شناخت منزلت خویش

امام علی علیه السلام فرمودند:

هَلَکَ امْرُؤٌ لَمْ یَعْرِفْ قَدْرَهُ.

کسی که قدر و منزلت خویش را نشناسد هلاک خواهد شد.

نهج البلاغه، حکمت 141

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا عَلَیکُم اَنفُسَکُم (1)
ای اهل ایمان بر شما باد به خودشناسی.

امام علیه السلام در جای دیگر فرمود:
افضَلُ المَعرِفَهِ مَعرِفَهِ الاِنسانِ نفسَهُ اَعظَمُ الجَهلِ جَهلُ الاِنسانِ اَمرَ نَفسِهِ (2)

برترین شناسایی آن است که بشر خود را بشناسد و بزرگترین نادانی آن است که انسان خود را نشناسد و از مسایل مربوط به خویش بی خبر باشد. وقتی انسان نداند چه جایگاهی در آفرینش دارد و قدر و منزلت خویش را درک نکند هلاک می شود چون گرفتار چیزهایی پست و بی ارزش دنیا و شهوات وجاه و مقام و زیاده خواهی و آرزوهای دراز می شود.

امام علیه السلام بار دیگر در همین زمینه فرمود:
مَن جَهِلَ نَفسَهُ اِهمَلَها (3)

هر که درباره نفسش نادان باشد آن را رها کرده و در نتیجه او را تباه کرده است جالب اینجاست که غافلان از خود ارزش هر نوع کالایی را که مالک هستند می دانند و نهایت مواظبت را در حفاظت و نگهداری از آنها می کنند جز شخصیت و روح و قلب خودشان را که ظاهرا بهایی برای آن قائل نیستند.

پی نوشت:
1- مائده 100
2- غرر الحکم ص 179 و ص 619
3- همان

منبع: حدیث زندگی: شرح حکمت های نهج البلاغه، کاظم ارفع، تهران: پیام عدالت،1390.