کنار هم می‌چینیم. همانند ضرب جلوشا حاصل ضرب‌ ها را از ردیف های 3، 6، و 4، با جمع کردن ارقام در هر متوازی الاضلاع، به دست می‌آوریم. این نتایج مانند شکل ثبت می‌ شوند و سپس جواب با یک جمع ساده به دست می آید.
چوب حساب های نپر را گاهی «استخوان ها» ی نپر نیز می نامند. این نامگذاری از عنوان ترجمه ای که در سال 1667 توسط ویلیام لِی بورن (2) چاپ شد گرفته شده است.
نپر چوب حساب هایی هم برای محاسبه ی جذب و کعب اعداد طراحی کرد.
گونه های مختلفی از چوب حساب های نپر ساخته شد. یکی از آن ها چوب حساب های ژنای بود که توسط هانری ژنای (3) ابداع شد و ادوارد آناتول لوکا (4) در 1885 آن را کامل کرد. با این چوب حساب ها یک مرحله از محاسبات با چوب حساب های اصلی کم شد و آن اضافه کردن ذهنی مقدار «نقلی» به چوب حساب بعدی در هر مرحله از خواندن حاصل ضرب ها بود.

پی نوشت ها :

1.Nathaniel Mann
2. William Leybourn
3. Henri Genaille
4. Edouard Anatole Lucas

منبع مقاله :
دیویس، هارولد؛ (1384)، تاریخ محاسبه، مهران اخباریفر، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول..