سیاست
آبش خاتون

(تر.) آخرین از اتابكان فارس دختر اتابك سعد بن ابوبكر. وى پس از سلجوقشاه در 666 پادشاهى فارس یافت، و به میل هولاگو با منگوتیمور پسر هولاگو ازدواج كرد، و به سال 686 در تبریز درگذشت، و با فوت وى سلسله اتابكان فارس (سلغریان) منقرض گردید. 672 -662 ق و 683 -682 ق، از زنان فرمانروا. وى دختر سعد بن ابوبكر زنگى ...

آباقا

(مغ.: اباقا: ابقا) آباقاخان فرزند هولاكوخان و دومین ایلخان مغولى ایران است كه از 663 تا 670 ه.ق سلطنت كرد. وى به حسن خلق و رحم و عدالت مشهور بود، و چون دختر پادشاه مسیحى روم شرقى را به همسرى خویش اختیار كرد، بعضى مورخان او را مسیحى- یا طرفدار مسیحیت- دانسته‏اند. ...

عبدالله والا

درگذشت: آذر 1369. مهندس عبدالله والا سومین مدیر و صاحب امتیاز هفته‏نامه‏ى «تهران مصور» بود كه بیست و شش سال زیر نظرش چاپ مى‏شد. وى در مجلس شوراى ملى نماینده بود. فرزند میرزا حسین خان ظهیرالسلطان در 1301 ش در تهران تولد یافت. پس از انجام تحصیلات متوسطه وارد هنرسراى عالى شد و درجه مهندسى شیمى گرفت پس ...

محمود کیهان

تولد: 1282. درگذشت: 22 مرداد 1372، تهران. محمود كیهان استاد رشته‏ى اقتصاد دانشگاه تهران در سن نود سالگى در تهران درگذشت. او تحصیلات دانشگاهى را در فرانسه انجام داده بود و پس از بازگشت به استادى دانشگاه تهران نایل شد و سال‏هاى دراز تدریس مى‏كرد و ضمن آن كه خدمات دیگر دولتى را نیز عهده‏دار بود. وى مقالاتى ...

امان الله عزالممالک اردلان

درگذشت: 1366. امان‏الله عزالممالك اردلان از معمرین رجال- كه عمرش ظاهرا از صد گذشته بود- در سال 1366 درگذشت. چند بار وزیر و وكیل مجلس شد. در «مهاجرت» از پیشگامان بود و در دولت نظام‏السلطنه كه در كرمانشاه تشكیل شد وزیر مالیه شد. خاطراتش درباره‏ى آن جریان را به نام اولین قیام مقدس ملى (1332) به چاپ رسانید. ...

حسین سامی راد

مدرس. تولد: 1284، بجنورد. درگذشت: 1365، مشهد. حسین سامى‏راد، فرزند اسماعیل‏خان، تحصیلات ابتدایى را در زادگاه خود به پایان برد و دوره‏ى دبیرستان را در دارالفنون گذراند. در سال 1305 در میان نخستین گروه دانشجویان اعزامى به خارج از ایران، براى طى‏ى دوره پزشكى و گرفتن تخصص به پاریس رهسپار گردید و پس از ...

محمدعلی هدایتی

مدرس. تولد: 1293. درگذشت: آذر 1365، ژنو. محمدعلى هدایتى، فرزند حاج سید احمد هدایتى، تحصیلات خود را در رشته‏ى حقوق به پایان برد. پس از مراجعت به ایران سال‏ها به تدریس حقوق مدنى در دانشكده‏ى حقوق اشتغال داشت. مدتى هم ریاست آن دانشكده‏ى را بر عهده گرفت. چندى هم نماینده مجلس شوراى ملى و وزیر دادگسترى ...

غلامعلی وحید مازندرانی

مترجم، مورخ. تولد: 1291، سارى. درگذشت: 15 فروردین 1369. غلامعلى وحید، فرزند مصطفى، در اوایل كودكى پدرش را از دست داد و پس از پایان دوره‏ى شش ساله‏ى ابتدایى در سارى به تهران رفت و متوسطه را در دارالنون خواند و پس از فراغت از تحصیل دانشگاهى در وزارت امور خارجه وارد خدمت شد. شش سال در لندن در سفارت ایران ...

تقی نصر

حقوق‏دان. تولد: 1285، تهران. درگذشت: آبان 1364، نیویورك. پس از پایان بردن دوره‏ى مدرسه‏ى دارالفنون جزو دانشجویان اعزامى به فرانسه رفت و در رشته‏ى حقوق به اخذ درجه‏ى دكترى نایل شد و رساله‏ى دكتریش را درباره‏ى «حقوق در عصر ساسانى» نوشت. ضمنا در فلسفه و علوم اجتماعى داراى درجه‏ى لیسانس شد. پس از بازگشت ...

احسان طبری

محقق، شاعر، مؤلف. تولد: 1295، سارى. درگذشت: 9 اردیبهشت 1368، تهران. احسان طبرى، فرزند فخر طبرى ملقب به فخرالعارفین، در شش سالگى به مكتب سید عبدالمجید رفت و قرآن را تعلیم گرفت و خواندن و نوشتن آموخت. نصاب‏الصبیان و كتاب‏هاى جودى و جوهرى را نیز خواند. در هفت سالگى به مدرسه‏ى احمدیه رفت و پس از پایان ...

