سیاست
اکبر هاشمی رفسنجانی

تولد به سال 313 هجرى شمسى، در جلگه‏ى نوق - از جلگه‏ هاى رفسنجان - در خانواده‏اى متدین، پسرى چشم بر جهان گشود؛ با نام اكبر هاشمى، فرزند حاج میرزا على و ماه بى‏بى. روزگار كودكى كسى نمى‏دانست كه نوزاد امروز شخصیت سیاسى - فرهنگى پر آوازه‏ى فرداى كشور خواهد بود، تا همه‏ى جزئیات زندگى‏اش را ثبت كند. ...

بزرگمهر

(س ششم م)، نویسنده. وزیر انوشیروان بود، در ادبیات فارسى بارها به عنوان نمونه‏ى دانش و لیاقت و تقوى از او نام برده شده است. در مورد وى روایاتى است، از جمله این كه پادشاه هند شطرنجى نزد پادشاه ایران فرستاد، بزرگمهر اسرار این بازى را كشف كرد و در مقابل بازى نرد را اختراع كرد. رساله‏اى به زبان پهلوى به نام ...

مهدی بازرگان

(1373 -1286 ش)، استاد دانشگاه، محقق، اسلام‏شناس و قرآن‏پژوه. مهندس بازرگان در تهران به دنیا آمد و پس از گذراندن تحصیلات مقدماتى در سال 1307 ش با اولین گروه اعزامى دانشجویان به فرانسه عزیمت كرد. او در رشته‏ى ترمودینامیك فارغ‏التحصیل شد و در سال 1313 ش به ایران بازگشت. و در سال 1315 ش درس ترمودینامیك (ماشینهاى ...

یحیی امام جمعه خویی

(1364 -1276 ق)، فقیه و مجتهد. تحت نظارت و مراقبت دائى‏اش حاج میرزا ابراهیم آقا دنبلى تحصیلات خود را در خوى و تبریز و نجف به پایان رسانید. در دوره‏ى اول مجلس از طرف علماى آذربایجان به نمایندگى انتخاب گردید. در مجلس از تندرویها جلوگیرى كرد و از طرفى از مجلس در مقابل محمدعلى شاه مخلوع دفاع مى‏كرد. پس از ...

عباس اقبال آشتیانی

(1334 -1277 ش)، ادیب، مورخ و روزنامه‏نگار. در خانواده‏اى پیشه‏ور و تهیدست به دنیا آمد. در كودكى شاگرد درودگر بود اما میل به تحصیل سبب شد كه در ضمن كار به مكتب رفته، مقدمات علوم را در زادگاه خود فراگیرد. در سال 1328 ق به تهران آمد. ابتدا به مدرسه‏ى شركت گلستان رفت سپس در دارالفنون به فراگیرى ادب فارسى ...

محمدحسن اعتماد السلطنه صنیع الملک

(1313 -1259 ق)، نویسنده، مترجم و روزنامه‏نگار. ملقب به صنیع‏الدوله و موتمن‏السلطنه. از شاگردان دوره‏ى اول رشته‏ى نظام مدرسه‏ى دارالفنون بود و در سن شانزده سالگى به منصب سرهنگى ارتقاء یافت و به ریاست قشون و نیابت حكومتهاى خوزستان و لرستان منصوب و پس از آن معاون وزارت عدلیه شد. اعتمادالسلطنه ضمن این كه ...

نورالله مهدوی اصفهانی

(وف 1346 ق)، عالم و مجتهد. برادر حاج شیخ محمد تقى معروف به آقا نجفى است. در اصفهان متولد شد و رد همان جا تحصیلات مقدماتى نمود و سپس به نجف نزد علماى بزرگ رفت. پس از مراجعت به ایران در شمار علماى سیاسى قرار گرفت. در مهاجرت 1346 ق علماى اصفهان به قم همراه آنان بود. در قم وفات یافت و جنازه‏اش به نجف منتقل ...

حسن اسفندیاری

(1364 -1283 ق)، نویسنده و شاعر. ملقب به محتشم‏الساطنه. وى علاوه بر تحصیل در دارالفنون، مقدمات عربى و ادبیات فارسى و دوره‏اى از فقه و اصول و حدیث را نیز در مدارس دینى آموخت. در سال 1302 ق به خدمت وزارت خارجه درآمد. و سمت‏هاى مختلفى را دارا بود. در سفر سوم مظفرالدین شاه به فرنگ، به عنوان نماینده‏ى وزارت ...

رضا ارفع الدوله

(1357 -1270 ق)، نویسنده و شاعر، متخلص به دانش. ملقب به ارفع‏الدوله. در تبریز متولد شد و در همان شهر علوم زمان خود را فراگرفت. تحصیلات خود را در دارالفنون تهران به پایان رساند. سپس به استانبول رفت و در آنجا زبان تركى استانبولى و یونانى و فرانسه را آموخت و در سال 1300 ق به نیابت اول سركنسولى رسید و سپس ...

امان اللَّه اردلان

(وف 1366 ق)، نقاش و نویسنده. ملقب به حاج عزالممالك. از اهالى كرمانشاه بود. او در دوره‏ى دوم مجلس نماینده و از یاران مدرس بود، در دوره‏ى سوم مجلس نیز نماینده‏ى مردم كرمانشاه بود. در جنگ جهانى اول كه آزادیخواهان به قم و كرمانشاه رفتند و دولت ایران آزاد را تشكیل دادند، او وزیر مالیه‏ى كابینه‏ى آزاد بود. ...

