سیاست
محمد دفتری

(تو 1283 ش)، نویسنده. سرتیپ دفترى پس از تكمیل تحصیلات به فرانسه عزیمت كرد. مشاغل مهم وى: فرمانده دژبان، رییس كل شهربانى، فرمانده گارد مسلح گمرك. اثر وى: «تاریخ نظامى عصر قدیم و قرون وسطى و عهد جدید».[1] فرزند محمود دفترى (عین‏الممالك) و برادر دكتر احمد متین دفترى، در 1285 متولد شد. پس از انجام تحصیلات ...

غلام حسین دانشپور

(تو 1270 ش)، نویسنده. در تهران متولد شد. در سال 1293 ش به سمت مترجمى وارد خدمت شهربانى قزوین شد. و در سال 1326 ش در موقعى كه ریاست شهربانى آذربایجان را داشت به درجه‏ى سرتیپى رسید. اثر وى «منشور طلایى» است.[1] در حدود 1276 متولد شد. در مدارس مختلف تهران تحصیل كرد و وارد مدرسه افسرى نظمیه كه توسط سوئدى‏ها ...

محمد خیابانی

(1338 -1297 ق)، عالم دینى و روزنامه‏نگار. در تبریز متولد شد. در كودكى به روسیه رفت و پس از بازگشت به تحصیل مقدمات و علوم متداول زمان چون هیات و حكمت و طبیعیات پرداخت و بعد از چندى به سلك روحانیت درآمد و امام جماعت مسجد كریم خان محله خیابانى تبریز شد. پس از اوج‏گیرى جنبش مشروطه به این جنبش پیوست و نماینده‏ى ...

ابراهیم خواجه نوری

(تو 1279 ش)، روزنامه‏نگار و حقوقدان. تحصیلات مقدماتى خویش را در تهران و مدرسه‏ى سن‏لویى فراگرفت. در فرانسه و بلژیك در رشته‏هاى پست و تلگراف و اقتصاد و حقوق ادارى تحصیل كرد و به ایران بازگشت و عهده‏دار مشاغل مختلف دولتى شد. وى مدیر روزنامه‏ى «جوانان» بود كه بیش از یك ماه انتشار نیافت. او همچنین مدیریت ...

عبدالرحیم خلخالی

(1321 -1251 ش)، روزنامه‏نگار، مترجم و مصحح. مشروطه‏خواه و همكار سید رضاى شیرازى بود كه در تحریر و نشر روزنامه‏ى روزانه‏ى «مساوات» همكارى داشت. امروز خلخالى بیشتر به خاطر چاپ نسخه مورخ 827 ق «دیوان» حافظ مشهور است. وى در تهران درگذشت. آثار او: «حافظ نامه»؛ «به یكدیگر محبت كنید»؛ «حرص باعث هلاكت است» كه ...

حسین محمدعلی خطیبی

(تو 1295/1294 ش)، ادیب، روزنامه‏نگار و شاعر. در تهران متولد شد. وى تحصیلات ابتدایى و متوسطه را در دبیرستان ثریا و مدرسه‏ى دارالفنون، شعبه‏ى ادبى به پایان رسانید. سپس دوره‏هاى مختلف عالى دانشكده‏ى ادبیات و علوم انسانى را با موفقیت گذراند و در سال 1324 ش موفق به اخذ دكترى زبان و ادبیات فارسى شد. ملك‏الشعراء ...

محمود حسابی

(1373 -1281 ش)، فیزیكدان و استاد دانشگاه. در تهران متولد شد. در سال 1286 ش به بیروت عزیمت كرد و تحصیلات خود را تا سال 1297 ش در مدارس شبانه‏روزى فرانسویها و سپس آمریكاییها گذراند و به دریافت درجه‏ى كارشناسى نایل شد، سپس در رشته‏ى مهندسى راه فارغ‏التحصیل شد. وى براى ادامه‏ى تحصیل به فرانسه رفت، ابتدا ...

محمد حجازی

(تو 1279 ش)، نویسنده و روزنامه‏نگار. ملقب به مطیع‏الدوله. پدرش مستوفى دربار قاجار بود. محمد تحصیلات مقدماتى را در مدرسه‏ى سن‏لویى به پایان رساند و بعد از آنكه مدتى در اروپا به سر برد، به ایران آمد و عهده‏دار سمتهاى مختلفى شد، از جمله مدیر مجله‏ى «ایران امروز» و «پست و تلگراف و تلفن» شد و مقالات خود را ...

حبیب اصفهانی

(وف 1315 ق)، ادیب، نویسنده، زبان‏شناس و شاعر، متخلص به دستان. در قریه‏ى بن از توابع چهارمحال اصفهان متولد شد. در اصفهان به تحصیل علوم پرداخت. بعد از تحصیل ادبیات و فقه و اصول در بغداد، به تهران آمد و پس از چندى به استانبول رفت و در آنجا مقیم شد. میرزا حبیب با شیخ احمد روحى و یاران او معاشرت داشت و در ...

شهاب الدین عبداللَّه حافظ ابرو

(وف 834/833 ق)، مورخ و جغرافیدان. اصلش از بهدادین خواف بود، و علت اینكه بعضى او را هروى خوانده‏اند شاید بدین خاطر است كه مدت زیادى را در هرات زیست. تربیت و تحصیل وى در همدان صورت گرفت. وى از همان دوران جوانى به خدمت امیر تیمور گوركان پیوست و مورد التفات امیر قرار گرفت. بعد از تیمور ملازم شاهرخ میرزا ...

