پرسش :

طبق قوانین جارى شرکتهایی به اسم شرکتهاى سهامى با مشخّصات زیر براى انجام امور تجارتى و انتفاعى تشکیل مى‌‏گردد 1- سرمایه شرکت به سهامى مساوى تقسیم و توسط افراد پرداخت مى‌‏گردد 2- مسئولیت صاحبان سهام محدود به سهام آنها است 3- تصمیمات معمولا با اکثریت آراء گرفته مى‏‌شود (نه اتفاق آراء) 4- هر سهم داراى یک رأى مى‌‏‌باشد 5- شرکت زیر نظر هیأت مدیره و مدیر عامل به انتخاب صاحبان سهام اداره مى‌‏گردد 6- با فوت‏ یکى از شرکاء به موجودیت و کار شرکت لطمه‌‏اى وارد نشده و فقط سهام و سود سهام به ورثه منتقل مى‌‏گردد 7- شرکت با امضاء و تصدیق دولت یعنى با ثبت شرکت در دفاتر دولتى به وجود آمده و انحلال و تصفیه اموال و حسابهاى شرکت بر طبق مقرّرات کشورى بوده و حتّى حسابها- غالبا- با نظر دولت بررسى و بازرسى مى‌‏گردد. به عبارت دیگر چنین به نظر مى‌‏‌رسد که دولت براى این قبیل مؤسّسات شخصیت حقوقى خاصّى را (مجزّا از شخصیت افراد مؤسّس) اعتبار نموده که طبق ضوابط معینى باید به وظایف تجارتى خود قیام و اقدام نماید. با عرض مراتب فوق، تمنّى دارد نظر مبارک را درباره صحّت تشکیل این قبیل شرکتها و اعمال تصرّفات و معاملات و قراردادهاى منعقده با آن مرقوم دارند؟

پاسخ :
صحّت شرکت منوط به این است که سرمایه نقدى و قابل امتزاج باشد و پیش از به کارگیرى امتزاج حاصل شود، تصرّف در مال مشترک موقوف بر اجازه تمام شرکاء است، شرکت از عقود جایزه است و با فوت یکى از شرکاء باطل نمى‏‌شود گرچه شریک نمى‏‌تواند بعد از مردن شریکش تصرّف کند و هر یک از شرکاء به نسبت شرکت در سرمایه در امور مربوط به شرکت مسئولیت دارد و هر شریک هر مقدار سهم داشته باشد یک رأى دارد و شرکت مى‏‌تواند شخصیت حقوقى داشته باشد و مراعات مقرّرات دولت اسلامى لازم است.
منبع: استفتائات امام خمینی(ره)، ج‏2، ص247