(جل. 207 ه.ق./ 822 م.) (ج. طاهرى، منسوب به طاهر) سلسله‏اى ایرانى كه در خراسان حكومت داشتند (از 205 ه.ق./ 820 م. تا 259 ه.ق./ 872 م.) این سلسله به دست طاهر حسین ملقب به ذوالیمین تأسیس شد و افراد آن قریب نیم قرن در خراسان حكومت كردند و آن نخستین سلسله ایرانى بعد از اسلام محسوب مى‏شود. ...

(جل. 205 ه.ق./ 820 م.) (ج. طاهرى، منسوب به طاهر) سلسله‏اى ایرانى كه در خراسان حكومت داشتند (از 205 ه.ق./ 820 م. تا 259 ه.ق./ 872 م.) این سلسله به دست طاهر حسین ملقب به ذوالیمین تأسیس شد و افراد آن قریب نیم قرن در خراسان حكومت كردند و آن نخستین سلسله ایرانى بعد از اسلام محسوب مى‏شود. ...

از امیران عصر سلطان ابوسعید ایلخانى (مقت. سطانیه 729 ه.ق.) وى با على پادشاه آهنگ سوءقصد نسبت به سطان مذكور كرد. ابوسعید به وساطت مادر خویش (حاجى خاتون) على پادشاه را بخشید و به او امر داد كه به حدود بغداد برود و طاشتیمور را كه از همدستان او بود براى محاكمه به خواجه غیاث‏الدین وزیر سپرد ولى خواجه عفو ...

(ع. پرودره دولت) مرتضى قلى (خان) بن قلى‏خان مخبرالدوله نواده رضا قلى (خان) هدایت از رجال اواخر قاجاریه (و. 1273 ه.ق. - مقت. تهران 1329 ه.ق/ 1911 م.). وى تحصیلات خود را در آلمان به پایان رسانید و پس از مراجعت به ایران به سال 1321 ه.ق. به ریاست اداره پست و گمرك منصوب شد. در همان سال یكى از اولین كارخانه‏هاى ...

(ع. شمشیر پادشاهى) نجفقلى‏خان بن حسینقلى‏خان بن جعفر قلى‏خان بن حبیب‏اللَّه خان بن ابدال‏خان از سران ایل بختیارى و از رجال اواخر قاجاریه و مشروطه (و. 1269 ه.ق. - ف. 1349 ه.ق.) وى در قیام علیه استبداد و برقرارى مشروطیت كوشش بسیار دارد. هنگامى كه محمدعلى شاه با طرفداران مشروطیت به مخالفت برخاست، مشروطه‏خواهان ...

(بخش 2) (سید) حسین حایرى بن (سید) رضا حسینى (مجتهد) شیرازى دانشمند آزادیخواه ایرانى (ف. تربت حیدریه 1296 ه.ق.) وى به سبب مسافرت پدرش به كربلا و اقامت در آنجا، تحصیلات ابتدایى را در آن شهر انجام داد و سپس به هندوستان مسافرت كرد و زبانهاى انگلیسى و اردو و علوم جدید را در آن كشور آموخت و بعد به كربلا بازگشت ...

محمد بن على ملقب به قوام‏الدین (خواجه) از رجال دوره مظفرى (مقت. 674 ه.ق.). امیر مبارز او را در سال 750 به وزارت و ملازمت و تربیت پسرش شاه شجاع انتخاب كرد و او در 752 به عنوان نایب شاه شجاع و در 755 به عنوان نایب‏السلطنه معرفى شد. و در 756 به سمت قائم مقامى شاه شجاع فرمانفرماى كرمان گردید. پس از جلوس ...

شمس‏الدین محمد بن بهاءالدین محمد بن على ابن محمد بن محمد بن محمد بن على ابن محمد بن احمد بن اسحاق بن ایوب ابن فضل بن ربیع. از ملازمان سلطان محمد خوارزمشاه و مستوقى دیوان وى بود، و در وقت انهزام سلطان از مغول و فرار او از بلخ به طرف به طرف نیشابور در سال 617 ه.ق. وى نیز درمصاحبت سلطان بوده است. پس از ...

