0
ویژه نامه ها

اهمیت سکوت در کلام امام کاظم علیه السلام

امام کاظم علیه السلام فرمودند:
دَلِیلُ الْعَاقِلِ التَّفَکُّرُ وَدَلِیلُ التَّفَکُّرِ اَلصَّمْتُ؛

نشانه عاقل، فکر کردن و نشانه فکر کردن، سکوت است.

بحارالانوار، ج 78، ص 300.
شرح حدیث:
امام على (علیه السلام) فرمودند: «بسیار خاموشى برگزین تا فکرت زیاد شود و عقلت نورانى گردد و مردم از دست تو سالم بمانند».{1}

سکوت و بهشت
سکوت سبب نجات از بسیارى از گناهان مى شود، درنتیجه کلید ورود به بهشت است. چنان که در حدیثى از پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) مى خوانیم که مردى نزد آن حضرت آمد (و طالب سعادت و نجات بود) پیغمبر (صلی الله علیه و آله) فرمودند: آیا تو را به چیزى راهنمایى کنم که خدا به وسیله آن تو را وارد بهشت مى سازد؟ عرض کرد: آرى اى رسول خدا! پیامبر (صلی الله علیه و آله) دستور به انفاق و یارى مظلوم و کمک ازطریق مشورت داد، و بعد فرمودند: «فَاصْمُتْ لِسانَکَ اِلاَّ مِنْ خَیْرٍ؛ سکوت اختیار کن جز از نیکى ها» و در پایان افزودند: «هرگاه یکى از این صفات در تو باشد، تو را به سوى بهشت مى برد».{2}

سکوت پسندیده و ناپسند
به این نکته مهم باید توجّه کرد که آنچه درباره اهمّیت سکوت و آثار مثبت آن ذکر شد، به این معنا نیست که سخن گفتن همه جا مذموم و ناپسند است، بلکه مبناى ستایش سکوت در آیات و روایات، بازداشتن انسان از پرگویى و سخنان بیهوده است وگرنه در بسیارى از موارد، سخن گفتن واجب و سکوت کردن حرام است.

بسیارى از عبادات، مثل نماز، تلاوت قرآن و اذکار به وسیله زبان انجام مى شود، امر به معروف و نهى از منکر، تعلیم علوم دینى، و ارشاد جاهل با زبان است. لذا سکوت و سخن گفتن هرکدام جایى و مقامى دارد و هریک داراى جنبه هاى مثبت و منفى است که باید جنبه هاى مثبت آن را گرفت و جنبه هاى منفى آن را رها کرد.{3}

سخنى از امام سجّاد (علیه السلام)
شخصى از آن حضرت پرسید: سخن گفتن افضل است یا سکوت؟
امام (علیه السلام) در جواب فرمودند:
«لِکُلِّ واحِـدٍ مِنْهُـما آفاتٌ فَاِذا سَـلِما مِنَ الاْفاتِ فَـالْکَلامُ اَفْضَـلُ مِنَ السُّـکُوتِ. قِیْلَ کَیْفَ ذلِکَ یَا بْنَ رَسُـولِ اللّهِ (علیه السلام)؟ قالَ: لِأَنَّ اللّهَ عَـزَّوَجَلَّ مـا بَعَثَ اْلاَنْبِیـاءَ وَالاَوصیـاءَ بِالسُّـکُوتِ، اِنَّما بَعَثَـهُمْ بِالْکَلامِ، وَلاَ استَحَـقَّـتِ الْجَنَّةُ بِالسُّـکُوتِ وَلا اْستَوْجَـبَتْ وِلایَةً بِالسُّـکُوتِ وَلا تَـوَقَّیَتِ النّارُ بِالسُکُوتِ اِنَّما ذلِکَ کُلُّهُ بِالْکَلامِ، ما کُـنْتُ لِأَعْدِلَ الْقَمَرَ بِالشَّـمْسِ اِنَّـکَ تَصِفُ فَـضْلَ السُّـکُوتِ بِالْـکَلامِ وَلَسْتَ تَصِفُ فَضْلَ الْکَلامِ بِالسُّـکُوتِ»؛

هرکدام از این دو آفاتى دارد، هرگاه هر دو از آفت در امان باشند، سخن گفتن از سکوت افضل است، عرض شد: اى پسر رسول خدا! این مطلب چگونه است؟ فرمود: خداوند متعال، پیامبران و اوصیاى آنها را به سکوت مبعوث و مأمور نکرد، بلکه آنها را به سخن گفتن مبعوث کرد، هرگز بهشت با سکوت به دست نمى آید، و ولایت الهى با سکوت حاصل نمى شود، و با سکوت رهایى از آتش دوزخ حاصل نمى گردد، همه اینها به وسیله کلام و سخن به دست مى آید، من هرگز ماه را با خورشید یکسان نمى کنم، حتّى هنگامى که مى خواهى فضیلت سکوت را بگویى آن را با کلام بیان مى کنى و هرگز فضیلت کلام را با سکوت شرح نمى دهى!».{4}

بنابراین، «سکوت» و «سخن گفتن» هرکدام در جاى خود نیکوست.{5}

پی‌نوشت‌ها:
1. میزان الحکمه، ج 5، ص 162، باب 2292، ح 10971.
2. اصول کافى، ج 2، ص 114، ح 5.
3. گفتار معصومین (علیهم السلام)، ج 3، ص 267-269، ح 41.
4. بحارالانوار، ج 71، ص 274، ح 1.
5. اخلاق در قرآن، ج 1، ص 306 و 305.

منبع: نخستین آفریده خدا، آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظله)، تهیه و تنظیم: ابوالقاسم علیان نژادی، انتشارات امام علی بن ابی طالب علیه السلام، قم، 1394.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
معنی اسم اترک و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم اترک و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال

معنی اسم اترک و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال

گزارش تصویری حضور راسخون در نمایشگاه دستاوردهای وقف 1400 - روز اول
گزارش تصویری حضور راسخون در نمایشگاه دستاوردهای وقف 1400 - روز اول

گزارش تصویری حضور راسخون در نمایشگاه دستاوردهای وقف 1400 - روز اول

معنی اسم اتابک و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم اتابک و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال

معنی اسم اتابک و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال

بازپرس پرونده انفجار بندر بیروت؛ مهره جدید آمریکا برای تسویه حساب با مقاومت لبنان/ بیش از 60 نفر مجروح شدند
بازپرس پرونده انفجار بندر بیروت؛ مهره جدید آمریکا برای تسویه حساب با مقاومت لبنان/ بیش از 60 نفر مجروح شدند

بازپرس پرونده انفجار بندر بیروت؛ مهره جدید آمریکا برای تسویه حساب با مقاومت لبنان/ بیش از 60 نفر مجروح شدند

معنی اسم ابوطالب و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم ابوطالب و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال

معنی اسم ابوطالب و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال

معنی اسم ابوریحان و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم ابوریحان و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال

معنی اسم ابوریحان و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال

درباره به حکومت رسیدن عباسیان (بخش دوم)/ استاد پیشوایی
درباره به حکومت رسیدن عباسیان (بخش دوم)/ استاد پیشوایی

درباره به حکومت رسیدن عباسیان (بخش دوم)/ استاد پیشوایی

درباره به حکومت رسیدن عباسیان (بخش اول)/ استاد پیشوایی
درباره به حکومت رسیدن عباسیان (بخش اول)/ استاد پیشوایی

درباره به حکومت رسیدن عباسیان (بخش اول)/ استاد پیشوایی

چرا عمار یاسر و خانواده اش شکنجه میشدند؟/ استاد جباری
چرا عمار یاسر و خانواده اش شکنجه میشدند؟/ استاد جباری

چرا عمار یاسر و خانواده اش شکنجه میشدند؟/ استاد جباری

ذبیح حضرت ابراهیم(ع) چه کسی بود؟/ استاد محمدرضا جباری
ذبیح حضرت ابراهیم(ع) چه کسی بود؟/ استاد محمدرضا جباری

ذبیح حضرت ابراهیم(ع) چه کسی بود؟/ استاد محمدرضا جباری

گشایش نمایشگاه دستاوردهای نهاد وقف با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی
گشایش نمایشگاه دستاوردهای نهاد وقف با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی

گشایش نمایشگاه دستاوردهای نهاد وقف با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی

معنی اسم ابوتراب و نام های هم آوا با آن
معنی اسم ابوتراب و نام های هم آوا با آن

معنی اسم ابوتراب و نام های هم آوا با آن

چرا ماسک بازیگران «نون خ» زیر چانه هایشان بود!؟
چرا ماسک بازیگران «نون خ» زیر چانه هایشان بود!؟

چرا ماسک بازیگران «نون خ» زیر چانه هایشان بود!؟

تست شتاب و سرعت ب‌ام‌ و M3 V10 در اتوبان
تست شتاب و سرعت ب‌ام‌ و M3 V10 در اتوبان

تست شتاب و سرعت ب‌ام‌ و M3 V10 در اتوبان

بی تو هوای زمونه سرده / کلیپ آغاز امامت امام زمان (عج)
بی تو هوای زمونه سرده / کلیپ آغاز امامت امام زمان (عج)

بی تو هوای زمونه سرده / کلیپ آغاز امامت امام زمان (عج)

تیزر موزیک جدید سینا شعبانخانی به نام "جادوی سیاه"
تیزر موزیک جدید سینا شعبانخانی به نام "جادوی سیاه"

تیزر موزیک جدید سینا شعبانخانی به نام "جادوی سیاه"

سفر رئیس جمهور به استان فارس
سفر رئیس جمهور به استان فارس

سفر رئیس جمهور به استان فارس

توصیه های مفید برای یادگیری زبان انگلیسی در منزل در کمترین زمان ممکن
توصیه های مفید برای یادگیری زبان انگلیسی در منزل در کمترین زمان ممکن

توصیه های مفید برای یادگیری زبان انگلیسی در منزل در کمترین زمان ممکن

آشنایی بیشتر با موقوفات عزاداری امام حسین(ع)
آشنایی بیشتر با موقوفات عزاداری امام حسین(ع)

آشنایی بیشتر با موقوفات عزاداری امام حسین(ع)

افتتاح نمایشگاه «دستاوردهای نهاد وقف» 1400 و مرکز نوآوری نوفل لوشاتو
افتتاح نمایشگاه «دستاوردهای نهاد وقف» 1400 و مرکز نوآوری نوفل لوشاتو

افتتاح نمایشگاه «دستاوردهای نهاد وقف» 1400 و مرکز نوآوری نوفل لوشاتو

سیستم‌های زیست محیطی بسته
سیستم‌های زیست محیطی بسته

سیستم‌های زیست محیطی بسته