ابن محمد بن عبدالصمد شیرازى مكنى به ابونصر وزیر، مشهور به احمد عبدالصمد (ف. 432 ه.ق.؟). وى نخست صاحب دیوان آلتونتاش حاجب و پسرش هارون بود. پس از فوت احمد بن حسن میمندى (424) مسعود احمد عبدالصمد را از خوارزم طلبید و وزارت بدو داد و او تا پایان حیات مسعود و دو سال از زمان مودود این شغل داشت، و بر اثر سعایت ...

ابن حسن میمندى مكنى به ابوالقاسم (یا ابوالحسن) ملقب به شمس الكفاة (ف. 424 ه.ق.) وزیر سلطان محمود غزنوى و پسر وى مسعود. محمود به سال 384 ه.ق.كه از طرف نوح بن منصور امارت خراسان یافت احمد را ریاست دیوان رسایل داد، و روز به روز بر مرتبت او افزوده شد و به سمتهاى مستوفى مملكت، صاحب دیوان عرض، عامل بست و رخج ...

بهادرخان از پادشاهان ایلخانى ایرانى (جل. 716 ه.ق./ 131 6 م.- ف. 736 ه.ق./ 1335 م.). وى پس از مرگ پدر خود الجاتیو، با مساعدت امیر چوپان و امراى دیگر از خراسان به سلطانیه آمد و بر تخت سلطنت نشست و به واسطه صغر سن او امیر چوپان زمام امور را در دست گرفت و در ابتداى امر به ابوسعید خدمت بسیار كرد و بنیان ...

ابن ناصر كبیر (ه.م.). وى بر قسمتى از طبرستان حكومت داشت (ف. 311 ه.ق.) ...

اینجو، جمال‏الدین بن محمود اینجو، پادشاه فارس از خاندان اینجو (جل 744- مقت. 758 ه.ق.) حافظ معاصر وى بود. ابواسحاق مغلوب امیر مبارزالدین گردید و به امر وى به قتل رسید. ...

ابوالفضل محمد بن عمید كاتب خراسانى (ف. 359 ه.ق.) پدر وى صاحب ترسل بود و لقب عمید و وزارت مردآویج داشت. ابوالضفل در سال 328 به جاى ابو على ابن قمى به وزارت ركن‏الدوله دیلمى رسید. وى در نجوم و فسلفه دست داشت و در ادب و ترسل كمتر كسى به پاى او مى‏رسید. صاحب بن عباد از اتباع او بود. در سال 359 ابن عمید ...

ابوالحسن على بن سهل ربن طبرى. وى تا 224 ه.ق. دبیر مازیار بن قارن بود و سپس به خدمت معتصم بالله خلیفه عباسى درآمد و بعد از او در خدمت واثق و متوكل نیز بوده است. از تألیفات او فردوس الحكمه (ه.م.) در طب، كتاب‏الدین والدوله و كتاب حفظالصحه در دست است. ...

(تر. طلا سنگ، سنگ طلا، همائى. عثمان مختارى 89 ح) حاجب سالار سلطان محمود غزنوى. وى پس از فتح خوارزم و قلع و قمع مأمونیان (1407 ه.ق.) به فرمان سلطان حكومت و امارت خوارزم یافت و به عهد مسعود در 432 ه.ق. در جنگهاى با على تكین كشته شد. ...

صدر اعظم ناصرالدین شاه كه بعد از امیر كبیر از سال 1268 تا 1275 صدارت كرد. كفایت و لیاقت امیركبیر را نداشت و دنبال اقدامات او را نگرفت در زمان وى جنگ معروف كریمه بین روسیه درگرفت، و هر دو طرف خواستار دوستى ایران شدند، ولى او از این فرصت استفاده نكرد. ...

میرزا آقاخان كرمانى از تعلیم یافتگان و مریدان سید جمال‏الدین اسدآبادى و مردى آزادى خواه و مبارز و از پیشقدمان انقلاب مشروطیت ایران بود و جان خود را بر سر عقیده ثابت خود از دست داد (1314 ه.ق.) آیینه سكندى (ه.م.) و هفتاد و دو ملت او به طبع رسیده. ...

سردار افخم، از سران دوره استبداد بود و در زمان محمد علیشاه در گیلان حكومت داشت. در محرم 1327 ه.ق. كه ملیون و آزادیخواهان گیلان قیام كردند، او را كشته و شهر را متصرف شدند. ...

پادشاه قاجار (جل. 1209- ف. 1211 ه.ق). وى مؤسس سلسله قاجاریه است كه تا سال 1344 ه.ق. (مطابق با 1304 ه.ش.) در ایران دوام یافت. آغا محمدخان فرزند محمد حسن‏خان رئیس دسته اشاقه باش از ایلهاى قاجار و ساكن دشت گرگان مشهور به قاجار قویولنو (قوانلو) بود. محمد حسن‏خان حریف سرسخت كریم‏خان زند مؤسس دولت زندیه بود ...

(پش. نفى و سلب + پیر + دخت، دختر، دختر پیر ناشدنى) خواهر «بوران‏دخت» و دختر خسرو پرویز، ملكه ساسانى. وى در تیسفون تاج شاهى بر سر نهاد (360 م.) و چند ماهى بیش سلطنت نكرد. یكى از سپهبدان موسوم به فرخ هرمزد مدعى سلطنت شد، و ملكه را به زنى خواست، چون آزرمیدخت نمى‏توانست علنا مخالفت كند، در نهان وسیله قتل ...

وى یكى از سرداران نادرشاه بود كه پس از مرگ نادر، بر آذربایجان مسلط گردید و ارومیه (رضائیكه كنونى) را پایتخت خود قرار داد. در آغاز كار، كریم‏خان زند از او شكست یافت. ولى در پایان در ناحیه خشت (سر راه شیراز به بوشهر.) شهریار زند به یارى جنگجویان دشتستان و تنگستان بر سردار افغان غلبه یافت. (1167 ه.ق.). ...

(مقدس + مرد، مرد مقدس) هفتمین پادشاه اشكانى ایران كه شاید وى همان فرهاد (فرهاد چهارم یا فرهاد پنجم) باشد. ...

پسر هرمز دوم، نهمین پادشاه ساسانى، پس از مرگ هرمز دوم (302 یا 30 الى 310 م.) شورش و جنگ داخلى درگرفت و آذرنرسى پسر او به سلطنت رسید، ولى چون اعیان و نجباى مملكت را ناراضى كرد، پس از چند ماه از سلطنت خلع شد، یكى از برادرانش را كور كردند و برادر دیگرش را- كه هرمز نام داشت- به زندان افكندند. آذرنرسى یا ...

یكى از سرداران معروف خسرو پرویز است كه نامش در شاهنامه هم آمده. ...

(یو.) نام چند شاهزاده خانم ایرانى، در عهد هخامنشى، و مشهورترین آنان دختر كوروش بزرگ، زن داریوش اول و مادر خشایارشاى اول است. وى در «ایرانیان» اشیل نقش مهمى دارد. ...

(است. سنس.) پدر فریدون (ه.م.)، اثقیان. ...

(آبگار) از بزرگان ارمنستان، از خاندان اشكانى. خواهر وى «سندروگ» مدت 30 سال در ارمنستان سلطنت كرد. آبكار خود پادشاه خسرون (دولت دست نشانده پارت) بود و به لقب كبیر ملقب است. ...