محمود صناعی

استاد، مترجم، محقق، مؤلف. تولد: 1297، اراك. درگذشت: شهریور 1364، لندن. محمود صناعى كه اشعار خود را با عنوان «هونر» (فرود) و «هونر» (م) منتشر مى كرد، پس از پایان تحیلات متوسطه در كالج آمریكایى تهران از دانشكده‏ى ادبیات و دانشكده‏ى حقوق دانشگاه تهران در رشته‏هاى فلسفه و علوم تربیتى و ادبیات پارسى و ...

غلامحسین صدیقی

مدرس، جامعه شناسى، محقق. تولد: آذر 1284، تهران. درگذشت: 9 اردیبهشت 1370. غلامحسین صدیقى، فرزند حسین اعتضاد دفتر، تحصیلات ابتدایى و متوسطه خود را در تهران در مدارس علمیه، آلیانس و دارالفنون گذراند و سپس در سال 1309 براى ادامه‏ى تحصیل جزو دومین گروه دانشجویان اعزامى به اروپا به فرانسه رفت. در ...

صالح صالح رشتی

ادیب. تولد: 1311ق.، رشت. درگذشت: 11 فروردین 1359. سید صالح صالح، فرزند سید عبدالوهاب صالح ضیاء برى، در سال 1322 ق.، از عتبات به رشت مراجعت نمود. در آن وقت رشت از مركز حوزه‏ى علمیه بود و آقا سید عبدالوهاب نیز به جمع مدرسین حوزه‏ى علمیه رشت پیوست. سید صالح به همراه پدرش پس از صدور فرمان مشروطیت و تأسیس ...

موسی شیبانی

ادیب. تولد: 1270 (صفر 1309، ق.)؛ تهران. درگذشت: 2 شهریور 1367. موسى شیبانى ملقب به ذكاءالسلطنه در ده سالگى عازم بلژیك شد و در شهر نامور به تحصیل پرداخت. سپس به فرانسه رفت و در مدرسه‏ى هانرى چهارم به ادامه‏ى تحصیل پرداخت. در سال 1289 تحصیلات متوسطه‏ى خود را به اتمام رساند. پس از آن وارد دانشكده‏ى حقوق ...

محمدجواد شرافت

محقق. تولد: 1306، شوشتر. درگذشت: 7 تیر 1360، تهران، دفتر حزب جمهورى اسلامى. سید محمدجواد شرافت، فرزند سید بزرگ، تا مقطع مقدمات به تحصیل حوزوى پرداخت. وى لیسانس ادبیات فارسى داشت و در دانشسراى عالى مدیریت خوانده بود. پیش از انقلاب، به تدریس در دبیرستان‏ها و تدریس قرآن مى‏پرداخت. بعد از پیروزى انقلاب ...

حسن شاهچراغی

محقق. تولد: 1331، دامغان. درگذشت: 1 اسفند 1364، حادثه انفجار هواپیما. سید حسن شاهچراغى، فرزند سید مسیح، تا خارج فقه و اصول به تحصیل پرداخت. پس از پیروزى انقلاب اسلامى به ریاست دفتر دادستانى كل انقلاب و نمایندگى دادستان كل انقلاب در هیئت بررسى عملكرد بنیاد مستضفعان بود. همچنین در اولین دوره‏ى مجلس ...

محمد سعیدی

مترجم، مؤلف. تولد: 1268، تهران. درگذشت: 12 اردیبهشت 1361. محمد سعیدى، فرزند محمدعلى، تحصلات مقدماتى را در مدرسه‏ى تربیت و سپس زبان و ادبیات انگلیسى را در كالج آمریكایى تهران و علوم قدیمه را نزد استادان فن آموخت. نخستین مقاله‏هاى او در روزنامه‏ى «شفق سرخ» چاپ شد. در مجله‏هاى «آینده» و «مهر» و غیره ...

زین العابدین رهنما

روزنامه‏نگار. تولد: 1272، نجف. درگذشت: 12 تیر 1368، تهران. زین‏العابدین رهنما، فرزند شیخ‏العراقین مازندرانى، در رشته‏هاى علوم ادبى، فلسفى و اصول فقه اسلامى تحصیل نمود. خدمت مطبوعاتى خود را قبل از سال 1299 آغاز كرد و در این مدت مدیر و سردبیر روزنامه‏ى «ایران»، مجله‏ى «راهنما»، و روزنامه‏ى «راهنما» ...

مهدی رجب بیگی

مؤلف. تولد: 1336، دامغان. درگذشت: 5 مهر 1360، تهران. مهدى رجب‏بیگى دوران كودكى را در تهران سپرى كرد. در سال 1354 وارد دانشكده‏ى فنى دانشگاه تهران شد و در رشته‏ى مهندسى راه و ساختمان به تحصیل مشغول گشت. از همان اوایل به فعالیتهاى صنفى- سیاسى روى آورد. در اواخر سال اول از طرف دانشجویان به عضویت شوراى ...

کاظم حسیبی

محقق. تولد: 1285. درگذشت: آبان 1369، تهران. كاظم حسیبى پس از تحصیلات متوسطه، مدرسه‏ى علوم سیاسى تهران را براى ادامه‏ى تحصیل برگزید و در سال 1307 جزو محصلین اعزامى به فرانسه رفت. رشته‏هاى مهندسى راه‏آهن و ذوب آهن و مس را گذرانید و چون به ایران آمد در دانشگاه جنگ و دانشگاه تهران به تدریس مشغول شد. چندى ...