(وف 838 ق)، ادیب نحوى، متكلم و نویسنده. ملقب به میر سید شمس‏الدین و معروف به ابن شریف. در شیراز متولد شد. وى پس از تحصیل دانش، برخلاف مذهب پدر، تشیع اختیار كرد. شمس‏الدین ادیب و حكیمى زبده بود و آثار بسیارى تالیف و تصنیف كرد، از جمله: شرح «هدایه الحكمه» ابهرى؛ شرح «ارشاد الهادى» تفتازانى، در نحو؛ شرح ...

(ز 1268 ق)، نویسنده. معروف به پرپا. وى از تجار كاشان و از قدماى گروندگان غیابى به باب بود. وى به مازندران براى یارى بابى‏ها سفر كرد، بعد به شهر رى آمد. دو سال بعد از قتل باب، جمعى از اتباع او به قصد انتقام در شمیران ناصرالدین شاه را هدف گلوله‏ى خود قرار دادند، كه فقط شانه‏ى شاه مجروح شد. حكومت نیز در ...

(1376 -1287 ق)، شاعر و نویسنده. جابرى تحصیلات ابتدایى خود را در اصفهان به پایان رسانید و پس از آن در فقه و اصول و حكمت و ادبیات فارسى و عربى متبحر شد. وى به مشاغل دولتى اشتغال داشت. صاحب «تذكره‏ى شعراى معاصر اصفهان» محل تولد وى را اصفهان و صاحب «دانشمندان و سخن‏سرایان فارس» زادگاهش را شیراز ذكر كرده ...

(1323 -1239 ش)، پزشك، نویسنده و مترجم. ملقب به اعلم‏الدوله. وى به شیوه‏ى پدر، كه از اطباى مشهور ناصرالدین شاه بود، ابتدا طب را در دارالفنون فراگرفت، سپس براى تكمیل تحصیلات به پاریس رفت و در اوایل سلطنت مظفرالدین شاه به تهران بازگشت و در دستگاه شاهى، مقامى عالى یافت و از سوى شاه به اعلم‏الدوله ملقب شد. ...

(430/429 -350 ق)، ادیب، نویسنده و مورخ. وى در دو روش نثر مصنوع و مرسل استاد بوده است. چون شغلش پوستین‏دوزى از پوست روباه بود، به ثعالبى مشهور شد. آثار مشهور او عبارت‏اند از: «یتیمه الدهر»، در شرح احوال شعراى بزرگ عهد مولف از شام تا ماوراءالنهر، كه از حیث انشاء بلیغ و از باب اشتمال بر احوال و اشعار بسیارى ...

(وف 412 ق)، مورخ و نویسنده. از مردم مرغن، ناحیه غور بود. كتاب «غررانیر» یا «غرر اخبار ملوك الفرس و سیرهم»، كه به ابومنصور عبدالملك ثعالبى منسوب شده است، ظاهرا از اوست. این كتاب را مولف به نصر، سپهسالار خراسان، هدیه كرده است. این كتاب مشتمل بر تاریخ از خلقت عالم تا زمان محمود غزنوى است. قسمتى از جزء اول ...

(وف 1258 ق)، نویسنده و شاعر. وى عموى تاج‏الشعرا، شهاب، است. ثاقب به امر فتحعلى شاه به نگارش «تاریخ جهان‏آرا» پرداخت. گمان مى‏رود كه او «دوازده بند» محتشم كاشانى را مخمس كرده است. قصایدى از او در كتاب «مدایح معتمدیه» آورده شده است. ...

(وف 1105/1005 ق)، نویسنده و شاعر. معروف به ثابت‏خان. وى در هندوستان ساكن بود و از امراء همایون و اكبر پادشاه بود. گویا مردم آن دیار اذیتها و آزارها دید. به قول صاحب «تذكره‏ى روز روشن» كتابى در صرف داشته است. ...

(س چهاردهم ق)، نویسنده، روزنامه‏نگار و شاعر، متخلص به ایراندخت. وى در كاشمر متولد شد. تحصیلات خود را تا اخذ گواهینامه‏ى دكترا ادامه داد و مدت سه سال «روزنامه‏ى رستاخیز» را در تهران منتشر كرد و به عنوان وابسته فرهنگى و مطبوعاتى ایران در پاریس، به خدمت مشغول شد. ایراندخت از طبعى موزون بهره‏مند بود و به ...

(ز 1103 ق)، نویسنده. از معاصران شاه سلیمان بود كه در سال 1103 ق از تالیف كتاب مشروح فارسى در داروشناسى به اسم «مصباح الخزائن و مفتاح الدفائن» فراغت یافت و آن را به نام آن پادشاه درآورد. این كتاب از یك مقدمه و پنج مقاله و یك خاتمه تشكیل شده و هر یك از آنها چند فصل است. البته این كتاب غیر از كتاب دیگرى ...

