پرسش :

ملاک هاي دوست خوب براي کودک دبستاني ام چيست و چگونه مي توانم آن ملاک ها را به او بياموزم؟

پاسخ :
بهترين زمان انتقال ويژگي هاي دوست خوب به فرزند، همين دوران دبستان است تا براساس آن ها دوستاني را برگزيند و در دوران نوجواني که دوست يابي، حساسيت بيشتري مي يابد نيز ملاک داشته باشد.
بکوشيد در موقعيت هاي مناسب( براي مثال، ديدن فيلمي که در آن، کودکي به جهت دوستي نسنجيده دچار مشکل مي شود) يا در قالب قصه يا در گفت و گوهاي دوستانه، ملاک هاي دوست خوب را به او بياموزيد.
مهم ترين ملاک هاي دوست يابي، اعتقادات و علايق مشترک، همگوني خانوادگي، سلامت نفس، ادب، شخصيت اجتماعي و علاقه مندي به درس و تحصيل است.
براي اين که مطمئن شويد دوستان فرزند شما، شرايط مطلوب را دارند، گاهي آنان را از طريق فرزندتان به منزل خود دعوت کنيد و به طور غير مستقيم، متوجه رفتار و گفتارشان باشيد.
مسافرت هاي آخر هفته به خارج از شهر با دوستان او نيز راه مناسبي براي آشنايي با روحيات آنان است.
در صورت مشاهده بدرفتاري هايي قابل تحمل از سوي برخي دوستان که بر فرزندتان تأثير جدي نمي گذارد، بکوشيد آن بدرفتاري ها را اصلاح کنيد و اگر نمي توانيد يا دوستان فرزندتان اصلاح نمي شوند، در قالب پرسشي از او بپرسيد که چرا دوستش سخنان زشتي مي گويد تا از اين راه، او را متوجه خطاي دوست و ناپسند بودن رفتارش کنيد. با توجه به اين که پيش تر، ملاک هاي دوست خوب را به او گفته ايد، خود متوجه خواهد شد که برخي دوستانش ملاک هاي واقعي را ندارند، و خود، ارتباطش را قطع يا کم خواهد کرد.
در صورت مشاهده بدرفتاري هاي جدي و نگران کننده، با نرمي و عطوفت، از فرزندتان بخواهيد که ارتباطش را با آن دوست قطع کند.
شما مي توانيد با مثال هايي ساده و قابل فهم، تأثير منفي دوست نامناسب را برايش روشن کنيد؛ براي مثال، با ضرب المثلي روسي که مي گويد: دوست بد، مانند سيب گنديده اي است که باعث گنديده شدن سيب هاي سالم اطراف خود مي شود.(1)
بايد برايش توضيح دهيد که شخصيت او به شخصيت دوستش گره خورده است و اگر دوستش شخصيت مثبتي نداشته باشد، ديگران، « او» را نيز بي شخصيت مي پندارند.
تو اول بگو با کيان دوستي
من آن گه بگويم که تو کيستي؟
امام علي(ع) مي فرمايد:
اياک و صحبة من الهاک و اغراک فانه يخذلک و يوبقک(2)
از همنشيني با کسي که تو را مي فريبد، بپرهيز؛ زيرا خوار و نابودت مي کند.
خوشبختانه کودکان، در برابر چنين خواسته اي از سوي والدين، کمتر مقاومت نشان مي دهند و به خواسته آنان عمل مي کنند.
بايد توجه داشته باشيد که قطع ارتباط نوجوان با دوستان نامطلوب، پيچيده تر است و بايد حساب شده انجام شود( ر.ک: ص 100-103)
پی نوشتها:
1. حسين سيدي، يک شاخه گل مينا، ص 80.
2. غررالحکم، ص 433.
منبع: کتاب نسیم مهر(2)، حجت الاسلام حسین دهنوی، انتشارات خادم الرضا(علیه السلام)/1388