خط
محمدطاهر شهاب اصفهانی

(س سیزدهم ق)، شاعر و خطاط. وى از سلسله تاجران اصفهان بود كه به تحصیل كمال پرداخته بود و در یادگیرى خط تا حدى بود كه خطوط نسخ و رقعه را خوب مى‏نوشت. وى در زمان حكومت فتحعلى‏شاه از اصفهان به شیراز رفت و از فرمان فرما محبت دید و به مصاحبت و همراهى والى روانه‏ى بهبهان شد. بعد از تغییر اوضاع به شوشتر و حویزه ...

علی شوشتری

(ز 1003 ق)، خطاط. از آثار وى: «دیوان» حضرت امیر (ع)، قطع وزیرى، یك سرلوح مرصع، دو صفحه‏ى اول متن و حاشیه تشعیرسازى مذهب، به خط نسخ كتابت خوش و ترجمه نستعلیق كتابت متوسط، با رقم: «كتبه الفقیر على ابن محمد شوشترى فى اواخر شهر ذى‏الحجه الحرام سنه ثلاث و الف من الهجره النبویه» (1003). ...

محمد شوشتری

(س دهم ق)، خطاط. از آثار وى: یك نسخه «لیلى و مجنون تركى» فضولى بغدادى، به قلم كتابت متوسط، با رقم: «تم الكتاب... على ید... حاجى محمد شوشترى... فى تاریخ شهر جمادى‏الثانى سنه‏ى 979». ...

احمد شوری اصفهانی

(س سیزدهم ق)، شاعر و خطاط. پدر وى نسخ‏نویس معروف بود و خود نیز علاوه بر شاعرى در خط نیز دست داشت. شورى، مدتى به وزارت امامقلى میرزا، از نوادگان فتحعلى‏شاه، منصوب بود. ...

محمد لطیف شوخی بخارایی

(س یازدهم ق)، خطاط و شاعر. به خط وى، یك نسخه «كلیات» خاقانى در كتابخانه‏ى سلطنتى است، به قلم كتابت متوسط، با رقم: «قد تمت النسخه... تحفه العراقین... سنه‏ى 1015 الف و خسمه عشر، على ید الضعیف محمد لطیف المشهور به شوخى البخارى... لمسوده: این نسخه كه هست رشك طبع مانى از مكرمت... تاریخ سواد او رقم زد شوخى اعجاز ...

محمد شمیمی یزدی

(ز 1028 ق)، شاعر، خطاط و موسیقى‏دان. در یزد به دنیا آمد. وى در انواع علوم و فنون مهارت داشت و خط را خوش مى‏نوشت. او همچنین در علم موسیقى و تصنیف‏سازى مهارت داشت. شمیمى در اوایل جوانى، به سال 1028 ق به هندوستان رفت و چندى ملازمت و مداحى ظفرخان احسن تربتى را كرد و سرانجام در كرناتك هندوستان كشته شد. این ...

شمس المعالی اسحاق شمس نیریزی

(وف 1280 ق)، خطاط و شاعر. در جوانى به شیراز رفت. كسب كمالات علمى نمود و فنون شاعرى و خوشنویسى را در حد عالى آموخت. میرزا اسحاق تمام خطوط بخصوص نسخ را خوش مى‏نوشت تاریخ و اخبار و اشعار فارسى و عربى بسیار به خاطر داشت. مدتى را به سیاحت و مسافرت گذرانید. در پایان عمر از شیراز به شوشتر رفت و همان جا وفات ...

لطف اللَّه شمس محمد

(س نهم ق)، خطاط و شاعر. از خوشنویسان گمنام است كه شعر نیز مى‏گفته و شاید شمس تخلص وى بوده باشد، به خط وى، یك قطعه از مرقع بهرام میرزاست، كه قطعه شعرى از خود اوست و به قلم نیم دو دانگ خوش به زر تحریردار نوشته و رقم «كاتبه و قائله شمس محمد لطف‏اللَّه، حرره میرمصور» دارد. ...

محمدصادق شمس الکتاب

(ز 1320 ق) خطاط. از كاتبان دارالتالیف اداره‏ى انطباعات دوره‏ى ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه بود كه در سالهاى 1306 تا 1318 ق، در اداره‏ى مزبور رسما مشغول استكتاب و در سال 1320 ق، معلم خوشنویسى در مدرسه‏ى دارالفنون قدیم بوده است. از آثار كتابت وى، روزنامه‏ى «ایران» و «اطلاع» است كه در سال 1306 ق، طبع و ...

محمد حسینی شمس الکتاب

(ز 1297 ش)، خطاط. ملقب به شمس الكتاب. از شاگردان میرزا على محمد صفاى لواسانى بود كه مهدى بیانى، مولف «احوال و آثار خوشنویسان»، به مدت یك سال از وى تعلیم خط گرفته است. وى در سال 1297 ش حدود شصت و پنج سال داشته است. از آثار او: یك نسخه «رسم المشق» منسوب به میرعماد، به قلم كتابت جلى عالى، با رقم: «بجهت ...