(تو 1301 ق)، نویسنده و روزنامه‏نگار. وى از نویسندگان و آزادیخواهان و خانزادگان تنگستان بود كه از آغاز نداى آزادى و مشروطه، به تهران آمد و جزو مشروطه‏طلبان شد. تنگستانى در اوایل جنگ بین‏الملل اول، با گروه آزادیخواهان به كرمانشاه و استانبول سفر كرد و مدتى در ركاب نظام‏السلطنه مافى با دشمنان ایران جنگید. ...

(1253 -1194 ق)، نویسنده، صوفى و شاعر، متخلص به تمكین. ملقب به مست علیشاه. در شماخى متولد شد. همراه خانواده به كربلا رفت و تا هفده سالگى در آنجا به تحصیل پرداخت. بعد با معصوم علیشاه و نورعلیشاه، سر سلسله‏ى دراویش نعمت‏اللهى، ملاقات كرد و به مسافرت و سیاحت در مازندران، خراسان، قهستان، زابلستان و افغانستان ...

(تو 1283/1282 ش)، نویسنده و مترجم. در تبریز متولد شد. وى برادرزاده‏ى سید حسن تقى‏زاده بود. در مدرسه‏ى اقدسیه به تحصیل پرداخت و در سال 1301 ش براى ادامه‏ى تحصیلات به آلمان رفت و تحصیلات مهندسى خود را در آنجا به انجام رسانید همچنین، با زبانهاى فرانسه، آلمانى و انگلیسى آشنا شد؛ سپس به تهران بازگشت و با ...

(1347 -1256 ش)، مورخ، نویسنده و روزنامه‏نگار. در تبریز متولد شد. اجدادش در قریه‏اى به اسم ونند، از توابع قصبه‏ى اردوباد، به دنیا آمده بودند. پدرش پس از تحصیل در نجف در شهر خود مدت بیست و چهار سال حوزه‏ى درس و مقام مقتدایى روحانى داشته است. تقى‏زاده در چهارده سالگى شروع به تحصیل كرد، ابتدا كتابهاى فارسى ...

(س یازدهم و دوازدهم ق)، نویسنده و شاعر، متخلص به ممتاز. وى از نویسندگان و منشیان دوران شاه سلطان حسین صفوى بود و منشآتش در آن روزگار مشهور بوده است. وى آغاز زندگى خود را در فراه گذراند و خیلى زود به نویسندگى و شاعرى روى آورد. تركمان پس از فراه به مرو رفت و به خدمت حاكم آنجا، اصلان‏خان، درآمد و دو سال ...

(1318 -1256 ش)، نویسنده و روزنامه‏نگار. در تبریز متولد شد و به كسب علوم و فنون، از جمله هیات و طبیعیات و طب پرداخت. در سال 1276 ش آموزشگاه تربیت را در تبریز بنیان نهاد. وى از همفكران و همگامان سید حسن تقى‏زاده بود. در شش دوره از تبریز به نمایندگى مجلس شوراى ملى برگزیده شد. او به مصر و استانبول و برلن ...

(1007- ح 1080 ق)، قرائت‏شناس و مولف. در توابع تبریز به دنیا آمد. مقدمات علوم را در زادگاهش فراگرفت و از مجلس درس پدرش بهره‏مند گردید. در جوانى به مشهد رفت و مجاور آستان قدس رضوى گردید. در ابتدا قرائت قرآن را نزد پدر فراگرفت و سپس در 1030 ق قرائت عام بن ابى‏نجود، از قراء دهگانه، را نزد حاج محمدرضا سبزوارى ...

(تو 1332 ق)، صوفى و نویسنده. پس از تكمیل تحصیلات مقدماتى، دوره‏ى دانشكده‏ى معقول و منقول را گذرانید، و موفق به اخذ درجه‏ى لیسانس شد. سپس به گناباد مراجعت كرد و تحت توجه و تربیت پدر به ریاضت و تصفیه‏ى قلب مشغول شد و به مقامات معنوى رسید. در سال 1369 ق از طرف پدر مامور ارشاد فرقه‏ى گنابادیها شد. از آثار ...

(تو 1298 ش)، اقتصادان، نویسنده و شاعر. از سلسله‏ى سادات حسینى بود. در قم به دنیا آمد و تحصیلات ابتدایى را در زادگاه خویش و تحصیلات متوسطه را در تهران به پایان رساند. پس از آن به تجارت پرداخت و از آنجا كه اهل قلم بود و با بینش خاصى كه داشت، مجموعه‏ى مقالات اقتصادى خود را در روزنامه‏ى «اطلاعات» به چاپ ...

(تو 1287ش)، نویسنده. در سال 1304 ش وارد دانشكده‏ى افسرى شد و در سال 1331 ش به درجه‏ى سرتیپى ارتقا یافت. مشاغل او عبارت بودند از: رئیس ستاد لشكرى، معاون ركن سوم ستاد ارتش، فرمانده تیپ زاهدان و رئیس ركن سوم. آثار به جاى مانده از او: «تاریخ فن جنگ»؛ «دوره‏ى نقشه‏بردارى». ...