(بخش 1) وزیر نصرةالدین عادل ملقب به ركن‏الدین، از رجال قر. 8 ه. (مقت. 727 ه.ق.). وى از اولاد ضیاءالملك محمدبن مودود بود. صائن از برگزیدگان امیر چوپان بود و به منصب وزارت ابوسعید رسید ولى حقوق نعمت را فراموش كرد و معایب امیر چوپان و اولادى را به سلطان مى‏نوشت. امیر چوپان به بهانه ضبط ولایت خراسان صائن ...

(په. بخش 1) معشوقه ارمنى و زوجه خسرو پرویز (ه.م.) (ف. 628 م.؟). طبق روایات فرهاد (ه.م.) نیز بدو عشق مى‏ورزید. ...

(قد. (په. شیر + ویه، پس. نسبت و اتصاف) پسر خسرو پرویز كه پس از وى به سلطنت رسید (628 م.). خسرو قصد داشت مردان شاه را جانشین خود گرداند. چون كواذ (غباد) ملقب به شیرویه، كه پسر خسرو از مریم (دختر قیصر) بود و ظاهرا مقام ارشدیت داشت، از واقعه استحضار یافت، مصصم شد كه از حق خود دفاع كند. فرمانده كل قواى كشور ...

(شیردل) شرف‏الدوله ابوالفوارس، سومین از دیالمه (آل‏بویه) فارس (جل. 372 ه. ق./ 982 م.- 379 ه.ق./ 989 م.) ...

پسر افراسیاب. كیخسرو بن سیاوش- كه خواهرزاده او بود- روزى با وى كشتى گرفت و چنانش به زمین زد كه هلاك شد (داستان). ...

زنگنه، وزیر شاه سلیمان صفوى (نیمه دوم قر. 11 ه.). وى وزیرى لایق و كاردان و پاكدامن بود و تا حدى از اعمال نابجاى شاه سلیمان جلوگیرى میكرد. ...

زند، سردار رشید كریم خان زند (نیمه دوم قر. 12 ه.) كه در جنگهاى متعدد ایام سلطنت كریم‏خان شركت داشت، ولى‏خان زند به سعایت ساعیان او را نابینا كرد. ...

(بخش 1) نام پسر برزو (ه.م.) پسر سهراب است در روایات ملى ما (شهریارنامه) ...

(این نام در كتب پهلوى به صورت سنگهوك و در اوستا آمده و در فارسى تحریف شده) در شاهنامه نام خواهر جمشید پیشدادى و خواهر ارنواز (ه.م.) است. طبق روایات ضحاك شهرناز و ارنواز- هر دو را به زنى گرفت و سپس فریدون آن دو را از وى ربود. ...

مازندرانى از رجال ایران در نیمه اول قر. 13 ه. فتحعلى شاه صدارت خود را پس از حاجى ابراهیم بدو محول كرد. ...

(ع. موجب بزرگى دولت) ابوالفوارس شیرذیل، سومین از دیالمه (آل بویه) فارس (وى در عراق نیز حكومت كرده) (جل. 372 ه.ق./ 379 -982 ه.ق./ 989 م.). ...

(ع. بخش 1) شاه شجاع مظفرى. ابوالفارس جلال‏الدین بن پادشاهان آل مظفر (جل. 759 ه.ق./ 1357 م.- ف. 786 ه.ق./ 1384 م.). پس از كور شدن امیر مبارز، پسر ارشدش شاه شجاع زمام امور را به دست گرفت. وى حكومت ابرقو و عراق عجم را به برادر خود شاه محمود و كرمان را به برادر دیگر، سلطان عمادالدین احمد واگذاشت و خواجه ...