روسو و اصطلاح شناسي فلسفي

« خوانندگان دقيق، خواهش مي کنم شتاب زده مرا به تناقض گويي متهم نکنيد. با توجه به فقر زبان، نتوانستم از تناقض گويي در الفاظ بپرهيزم. اما صبر کنيد ».(1) با اين جملات خود روسو پيشاپيش خواننده اش را از ابهامِ کلمات آگاه مي
پنجشنبه، 3 مهر 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
روسو و اصطلاح شناسي فلسفي
روسو و اصطلاح شناسي فلسفي

 

نويسنده: آندره شاراک
مترجم: ياسمن مَنو





 

« خوانندگان دقيق، خواهش مي کنم شتاب زده مرا به تناقض گويي متهم نکنيد. با توجه به فقر زبان، نتوانستم از تناقض گويي در الفاظ بپرهيزم. اما صبر کنيد ».(1) با اين جملات خود روسو پيشاپيش خواننده اش را از ابهامِ کلمات آگاه مي کند، چون ممکن است اين ابهام تناقض در نظام فکري او به نظر آيد، حال آن که نويسنده ي اميل همواره مدعي بوده که فلسفه اش از انسجام عميقي برخوردار است: « من در مورد مسائل مخلتف، اما همواره در چارچوب اصولي يکسان نوشته ام ».(2) به واقع، منظور او مستور کردن جابه جايي ها و بازبيني هايي است که همواره در مطالعه ي واژگان يک فيلسوف مي توان يافت. اما اگر دغدغه ي روسو به ايجاد يک نظام فکري را جدي بگيريم، حتي اگر فقط در متون مختلف به حالت نظام مندي آن ها اذعان داشته باشيم، در اين صورت بايد سعي کنيم دريابيم که چه موضوعات فلسفي اي مسئله ي « فقر زبان » را بر مي انگيزند. چون در اين جا نقش نشانه ها مطرح است، مي توان به درس بزرگي که قرن هجدهم از مطالعه ي لاک و کند ياک گرفت، مراجعه کرد: « پيرو نکته ي حکيمانه ي کشيش کندياک، يکي از شروط اساسي براي درک مطلب ارائه ي مسائل در روابط خاص شان است »(3). دقيقاً همين الزام است که روسو را وا مي دارد تا از ابهام زبان فلسفي شکايت کند. به طور اجمالي، ابهام واژگان ناشي از تنوع شرايطي است که موضوع يا حالتي را از واژگان بيان مي کنند، به موردي خاص بدل مي کند. نظريه ي اصلي که اين واژگان در پي توضيح آن است، اين است که ويژگي هاي هر سرشتي (مانند سرشت انسان) به عقيده ي روسو به تمامي قابل تعيين نيست، چون از روابطي که در آن جا دارد، منتزع مي شود؛ و ابهامات موجود در واژگان نويسنده ي ژنوي بيش تر ناشي از اين است که روابط مسائل را عميقاً تغيير مي دهند، بدون آن که واژه ها را عوض کنند. در اين صورت به جاي آن که از تناقض هاي روسو صحبت کنيم، به شيوه اي فروتنانه تر، به ذکر پارادوکس ها يعني تضادهاي ظاهريِ ناشي از تغيير شرايط بسنده مي کنيم؛ تغييري که با اين حال نمي تواند سرشت انساني را به ضد خود تبديل کند.

پي‌نوشت‌ها:

1. قرار داد اجتماعي، کتاب ششم، فصل چهارم، جلد IIT ص 373.
2. نامه به کريستف دوبومون، جلد IV، ص 928.
3. دانش نامه، مقاله ي "Conception".

منبع مقاله :
شاراک، آندره، (1386)، واژگان روسو، ياسمن مَنو، تهران: نشر ني، چاپ اول.

/ج

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم
play_arrow
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم