امیدوارى در سختی ها

امام علی علیه‌ السلام فرمودند:

عِنْدَ تَنَاهِی الشِّدَّةِ تَکُونُ الْفَرْجَةُ وَ عِنْدَ تَضَایُقِ حَلَقِ الْبَلَاءِ یَکُونُ الرَّخَاءُ.

وقتی سختی شدت گیرد گشایش فراهم آید و چون حلقه های بلا سخت به هم آید آسایش آماده گردد.

نهج البلاغه: حکمت 343

بیان امام علیه السلام برگرفته از کلام پروردگار بزرگ است که برای دلگرمی پیامبر بزرگوار اسلام حضرت محمد صلی الله علیه و آله وسلم فرمود:

أَلَمْ نَشْرَحْ لَکَ صَدْرَکَ وَوَضَعْنَا عَنْکَ وِزْرَکَ الَّذِی أَنْقَضَ ظَهْرَکَ وَرَفَعْنَا لَکَ ذِکْرَکَ فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا؛

آیا سینه ات را گشاده نساختیم؟ و آیا بار سنگین را از تو برنداشتیم؟ همان باری که بر پشت تو سنگینی می کرد آیا آوازه ات را بلند نکردیم؟ از پی سختی ها آسانی هست از پی سختی ها آسانی است.(1)

این تاکید پروردگار حکایت از این می کند گشایش و آسایش پس از کشیدن رنج و تحمل سختی هاست. یک کشاورز پس از رنج فراوان محصول خود را به دست می آورد یک صنعتگر پس از تحمل ناملایمات صنعتش به بازار عرضه داده می شود یک مولف پس از ماه ها و سالها مطالعه و کنکاش مکتوباتش مورد استفاده قرار می گیرد.

به قول سنایی غزنوی:
سال ها باید که تا یک سنگ اصلی ز آفتاب
لعل گردد در بدخشان یا عقیق اندر یمن
ماه ها باید که تا یک پنبه دانه ز آب و خاک
شاهدی را حله گردد یا شهیدی را کفن
عمرها باید که تا یک کودکی از روی طبع
عالمی گردد نکو یا شاعری شیرین سخن

شرح ابن میثم
پایان سختى مستلزم نجات از آن است و مقصود از فرج و گشایش همان است و همچنین تنگناى حلقه گرفتارى، وقت زارى خالصانه در پیشگاه خدا و امید راستین به اوست، که زمینه براى گشایش و نجات از تنگناست. کلمه: «حلق» را براى دشواری هایى که انسان را احاطه کرده و چاره اى از آنها ندارد، به خاطر شباهت به حلقه کمربند و تنگ چهارپایان استعاره آورده است.(2)

پی‌نوشت‌ها:
1- سوره انشراح، آیات 1 تا 6
2- ترجمه شرح نهج البلاغه ابن میثم، ج 5، ص 702 و 703

منبع: حدیث زندگی: شرح حکمت های نهج البلاغه، کاظم ارفع، تهران: پیام عدالت، 1390.