پرسش :

در تاریخ افرادی وجود داشته که تمام عمر خود دچار گناه و معصیت بوده اند ولی لحظه‌ای، انقلابی درونی در وجودشان ایجاد می‌شود و اهل بهشت می‌شوند . متقابلاً افرادی هم بوده‌اند که تمام عمر خود عبادت کردند ولی در نهایت کافر می‌شوند، در این رابطه هم توضیحی دهید.

پاسخ :
مهم زمان نیست بلکه مهم حقیقت است، در اصل ، گذر زمان هم به نوعی حقیقت ساز است . ممکن است در زمان طولانی شخصی حقیقت اندک و در زمان کوتاهی شخصیت برازنده‌ای از خود خلق کند. شخصی که از این عالم می‌رود خروجی او مدنظر است نه مدت عبادت و اعمال خیر او. حالا سوال این است که رحمت خدا چه می شود ؟ رحمت خداوند برای نیکوکاران است . خداوند در کنار غفاریت و رحمانیت خود عذاب هم دارد. اگر زمینه مناسب رحمت را پیدا کردیم، رحمت خدا شامل حال ما می شود و بالعکس اگر استحقاق عذاب را پیدا کنیم بالطبع عذاب خواهیم شد .
شخص محسن هم توفیق و نعمتش از جانب خداست . پس او از خداوند طلبکار نیست بلکه بدهکار هم هست در اینجا هم خداوند با فضل خود رفتار می‌کند.
در روایت آمده من هر کسی را می بخشم مگر کسی که طلب مغفرت نکند یعنی کسی که طلب مغفرت نمی کند ، رحمت خدا را نمی‌خواهد. باز هم رحمت خداوند به قدری فراوان است که ممکن است فرد بدون طلب مغفرت هم بخشیده بشود. یعنی تنها گناهی که بخشش آن منوط به توبه است،مسئله شرک است اما در باقی گناهان امکان بخشش بدون توبه هم وجود دارد ولی آیا این وعده همگانی است ؟ خیر، بحث سر امکان آن است. اگر فرض کنیم در جایی شخصی توبه نکرد ،شرک نداشته و مسلمان بوده ، سؤال پیش می آید آیا امکان بخشش از نظر فرهنگ دینی وجود دارد؟ امکان بخشش وجود دارد ولی این یک وعده قطعی برای همگان نیست، به نوعی باب امید باز شده است. اگر شخص زمینه را به طور کلی از بین برده باشد ، نه این است که خدا نمی‌تواند بلکه اوست که قابلیت را از دست داده است . فاعلیت فاعل سرجای خود است.