Le Clivage du Moi

انفصام منِ نفسانی در آثار فروید

لفظ Spaltung (به آلمانی فصام یا انفصام) در صنایع معادن به شکافی اطلاق می شود که بنا بر نوع و زاویه ی ضربه ای که در سنگ کریستال وارد می شود، در آن به وجود می آید. بلویلر، روان پزشک معروف سویسی، آن را در مورد شکاف
شنبه، 16 فروردين 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
انفصام منِ نفسانی در آثار فروید
انفصام منِ نفسانی در آثار فروید

 

نویسنده: پل لوران اسون
مترجم: دکتر کرامت موللی




 

 Le Clivage du Moi
* لفظ Spaltung (به آلمانی فصام یا انفصام) در صنایع معادن به شکافی اطلاق می شود که بنا بر نوع و زاویه ی ضربه ای که در سنگ کریستال وارد می شود، در آن به وجود می آید. بلویلر، روان پزشک معروف سویسی، آن را در مورد شکاف و درزی که در من نفسانیِ فردِ مبتلا به اسکیزوفرنی (1) به وجود می آید و گویی شخصیت او را به دو نیمه ی متضاد تقسیم می کند، به کار برده است. فروید این اصطلاح را با لفظ منِ نفسانی ترکیب می کند تا موقعیتی روانی را توصیف کند که طی آن فرد واجد دو رابطه و نحو تلقی مختلف نسبت به واقعیتی خارجی می شود. این واقعیت غالباً مربوط به قبول یا انکار محرومیت از ذَکَر* است.
** بلویلر لفظ Spaltung را برای اولین بار در 1911 در مورد عدم انسجام و پیوستگیِ تظاهرات نفسانی نزد افراد هیستریک به کار برد. حال آن که فروید آن را برای نخستین بار در سال 1927 در مورد مَن نفسانی و مکانیسم روانیِ حاشا* به کار گرفت. فروید در 1938 مثالی برای روشن ساختن معنای آن ارائه می دهد. مسئله مربوط به کودکی می شود که پس از ارتکاب به عمل استمناء از سوی لـله ی خود به محرومیت از آلت تناسلی تهدید شده بود. کودک واجد دو طرز تلقی متضاد نسبت به این تهدید شده بود، یعنی هم امکان آن را پذیرفته بود و هم هرگونه امکانی را از آن سلب می کرد. فروید می نویسد که نتیجه ی حاصل«شکافی» بود که در من نفسانی کودک ایجاد شده بود. چنین شکافی است که پایه ی اصلی انفصام نفسانی را تشکیل می دهد، «همین دو واکنش متضاد نسبت به تعارضِ موجود است که هسته ی مرکزی شکاف یا انفصامِ من نفسانی را تشکیل می دهد».
فروید در بحث خود پیرامون این مقوله از خود چنین پرسش می کند که آیا مفهومی است جدید یا آن که از دیرباز شناخته شده بوده است. به نظر می رسد که بالاخره پاسخ نخستین را انتخاب می کند و آن را مفهومی جدید می داند. این امر ما را بر آن می دارد که نوعی درز و تَرک درونی را در بطن من نفسانی قبول کنیم که البته از آن چه از دفع امیال و سرکوبی آن ها به سوی ضمیر ناآگاه می دانیم، متمایز است چرا که در مورد اخیر مسئله مربوط به انقطاعی است که میان من نفسانی و مطلوب آن به وجود می آید. حال آن که انفصام من نفسانی (2) حاصل مقوله ی محرومیت از ذَکَر* (کَسترسیون) است.
انفصام من نفسانی را می توان در ضعیف ترین حالت آن یک مکانیسم دفاعی خاص به حساب آورد. در حالی که صورت قاطع تر آن آشکارکننده ی ساختمانی از نفسانیات ناآگاه انسان است. با توجه به مسئله ی اخیر این پرسش پیش می آید که آیا ذات آدمی در انفصام نفسانی او نیست؟
بررسی مفهوم انفصام از وجهه ی نظر توپیک خالی از مشکل نیست، زیرا لازم می آید که به جای تصورِ رابطه ای میان دو سیستم مختلف (من و این و آن نفسانی) به نسبتی بیندیشیم که میان من نفسانی و من نفسانی وجود داشته باشد!
مکانیسم انفصام نتایج بیمارناک مهمی دارد. «بیماران روحی» به طور کلی دارای ساختمان روانیِ منفصمی هستند. اما هر جا که شکاف (به معنای عارضه ای آن) ببینیم، باید وجود پیوند و رابطه ای را نیز مفروض بدانیم.
*** مفهوم مَن منفصم را می توان یکی از مهم ترین ره آوردهای فروید در مورد مفهوم فاعل نفسانی* دانست. زیرا این مفهوم موجب می شود که فاعل نفسانی وجودی سوای مکانیسم های دفاعی مَنِ نفسانی پیدا کند. این مقوله ما را بر آن می دارد که در وحدت ترکیبی مَن نفسانی حتی به معنای شبه متعالی آن که مراد فیلسوفی چون کانت یا هوسرل بود، تجدید نظر کنیم. لذا «ترکیب فرایندهای من نفسانی» دچار مشکل می شود، چرا که پدیدار انفصام حاکی از وجود دو موضع متضاد در کنار یکدیگر است، امری که ما را بر آن می دارد که من نفسانی را با توجه به چنین خصوصیتی مورد پرسش مجدد قرار دهیم.

پی‌نوشت‌ها:

1.Schizophrénie
2.Spaltung (به آلمانی)

مراجع:
-زیگموند فروید، انفصامِ مَن در فرایند دفاع (1937).
-زیگموند فروید، خلاصه ای از اصول روان کاوی (1938).


منبع مقاله:
اسون، پل-لوران؛ (1386)، واژگان فروید، ترجمه: کرامت موللی، تهران: نشر نی، چاپ سوم

/م

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم
play_arrow
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم