Le Clivage du Moi

انفصام منِ نفسانی در آثار فروید

لفظ Spaltung (به آلمانی فصام یا انفصام) در صنایع معادن به شکافی اطلاق می شود که بنا بر نوع و زاویه ی ضربه ای که در سنگ کریستال وارد می شود، در آن به وجود می آید. بلویلر، روان پزشک معروف سویسی، آن را در مورد شکاف
شنبه، 16 فروردين 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
انفصام منِ نفسانی در آثار فروید
انفصام منِ نفسانی در آثار فروید

 

نویسنده: پل لوران اسون
مترجم: دکتر کرامت موللی




 

 Le Clivage du Moi
* لفظ Spaltung (به آلمانی فصام یا انفصام) در صنایع معادن به شکافی اطلاق می شود که بنا بر نوع و زاویه ی ضربه ای که در سنگ کریستال وارد می شود، در آن به وجود می آید. بلویلر، روان پزشک معروف سویسی، آن را در مورد شکاف و درزی که در من نفسانیِ فردِ مبتلا به اسکیزوفرنی (1) به وجود می آید و گویی شخصیت او را به دو نیمه ی متضاد تقسیم می کند، به کار برده است. فروید این اصطلاح را با لفظ منِ نفسانی ترکیب می کند تا موقعیتی روانی را توصیف کند که طی آن فرد واجد دو رابطه و نحو تلقی مختلف نسبت به واقعیتی خارجی می شود. این واقعیت غالباً مربوط به قبول یا انکار محرومیت از ذَکَر* است.
** بلویلر لفظ Spaltung را برای اولین بار در 1911 در مورد عدم انسجام و پیوستگیِ تظاهرات نفسانی نزد افراد هیستریک به کار برد. حال آن که فروید آن را برای نخستین بار در سال 1927 در مورد مَن نفسانی و مکانیسم روانیِ حاشا* به کار گرفت. فروید در 1938 مثالی برای روشن ساختن معنای آن ارائه می دهد. مسئله مربوط به کودکی می شود که پس از ارتکاب به عمل استمناء از سوی لـله ی خود به محرومیت از آلت تناسلی تهدید شده بود. کودک واجد دو طرز تلقی متضاد نسبت به این تهدید شده بود، یعنی هم امکان آن را پذیرفته بود و هم هرگونه امکانی را از آن سلب می کرد. فروید می نویسد که نتیجه ی حاصل«شکافی» بود که در من نفسانی کودک ایجاد شده بود. چنین شکافی است که پایه ی اصلی انفصام نفسانی را تشکیل می دهد، «همین دو واکنش متضاد نسبت به تعارضِ موجود است که هسته ی مرکزی شکاف یا انفصامِ من نفسانی را تشکیل می دهد».
فروید در بحث خود پیرامون این مقوله از خود چنین پرسش می کند که آیا مفهومی است جدید یا آن که از دیرباز شناخته شده بوده است. به نظر می رسد که بالاخره پاسخ نخستین را انتخاب می کند و آن را مفهومی جدید می داند. این امر ما را بر آن می دارد که نوعی درز و تَرک درونی را در بطن من نفسانی قبول کنیم که البته از آن چه از دفع امیال و سرکوبی آن ها به سوی ضمیر ناآگاه می دانیم، متمایز است چرا که در مورد اخیر مسئله مربوط به انقطاعی است که میان من نفسانی و مطلوب آن به وجود می آید. حال آن که انفصام من نفسانی (2) حاصل مقوله ی محرومیت از ذَکَر* (کَسترسیون) است.
انفصام من نفسانی را می توان در ضعیف ترین حالت آن یک مکانیسم دفاعی خاص به حساب آورد. در حالی که صورت قاطع تر آن آشکارکننده ی ساختمانی از نفسانیات ناآگاه انسان است. با توجه به مسئله ی اخیر این پرسش پیش می آید که آیا ذات آدمی در انفصام نفسانی او نیست؟
بررسی مفهوم انفصام از وجهه ی نظر توپیک خالی از مشکل نیست، زیرا لازم می آید که به جای تصورِ رابطه ای میان دو سیستم مختلف (من و این و آن نفسانی) به نسبتی بیندیشیم که میان من نفسانی و من نفسانی وجود داشته باشد!
مکانیسم انفصام نتایج بیمارناک مهمی دارد. «بیماران روحی» به طور کلی دارای ساختمان روانیِ منفصمی هستند. اما هر جا که شکاف (به معنای عارضه ای آن) ببینیم، باید وجود پیوند و رابطه ای را نیز مفروض بدانیم.
*** مفهوم مَن منفصم را می توان یکی از مهم ترین ره آوردهای فروید در مورد مفهوم فاعل نفسانی* دانست. زیرا این مفهوم موجب می شود که فاعل نفسانی وجودی سوای مکانیسم های دفاعی مَنِ نفسانی پیدا کند. این مقوله ما را بر آن می دارد که در وحدت ترکیبی مَن نفسانی حتی به معنای شبه متعالی آن که مراد فیلسوفی چون کانت یا هوسرل بود، تجدید نظر کنیم. لذا «ترکیب فرایندهای من نفسانی» دچار مشکل می شود، چرا که پدیدار انفصام حاکی از وجود دو موضع متضاد در کنار یکدیگر است، امری که ما را بر آن می دارد که من نفسانی را با توجه به چنین خصوصیتی مورد پرسش مجدد قرار دهیم.

پی‌نوشت‌ها:

1.Schizophrénie
2.Spaltung (به آلمانی)

مراجع:
-زیگموند فروید، انفصامِ مَن در فرایند دفاع (1937).
-زیگموند فروید، خلاصه ای از اصول روان کاوی (1938).


منبع مقاله:
اسون، پل-لوران؛ (1386)، واژگان فروید، ترجمه: کرامت موللی، تهران: نشر نی، چاپ سوم

/م

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پیام تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران