خط
محمد یعقوبی هروی

(س دوازدهم ق)، خطاط. از خوشنویسان زبردست گمنام است. از آثار وى: یك قطعه از مرقعى، به قلم چهار دانگ خوش، با رقم: «كتبه محمد هروى سنه‏ى 1122»؛ یك قطعه به قلم نیم دو دانگ خوش، با رقم: «كتبه محمد هروى سنه‏ى 1132»؛ یك قطعه از مرقع نستعلیق دو دانگ متوسط و رقاع كتابت خوش، بارقم: «كتبه شیخ محمد الیعقوبى...»؛ ...

محمد سبزواری

(س دهم ق)، نقاش و خطاط. اهل سبزوار بود و ملازم سلطان ابراهیم صفوى شد و با او به عراق رفت. در زمان شاه اسماعیل دوم، در كتابخانه‏ى وى مشغول به كار شد، سپس به خراسان بازگشت و به خدمت شاه عباس درآمد، تا در همان جا درگذشت. شیخ محمد شاگرد استاد دوست دیوانه بود و در انواع تذهیب و تشعر و حل‏كارى مهارت داشت و ...

محمد کاتب لاری

(س دهم ق)، خطاط. از آثار وى: یك نسخه «هفت اورنگ» جامى، داراى سرلوحه‏ى مذهب و جداول رنگین مطلا و جلد چرمى، در سال 958 ق. ...

ابراهیم زاهد گیلانی ثانی

(وف 1119 ق)، عالم، ادیب، عارف، شاعر و خطاط. وى عموى محمدعلى حزین لاهیجى، صاحب «تذكره المعاصرین» بود. نسبش با چهارده واسطه به شیخ زاهد گیلانى مى‏رسد. او مقدمات علوم را در لاهیجان نزد پدرش و ملا على نورى فراگرفت و در شاعرى و خوشنویسى و ترسل مهارت یافت. هفت قلم را نیكو مى‏نوشت و خوشنویسان اصفهان از نمونه‏هاى ...

پورانی شیخ زاده

(س نهم ق)، شاعر و خطاط. صاحب «مناقب هنروران» وى را از خوشنویسان دربار سلطان حسین بایقرا دانسته است. شیخ‏زاده از دقایق انشاء و نظم بهره‏مند بود و شعر مى‏سرود و در خوشنویسى نیز مهارت داشت به طورى كه در اندك زمانى سرآمد همگنان گردید. ...

احمد شیخ زاده

(ز 728 ق)، خطاط. از شاگردان یاقوت مستعصمى بود كه در بغداد متولد شد و كتابت بسیارى از كتیبه‏هاى بغداد را به وى نسبت داده‏اند. از آثار وى: یك نسخه «نهج‏البلاغه»، به خط نسخ كتابت عالى و ثلث دو دانگ جلى عالى، با رقم: «خدم بكتبه العبد الفقیر... احمد بن یحیى بن محمد بن عمر بن محمد السهروردى... سنه ثمان و عشرین ...

حبیب اللَّه شیخ ثانی کرمانی

(س دهم ق)، خطاط. وى خط نسخ را از پدر خود و نستعلیق را از سید احمد مشهدى آموخت. از آثار او: یك قطعه از مرقع سلطان حسین بایقرا، به قلمهاى مختلف از جمله نستعلیق نیم دو دانگ متوسط، با رقم: «كتبه حبیب‏اللَّه بن محیى المشتهر با میر شیخ الثانى الكرمانى»؛ یك قطعه از مرقع سید احمد مشهدى، به قلم چهار دانگ خوش، ...

محیی شیخ اول کرمانی

(س دهم ق)، خطاط. وى مردى درویش مشرب از شاگردان قاسم شادى شاه بود. صاحب «مناقب هنروران» آورده كه: «امروزه در خراسان خوشنویستر از وى كس نیست». وى در قندهار به دربار ظهیرالدین بابر، سر دودمان پادشاهان گوركانى هندوستان، راه یافت و به كتابت نستعلیق و نسخ پرداخت و در آن دربار مرفه زیست. او در اواخر عمر میرعلى ...

شیخ الاسلام

(ح س یازدهم ق)، خطاط. خوشنویس زبردستى است كه به كلى گمنام مانده است. آنچه از آثار وى معلوم مى‏گردد، این است كه استوارى و ملاحت و جودت قلمش، او را در مقام سنجش با بزرگترین استادان خط نستعلیق قرار مى‏دهد و باید گفت كه شیوه‏ى میرعلى هروى را به اعلى درجه و یكنواختى و قدرت قلم شاه بابا اصفهانى و استوارى و ...

حسن شیبانی کاشانی

(تو 1285 ش)، خطاط. در كاشان به دنیا آمد. پس از فراگرفتن تحصیلات دوره‏ى ابتدایى در زادگاه خود و تهران، به خاطر حسن خطى كه داشت در اداره‏ى فرماندارى كاشان به خدمت مشغول شد. پس از مدتى به تهران آمد و در وزارت پست و تلگراف و سپس در وزارت دارایى انجام وظیفه كرد. او در سال 1337 ش بازنشسته شد و به كاشان بازگشت. ...

شهید شیرازی

(س سیزدهم ق)، خطاط. به خط وى، یك نسخه «روضه الصفا»، به قلم كتابت خفى و دو دانگ متوسط نوشته شده و در بمبئى به سال 1271 ق، به چاپ رسیده است. ...

عبداللَّه شهید شیرازی

(وف بعد از 1270 ق)، شاعر و طبیب و خطاط، متخلص به شهید. از بزرگ‏زادگان شیراز بود و در نوشتن اقسام خطوط بویژه نسخ و نستعلیق مهارت داشت. وى به طبابت اشتغال داشت. در شاعرى از تربیت یافتگان و شاگردان وصال بود و در سرودن غزل توانا. وى در صحن سید علاءالدین حسین مدفون است. از آثار وى «دیوان» اشعار در حدود پنج ...

ابوالحسن شهید شهید بلخی

(وف 325 ق)، متكلم، حكیم، شاعر و خطاط. معاصر رودكى، به فارسى و عربى شعر مى‏گفت وى از بزرگان و متكلمین و حكماى عهد خود و در علوم اوایل استاد بود وى با رازى نیز مناظراتى داشت و هر یك بر دیگرى نقضى و ردى داشته‏اند. اسم او را سهیل و على نیز نگاشته‏اند. وى در خط نیز استاد بود و فرخى او را بدین هنر ستود. عوفى ...

شهسوار

(ز 908 ق)، خطاط. از آثار وى یك نسخه «بوستان» سعدى در موزه‏ى ملى دهلى است كه براى سلطان ناصر شاه بن غیاث شاه بن محمود شاه خلجى نوشته شده و چهل و سه تصویر با رقم «عمل مصور محمود» دارد. ...

محمدباقر شهرستانی

(ز 1090 ق)، خطاط. از آثار وى: «نهج‏البلاغه‏ى» نیم ربعى، یك سرلوح مذهب مرصع عالى، به خط نسخ كتاب خفى شبیه به رقاع، با رقم: «وفقت الاتمام هذه النسخه المباركه المیمونه... سنه تسعین بعد الالف من الهجره (1090) و انا العبد... محمدباقر بن ابى‏الفتوح الموسوى الحسینى الشهرستانى»؛ «صحیفه‏ى سجادیه‏ى» نیم ربعى مذهب، ...

شهر امیر شیرازی

(س دهم ق)، خطاط. از كاتبان خوشنویس گمنام است. از آثار وى: یك نسخه قرآن نفیس، به قلم نستعلیق نیم دو دانگ خوش، با رقم: «العبد الفقیر... شهر امیر الكاتب الشیرازى»؛ یك نسخه مجموعه‏ى نفیس از «شاهنامه‏ى» فردوسى و «تیمور نامه‏ى» هاتفى و «شهنشاه نامه‏ى» قاسم گنابادى و غیره، به قلم كتابت خوش، با رقم: «كتبه العبد... ...

زینب شهده

(574 -485/482 ق)، فقیه، محدث و خطاط. ملقب به فخرالنساء بانویى عالم و هنرمند از ابیورد خراسان و همسر ثقةالدوله ابن انبارى، از خاصان دربار المقتفى عباسى بود كه در بغداد متولد شد و در فصاحت بیان مقامى بلند داشت. وى از محدثان زیادى مانند ابوالخطاب نصر بن احمد بطروانى ابوعبداللَّه حسین بن احمد طلحه نعالى ...

محمود شهابی هروی

(وف 998 ق)، خطاط و موسیقیدان و شاعر. معروف به شهابى. وى اهل قریه‏ى سیاوشان هرات بود. پدرش مدتى كلانتر هرات بود و هنگامى كه امیر بخارا، هرات را فتح كرد، خواجه اسحاق را با خاندان به بخارا كوچ داد، كه در این سفر محمود با میرعلى هروى آشنا شد و میرعلى او را به شاگردى پذیرفت. شهابى بعد از چندى به هرات بازگشت ...

حسین شهابی هروی

(س دهم و یازدهم ق)، خطاط. صاحب «مناقب هنروران» وى را از خویشان و شاگردان خواجه محمود شهابى و هر دو را بخلى دانسته است، در حالى كه خود به خط خویش، در یك نسخه‏ى «دیوان تركى» نوایى خود را هروى خوانده است كه به قلم كتابت خفى خوش نوشته شده: «باتمام رسید... در كتابخانه‏ى... حسین خان شاملو، العبد الاقل شاه ...

شهاب الدین کاشانی

(وف 1299 ق)، خطاط. از سادات كاشان و خواهرزاده‏ى محمود خان ملك‏الشعراء بود و به قول سپهر، نستعلیق را صاف و بامزه مى‏نوشت. ...