ابوعبداللَّه احمد جیهانی

(وف 385 ق). ادیب و جغرافیدان. اهل جیهان از توابع ماوراءالنهر بود و به مدت دو سال وزیر منصور بن نوح سامانى. ابوعبداللَّه كتابى در جغرافیا، نام: «المسالك والممالك»، به عرب تألیف كرده كه مقدسى وصف مفصلى از آن كرده است. از دیگر آثار وى: «آیین»؛ «مقامات كتب العهود والخلفاء والامراء»؛ «كتاب الزیادات فى كتاب ...

موسی جوان

(تو 1277 -1275 ش)، حقوقدان و نویسنده. در تبریز به دنیا آمد. وى تحصیلات عالى خود را در تهران به پایان رسانید و موفق به دریافت درجه‏ى دكترا در علوم قضایى از دانشكده حقوق پاریس شد. علاوه بر آن در محضر میرزامهدى آشتیانى حكمت آموخت و به زبانهاى روسى، انگلیسى، فرانسه و عربى آشنایى پیدا كرد. جوان در دوره‏هاى ...

خلیل ثقفی

(1323 -1239 ش)، پزشك، نویسنده و مترجم. ملقب به اعلم‏الدوله. وى به شیوه‏ى پدر، كه از اطباى مشهور ناصرالدین شاه بود، ابتدا طب را در دارالفنون فراگرفت، سپس براى تكمیل تحصیلات به پاریس رفت و در اوایل سلطنت مظفرالدین شاه به تهران بازگشت و در دستگاه شاهى، مقامى عالى یافت و از سوى شاه به اعلم‏الدوله ملقب شد. ...

حسن تقی زاده

(1347 -1256 ش)، مورخ، نویسنده و روزنامه‏نگار. در تبریز متولد شد. اجدادش در قریه‏اى به اسم ونند، از توابع قصبه‏ى اردوباد، به دنیا آمده بودند. پدرش پس از تحصیل در نجف در شهر خود مدت بیست و چهار سال حوزه‏ى درس و مقام مقتدایى روحانى داشته است. تقى‏زاده در چهارده سالگى شروع به تحصیل كرد، ابتدا كتابهاى فارسى ...

نصرالله تقوی

(1316 -1242 ش)، شاعر، محقق و مصحح. در تهران متولد شد. فقه و اصول و حكمت را در جوانى نزد حاج میرزا حسن آشتیانى و میرزا ابوالحسن جلوه در تهران فراگرفت، و براى تكمیل تحصیلات به عتبات رفت، و در حوزه درس علماى آنجا حاضر شد و موفق به اخذ تصدیق و اجازه روایت و استنباط احكام شرعى گردید. تقوى در ادبیات پارسى ...

محمدعلی تربیت

(1318 -1256 ش)، نویسنده و روزنامه‏نگار. در تبریز متولد شد و به كسب علوم و فنون، از جمله هیات و طبیعیات و طب پرداخت. در سال 1276 ش آموزشگاه تربیت را در تبریز بنیان نهاد. وى از همفكران و همگامان سید حسن تقى‏زاده بود. در شش دوره از تبریز به نمایندگى مجلس شوراى ملى برگزیده شد. او به مصر و استانبول و برلن ...

داوود پیرنیا

(س چهاردهم ش)، موسیقیدان و حقوقدان. تحصیلات ابتدایى و متوسطه را در منزل و نزد استادان و معلمان وقت فراگرفت و پس از آن براى ادامه‏ى تحصیل به سویس رفت و در رشته‏ى حقوق فارغ‏التحصیل شد. او در ضمن تحصیلات عالى به زبانهاى آلمانى، فرانسه، انگلیسى تسلط كامل پیدا كرد و با موسیقى كلاسیك نیز آشنا شد و نواختن پیانو ...

حسین پیرنیا

(تو 1291 ش)، استاد دانشگاه و نویسنده. در تهران متولد شد. تحصیلات متوسطه را در رشته‏ى علمى و ادبى به پایان رسانید و در سال 1311 ش به كمك حكیم‏الملك براى تكمیل تحصیلات به اروپا رفت و از دانشگاه كمبریج به اخذ درجه‏ى دكترا در علوم مالى و اقتصادى نایل شد. در سال 1319 ش وارد خدمت وزارت دارایى و دانشگاه تهران ...

خانبابا بیانی

(تو 1288 ش)، نویسنده و استاد دانشگاه. در همدان متولد شد. تحصیلات متوسطه و عالى خود را در مدارس درالفنون و دارالمعلمین عالى به پایان رسانید. سپس براى تكمیل معلومات به اروپا رفت و موفق به اخذ گواهینامه دكتراى تاریخ از دانشگاه سوربن پاریس شد. بیانى از سال 1316 ش در دانشكده‏ى ادبیات و دانشسراى عالى، مدیریت ...

احمد بهمنیار کرمانی

(1334 -1268 /1262 ش)، استاد دانشگاه، مصحح، روزنامه‏نگار و شاعر، متخلص به دهقان. وى در كرمان متولد شد و در همان شهر نزد پدر خویش ادبیات فارسى و عربى و فقه و اصول و فلسفه و ریاضیات را آموخت، ضمن تحصیل، زبان تركى استانبولى و انگلیسى را نیز فراگرفت و در این دو زبان دست به تحقیقات و تألیفاتى زد. در آغاز مشروطیت ...