ابوالفتح زند

(1201 -1169 ق)، شاعر. بعد از فوت پدر چندى در شیراز فرمانروائى كرد. او طبعى رسا و فكرى فلك فرسا داشت. در 22 سالگى وفات یافت و در شاه چراغ دفن شد.[1] خان زند فرزند كریم‏خان زند، دومین از سلاطین زندیه. وى پس از وفات كریم‏خان به سلطنت رسید و فقط مدت هفتاد روز از سال 1193 ه.ق. را سلطنت كرد و در همان سال ...

فضل الله ابوسعید ابوالخیر

(440 -357 ق)، عارف و صوفى اشعرى. در یكى از قراى شمال خراسان در میهنه به دنیا آمد. قرائت قرآن را در زادگاه خود، نزد ابومحمد عنازى و ادبیات عرب را نزد ابوسعید عنازى آموخت، سپس براى ادامه‏ى تحصیلات به مرو رفت و نزد ابوعبدالله خضرى، مدت پنج سال متفق و مختلف (فقه تطبیقى میان مذاهب اربعه) را فراگرفت. پس از ...

جهانگیر آموزگار

(تو 1298 ق)، نویسنده و مترجم. پسر حبیب‏اللَّه آموزگار در اصطهبانات فارس متولد شد. در رشته‏ى اقتصاد و ادبیات به اخذ مدرك كارشناسى نایل شد. براى تكمیل تحصیل به آمریكا رفت و دكتراى خود را در هر دو رشته گرفت. پس از بازگشت به ایران مشاور اقتصادى شد. ولى مجدداً به آمریكا رفت و به تدریس در دانشگاه مشغول شد. ...

عباس آقاسی

(1265 -1198ق)، عالم و شاعر، متخلص به فخرى. در چهارده سالگى به عتبات رفت و به خدمت آخوند ملا عبدالصمد عارف همدانى درآمد و در محضر او علوم دینى و طبیعى و ریاضى آموخت. پس از شهادت آخوند همدانى به دست وهابیان در 1216 ق میرزا آقاسى به ایران بازگشت و تربیت فرزندان عباس میرزا بویژه محمد میرزا را بر عهده گرفت. ...

جواد محمدجواد آزادی

(1323 -1279 ش)، روزنامه‏نگار و شاعر، متخلص به آزادى. فرزند شیخ محمد حسین حیات مدیر روزنامه‏ى «حیات» و از اهالى شیراز بود. پس از به پایان رسانیدن تحصیلات قدیم و جدید خود، مدیریت دبیرستان حیات را كه پدرش تأسیس كرده بود برعهده گرفت و به تدریس نیز پرداخت. در سال 1299 ش، اقدام به تأسیس روزنامه‏ى «عصر آزادى» ...

مهدی آذر

(تو 1281 ش)، پزشك. دكتر آذر در مشهد متولد شد و در همان جا تحصیلات مقدماتى خود را به پایان رسانید و سپس به تهران آمد و ابتدا در دارالفنون و سپس در مدرسه‏ى طب ادامه‏ى تحصیل داد و در 1307 ش گواهینامه‏ى دكتراى پزشكى را دریافت كرد و جزو اولین گروه دانشجویان براى تكمیل تحصیلات عازم فرانسه شد و پس از گذراندن ...

مجتبی نواب صفوی

تولد و تكاپو در 17 مهر ماه سال 1303 در محلة خاني آباد تهران به دنيا آمد. پدرش از سادات مير لوحي و مادرش از دودمان صفوي بود.شهید سید مجتبى نواب صفوى، ب سال (1303 ه.ش) هنگامى كه رضا خان قزاق، رضاشاه مى‏شد در جنوبى‏ترین منطقه‏ى تهران در محله‏ى خانى‏آباد، كوچه‏ى مسجد قندى، در یك خانواده‏ى روحانى دیده بر ...

احمد خمینی

از تولد تا 15 خرداد وقتى كه در روز بیست و چهارم اسفند هزار و سیصد و بیست و چهار هجرى شمسى دیده به جهان گشود و نگاهش به چشمان پرجاذبه و سرشار از معنویت پدر افتاد، گوئى كه از همان لحظه، سرنوشت زندگانى این نوزاد با سرنوشت شگفت‏انگیز پدر، براى همیشه و جدائى‏ناپذیر گره خورده است. نخستین صدائى كه در این ...

ضرغام السلطنه بختیاری

حاج ابراهیم خان بن رضا قلى خان ایل بیگى، متولد در 1272، و متوفى در 1337 در طهران. از رادمردان و شجاعان زمان خود بوده، در عدد فقراى سلسله‏ى خاكساریه معدود، و در طریقت به «حب على شاه» مشهور است. وى پس از خرابى مجلس شوراى ملى (سه شنبه 23 جمادى‏الاولى 1326) بنا به دعوت علما و مردم اصفهان با عده‏اى از قواى ...

اسدالله خان وزیر

فرزند میرزا فتح‏الله خان، از مستوفیان و وزراى عهد ظل السلطان در اصفهان است، نسب او به فتح على خان اعتمادالدوله‏ى زمان شاه سلطان حسین مى‏رسد. فتح على خان در ابتدا منصب قوللر آقاسى داشته، و كم‏كم ترقى نموده، به مقام صدارت عظمى رسید، و اعتمادالدوله گردیده، شرح حالش در كتب تواریخ عهد صفوى مشروحا مذكور است. میرزا ...