آنارشيسم

 anarchism

آرناشيسم را مي توان به دو پديده تقسيم كرد: يك جنبش سياسي و يك نگرش فلسفي. به عنوان جنبش سياسي، آنارشيسمي كه با كراپوتكين ( Kropotkin ) و باكونين ( ‌Bakunin ) گره خورده است و اواخر قرن نوزدهم قدرت بسيار يافت، خصومت شديدي با دولت دارد. آنارشيست ها با ابزار خصومت نسبت به مفهوم چپ گرايانه ي اصلاح دولت، يا مفهوم دولت كارگري، نظريه ي اجتماعات خودسازمان يافته را مطرح مي كنند و ايجاد اين اجتماعات را فقط پس از سرنگوني ماشين سركوب دولت ميسر مي دانند. آنارشيسم سياسي به طور كلي مشروعيت دولت را منكر مي شود.
آنارشيسم فلسفي در بحث تعهد [ يا الزام ] سياسي معتقد است كه هيچ دليل قابل قبولي براي اطاعت از قوانين وضع شده توسط دولت وجود ندارد. البته ممكن است دلايل اخلاقي مستقلي براي اين گونه قوانين وجود داشته باشد. يعني اين قوانين ممكن است به واسطه ي محتوايشان از لحاظ اخلاقي الزام آور باشند. آنارشيسم فلسفي بين اين طرز فكر كه شما نبايد كسي را به قتل برسانيد چون اين عمل مخالف قانون است، تمايز قائل مي شود.
آنارشيست هاي فلسفي به خصوص پس از رابرت پل وُلف تأكيد بسياري بر خودمختاري فرد داشته اند و معتقدند كه اعطاي هرگونه حق اطاعت به دولت مستلزم نقض اين خودمختاري است. اين به ويژه در مورد دولت مبتني بر نمايندگي ( در مقابل دولت مبتني بر دموكراسي مستقيم ) صادق است.
آنارشيسم معاصر هم تحت تأثير فمينيسم و جنبش طرفداران محيط زيست است و هم از آنها تأثير مي پذيرد. در هر دو مورد، مخالفت با سلسله مراتب مشترك است، چه سلسله مراتب ميان زن و مرد، چه سلسله مراتب بين انسان و طبيعت و چه سلسله مراتبي كه در دولت وجود دارد.
منتقدين آنارشيسم آن را بر مفهومي نادرست يا اتوپيايي از طبيعت انسان متكي مي دانند، آن را به غفلت از پيچيدگي هاي زندگي اجتماعي در دولت مدرن متهم مي كنند؛ يا مدعي اند كه آنارشيسم باري را كه تأمين رفاه جمعيت هاي كلان بر دوش دولت مي گذارد به درستي ارزيابي نمي كند.
منبع مقاله :
پايك، جان، (1391)، فرهنگ اصطلاحات فلسفه ي سياسي، مترجمان: سيد محمدعلي تقوي- محمدجواد رنجكش، تهران: نشر مركز، چاپ اول