0
ویژه نامه ها
تولیدات چند رسانه‌ ای اربعین حسینی

تولیدات چند رسانه‌ ای اربعین حسینی

يکشنبه، 21 مهر 1398
مجموعه عکس نوشته های اربعین

مجموعه عکس نوشته های اربعین

شنبه، 13 مهر 1398

وسواس فکری -عملی چیست؟

وسواس فکری- عملی چهارمین اختلال از لحاظ اهمیت در میان اختلال های روان پزشکی است. در سال های اخیر و در مقایسه با گذشته، میزان شیوع وسواس افزایش یافته است. شصت و پنج درصد افراد قبل از بیست و پنج سالگی و
وسواس فکری -عملی چیست؟
وسواس فکری -عملی چیست؟

 

نویسنده: دکتر گیتی شمس




 

وسواس فکری- عملی چهارمین اختلال از لحاظ اهمیت در میان اختلال های روان پزشکی است. در سال های اخیر و در مقایسه با گذشته، میزان شیوع وسواس افزایش یافته است. شصت و پنج درصد افراد قبل از بیست و پنج سالگی و پانزده درصد آن ها از سی و پنج سالگی به وسواس مبتلا می شوند. از لحاظ نرخ ابتلا، نسبت زنان به مردان کمابیش برابر است (زنان اندکی بیش از مردان به وسواس مبتلا می شوند). این نسبت در کودکان متفاوت است و در پسران دو برابر دختران دیده می شود. نشانه ها و ویژگی های وسواس در چارچوب اوضاع فرهنگی کشورها متفاوت، ولی میزان شیوع آن در جوامع مختلف، یکسان است. اگرچه بعضی از افراد از یک شروع ناگهانی برای این اختلال خبر می دهند، ولی در واقع وسواس «به تدریج» شکل می گیرد.
اختلال وسواس فکری- عملی یک اختلال عصب شناختی، زیستی و رفتاری است که با افکار و رفتارهای وسواسیِ تکرارشونده همراه است، بسیار تنش زاست، وقت بسیار زیادی را می گیرد، باعث اختلال در زندگی و کارکرد روزانه می شود و بر روابط بین فردیِ مبتلایان تأثیر منفی به جا می گذارد. توصیف اختلال وسواس فکری- عملی به عنوان یک اختلال عصب شناختی، زیستی و رفتاری بدین معناست که این اختلال، نتیجه ی اختلالاتی در فعل و انفعالات شیمیایی و مداری مغز و همین طور الگوهای آموخته شده ی رفتاری و تفکری است. وسواس، محصول تفکر و فرض های نادرست درباره ی موضوع خطر و همین طور برداشت و رفتارهای نادرست فرد از شیوه های برخورد با آن خطر است. انواع وسواس عبارت است از وسواس هاس فکری و وسواس های عملی.

وسواس فکری چیست؟

وسواس فکری شامل افکار، تکانه ها، ایده ها، تصاویر، یا هیجان های پایداری است که یک باره وارد ذهن می شوند، تمامی فضای ذهن را اشغال می کنند و باعث نگرانی، اضطراب، ناراحتی و پریشانی شدید می شوند. این ها، ناخواسته و بدون انتظار قبلی وارد ذهن می شوند. معمولاً فرد تصور می کند که کنترلی بر روی آن ها ندارد. بسیاری از افراد و همین طور متخصصان بهداشت روان به طور مشترک معتقدند که مفهوم وسواس فکری همان مفهوم «ترس» یا «نگرانی» است.

وسواس عملی چیست؟

وسواس عملی عبارت است از «رفتارها» یا «اعمال ذهنی» تکرارشونده ای که در پاسخ به وسواس فکری داده می شوند، به طوری که فرد با انجام دادن این رفتارها یا اعمال، تصور می کند می تواند از بند این افکار رهایی یابد یا از میزان نگرانی، اضطراب، پریشانی و ناراحتی خود بکاهد. گاهی وسواس های عملی می توانند شامل موضوع یا هدفی مبهم مانند جلوگیری یا اجتناب از یک واقعه ی ترسناک مانند مرگ، بیماری یا آسیب به خود و دیگران باشند. گاهی بعضی از وسواس های
عملی چندان ارتباطی با افکار و تصورات ذهنی ندارند، مثل افکار نگران کننده ای که با هدف پیش بینی و جلوگیری از وقوع یک واقعه به ذهن می رسند؛ مثلاً؛ «اگر لامپ را روشن و خاموش کنم، دیگر اتفاقی برای فردی که دوستش دارم، نخواهد افتاد».
غالباً در متون مرتبط با وسواس، به چند بیماری دیگر هم اشاره می شود که اگرچه صرفاً زیر عنوان وسواس قرار نمی گیرند، اما گاه همراه با این اختلال ظاهر می شوند. این بیماری ها عبارت اند از: جویدن ناخن، کندن گوشه ی ناخن یا پوست کنار ناخن، رفتار اجباری دزدی (معمولاً تفکر خاصی پشت این رفتار دیده نمی شود، بلکه گاهی می تواند هیجان لذت و راه رهایی از تنش باشد. در ضمن شیء دزدی شده هیچ گونه ارزش مالی و معنوی برای فرد ندارد و گاهی فرد به راحتی آن را دور می اندازد.)، ترس از بیماری یا خودبیمارانگاری (این نشانه در غیاب هرگونه بیماری واقعی مطرح است.)، بدشکلی بدن (در این مورد، فرد تصور می کند بخشی از بدنش بی ریخت یا بدشکل است؛ مثلاً: بینی او بزرگ است یا ران وی بیش از اندازه چاق است.)، اختلال در خوردوخوراک (پرخوری و کم خوری بیش از حد) و سندرم توره یا تیک.

ویژگی های عمومی اختلال وسواس فکری- عملی کدام اند؟

فرد به وسواس فکری، رفتارهای آیین مند اجباری یا هر دو آن ها مبتلا می شود. معمولاً بیش تر افراد مبتلا، هر دو نشانه را دارند و این امر بسیار شایع است. ظهور یکی از آن ها به ندرت اتفاق می افتد، ولی در صورت ظهور، بروز دیگری چندان هم غیرعادی نیست.
- معمولاً فرد به این امر واقف است که این وسواس ها بی معنی، پوچ، غیرضروری، غیرواقعی و افراطی اند. بعضی از افراد آگاهی کافی درباره ی این نشانه ها ندارند و تصور می کنند که ترس شان واقعی و رفتارهای آیین مندشان، ابزاری خوب برای محافظت آن ها از اضطراب و ناراحتی و همین طور جلوگیری از وقوع وقایع بد در آینده است. شایان ذکر است که اکثریت قاطع افراد مبتلا به وسواس، نسبت به اعمال و رفتار خود بینش و آگاهی دارند.
- وسواس فکری- عملی زمانی به عنوان اختلال مطرح می شود که فرد دچار اضطراب و ناراحتی شدید شود و وسواس ها «مدت زمانی طولانی» (دست کم بیش از یک ساعت) از وقت فرد را بگیرند.
- ابتلا به وسواس نباید به علت استفاده از داروها و مواد اعتیادآور یا ناشی از نشانه های عمومی پزشکی مثل پرکاری تیرویید باشد.
در وسواس فکری- عملی ما با نشانه هایی روبه رو هستیم که از بُعد اجباری و تکراری بودن کماکان شبیه به وسواس اند، ولی به عنوان اختلال وسواس فکری- عملی شناخته نمی شوند؛ مانند افزایش یا کاهش مصرف غذا در فرد مبتلا به اختلال خوردوخوراک، کندن مو در اختلال تریکوتیلومانیا، مشغله ی ذهنی نادرست درباره ی شکل ظاهری در اختلال بدشکلی بدن، اشتغال ذهنی با داروها در اختلال سوءمصرف مواد، اشتغال ذهنی در مورد ابتلا به بیماری های سخت در خودبیمارانگاری و رفتارهای اجباری یا تخیلات تکرارشونده ی جنسی در اختلال نابهنجاری جنسی.
منبع مقاله: شمس، گیتی، (1388)، شناخت وسواس و علایم آن: راهنمای علمی شناسایی علایم وسواس، تهران، نشر قطره، 1388.



 

 

نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
جمعه، 1 فروردين 1393
تخمین زمان مطالعه:
بازدید: 6294
موارد بیشتر برای شما
ترانه همت آهو/ علیرضا افتخاری
ترانه همت آهو/ علیرضا افتخاری

ترانه همت آهو/ علیرضا افتخاری

سهم سالانه هر ایرانی از یارانه پنهان و آشکار ۱۶ میلیون تومان است
سهم سالانه هر ایرانی از یارانه پنهان و آشکار ۱۶ میلیون تومان است

سهم سالانه هر ایرانی از یارانه پنهان و آشکار ۱۶ میلیون تومان است

آشنایی با موانع اتحاد مسلمانان
آشنایی با موانع اتحاد مسلمانان

آشنایی با موانع اتحاد مسلمانان

بسیاری از نوجوانان جهان دارای اضافه وزن هستند
بسیاری از نوجوانان جهان دارای اضافه وزن هستند

بسیاری از نوجوانان جهان دارای اضافه وزن هستند

لحظات بامزه و طنز فوتبالی از هفته گذشته لیگ ایران

لحظات بامزه و طنز فوتبالی از هفته گذشته لیگ ایران

پوستر شهادت امام حسن مجتبی علیه السلام
پوستر شهادت امام حسن مجتبی علیه السلام

پوستر شهادت امام حسن مجتبی علیه السلام

تاملی بر چند سخن امام حسین(ع)در باب سبک زندگی
تاملی بر چند سخن امام حسین(ع)در باب سبک زندگی

تاملی بر چند سخن امام حسین(ع)در باب سبک زندگی

تلاوت زیبای استاد شعیشع/ آیات ۱۵ تا ۱۹ سوره اسراء
تلاوت زیبای استاد شعیشع/ آیات ۱۵ تا ۱۹ سوره اسراء

تلاوت زیبای استاد شعیشع/ آیات ۱۵ تا ۱۹ سوره اسراء

بلاک چین؛ ابزار نوآوری اجتماعی / مصطفی نقی‌پور در همایش زیست‌بوم
بلاک چین؛ ابزار نوآوری اجتماعی / مصطفی نقی‌پور در همایش زیست‌بوم

بلاک چین؛ ابزار نوآوری اجتماعی / مصطفی نقی‌پور در همایش زیست‌بوم

حرکت فوتبالیستی که فضای مجازی را بهم ریخت
حرکت فوتبالیستی که فضای مجازی را بهم ریخت

حرکت فوتبالیستی که فضای مجازی را بهم ریخت

گوشت‌های جنجالی وارداتی در بازار کشور
گوشت‌های جنجالی وارداتی در بازار کشور

گوشت‌های جنجالی وارداتی در بازار کشور

تعقیب مدیران دوره‌های مختلف در خصوص سیل گذشته
تعقیب مدیران دوره‌های مختلف در خصوص سیل گذشته

تعقیب مدیران دوره‌های مختلف در خصوص سیل گذشته

طبیعت این نقطه ایران مسحورکننده است / تپه ماهورهای هزاردره
طبیعت این نقطه ایران مسحورکننده است / تپه ماهورهای هزاردره

طبیعت این نقطه ایران مسحورکننده است / تپه ماهورهای هزاردره

چگونه برق کثیف ممکن است از راه‌هایی که نمی‌دانید بر شما تأثیر بگذارد

چگونه برق کثیف ممکن است از راه‌هایی که نمی‌دانید بر شما تأثیر بگذارد

نوای زیبای تلاوت قرآن/ شحات انور: سوره مبارکه نمل 62-63
نوای زیبای تلاوت قرآن/ شحات انور: سوره مبارکه نمل 62-63

نوای زیبای تلاوت قرآن/ شحات انور: سوره مبارکه نمل 62-63

برپایی۵۰ موکب خدمت‌رسانی به زائران پیاده امام رضا(ع) در ایام پایانی ماه صفر
برپایی۵۰ موکب خدمت‌رسانی به زائران پیاده امام رضا(ع) در ایام پایانی ماه صفر

برپایی۵۰ موکب خدمت‌رسانی به زائران پیاده امام رضا(ع) در ایام پایانی ماه صفر

اعتراض شاهزاده سعودی به بن سلمان
اعتراض شاهزاده سعودی به بن سلمان

اعتراض شاهزاده سعودی به بن سلمان

ووشو قهرمانی جهان| مجیری به طلای تالو انفرادی دست یافت/ 5 سانداکار ایران در نیمه نهایی
ووشو قهرمانی جهان| مجیری به طلای تالو انفرادی دست یافت/ 5 سانداکار ایران در نیمه نهایی

ووشو قهرمانی جهان| مجیری به طلای تالو انفرادی دست یافت/ 5 سانداکار ایران در نیمه نهایی

مراسم تاج‌ گزاری رسمی امپراتور جدید ژاپن

مراسم تاج‌ گزاری رسمی امپراتور جدید ژاپن

پخش آگهی‌های بازرگانی در «شبکه کودک» متوقف شد
پخش آگهی‌های بازرگانی در «شبکه کودک» متوقف شد

پخش آگهی‌های بازرگانی در «شبکه کودک» متوقف شد

نوار نماز خودتو گوش کن/ آیت الله مشکینی
نوار نماز خودتو گوش کن/ آیت الله مشکینی

نوار نماز خودتو گوش کن/ آیت الله مشکینی