شمس الدین محمد کرمانی

(س نهم و دهم ق)، خطاط. ممكن است وى همان محمد كرمانى شاگرد عبدالكریم پادشاه باشد كه در كتاب «مناقب هنروران» نیز به او اشاره شده است. از آثار وى: یك نسخه «خمسه‏ى» نظامى، به قلم كتابت خوش، كه در پایان بعضى مثنویها رقم دارد: «نجز اتمام كتاب هفت پیكر... سنه سبع عشر و تسعمائه بدارالسلطنه‏ى تبریز... شمس‏الدین ...

شمس الدین محمد بسطامی

(ز 1000 ق)، خطاط. اصلش از ولایت بسطام است و در مشهد، شاگرد سید احمد مشهدى بوده و كاتب مقرر گشته است. در كتابخانه‏ى شاه عباس به امر كتابت اشتغال داشته و صاحب تیول و مواجب بوده است. وى خط را خوش مى‏نوشت. ...

شمس الدین الدین گیلانی

(ز 1119 ق)، خطاط. از آثار وى: دو قطعه به خط ثلث رقاع دو دانگ جلى خوش، در مدخل عمارت چهل ستون اصفهان با رقم: «العبد شمس‏الدین بن ملا محمد الجیلانى فى 1119»؛ دو قطعه مذهب در ایوان آیینه‏ى چهل ستون اصفهان، به خط ثلث رقاع كتابت جلى خوش، با رقم: «نصر من‏اللَّه... كتبه العبد شمس‏الدین بن ملا محمد سعید الجیلانى ...

شمس الدین عبداللَّه

(س دهم و یازدهم ق)، خطاط. از آثار وى: قرآن رحلى با جلد روغنى مذهب، چهار صفحه‏ى اول و آخر مذهب مرصع عالى، به خط ثلث كتابت جلى خوش به سال 1012؛ قرآن رحلى عظیم جلد سوخت، تحریر طلاپوش ممتاز كه تمامى قرآن مزین است، به خط نسخ جلى متوسط و ثلث و رقاع جلى متوسط، با رقم: «... شمس‏الدین عبداللَّه... 989».[1] قرآن ...

محمد تبریزی شمس الدین

(ز 937 ق)، خطاط. از آثار وى: قرآن رحلى بزرگ مذهب و جلد سوخت ممتاز، به خط ثلث دو دانگ جلى و نسخ كتابت یاقوتى و رقاع كتابت عالى، با رقم: «... كتبه العبد الفقیر... شمس‏الدین محمد بن امیرعلى التبریزى فى العشر الاخر من شهر ربیع الثانى سنه سبع ثلثین و تسعمائه حامدا للَّه...». ...

محمد شمس الخطاطین

(وف 1056 ق)، خطاط. پدر وى اصفهانى و خود نیز متولد اصفهان بود. هنرمندى خوش منظر و خوشگذران و عاشق پیشه و در خط نستعلیق شاگرد رشیدا بود. در سواركارى و چوگان بازى و تیراندازى مهارت داشت و در لاهور درگذشت. ...

شمس حافظ شیرازی

(س هشتم ق)، خطاط. از آثار وى: یك قطعه ثلث رقاع دو دانگ جلى خوش، با رقم: «كتبه افقر الفقراء شمس الحافظ الشیرازى... اربع و سبعین و سبعمائه» (774)؛ یك قطعه ثلث دو دانگ جلى عالى و نسخ كتابت خفى متوسط و رقاع كتابت خوش، با رقم: «كتبه العبد شمس الكتاب الشیرازى...»؛ قطعه‏ى «وقبح خطیاتى على یشنع»، به خط ثلث چهار ...

محمد شمس بایسنقری

(س نهم ق)، خطاط. مشهور به شمس‏الدین بایسنقرى. از خوشنویسان دربار بایسنقر میرزاى گوركانى و استاد خط این شاهزاده‏ى هنرمند است و به همین مناسبت در رمقها، خود را بایسنقرى و گاهى سلطانى منسوب داشته است. وى را از استادان خط ثلث قلمداد كرده و گفته‏اند كه اقلام سته را خوش مى‏نوشته است و كسى جز صاحب «گلستان هنر» ...

علی شمس الادباء شیرازی

(س سیزدهم ق)، خطاط و شاعر. مكنى به ابوالمعالى و ابوالفرید. وى خواهرزاده و تربیت یافته‏ى میرزا كوچك وصال شیرازى بود كه از علوم ادبى بهره داشت و شعر مى‏گفت و جز نستعلیق، شكسته را نیز خوش مى‏نوشت. میرعلى از كاتبان طراز اول و آثار متعدد موجود او نماینده‏ى قدرت و ملاحت قلم او است. از آثار وى: یك نسخه «جهانگشاى ...

محمدعلی شکیب اصفهانی

(س سیزدهم ق)، عارف، شاعر و خطاط. وى در شیراز با رضا قلى خان هدایت همنشین و معاشر بود. مدتها براى دیدار عرفا به سیر و سیاحت در عراق، كردستان، فارسس و هندوستان پرداخت. شكیب خط شكسته را خوب مى‏نوشت. وى در هند درگذشت. از آثارش: «دیوان» شعر. ...