(س دوازدهم ق)، خطاط. از كاتبان گمنام بود. از آثار وى: یك نسخه «دیوان» بابا فعانى، به قلم كتابت جلى خوش، با رقم: «كتبه العبد المذنب میر حسین الصفوى غفر ذنوبه و ستر عیوبه». ...
(س دهم ق)، خطاط. از خوشنویسان معاصر سلطانعلى مشهدى است و با این كه از بیشتر خوشنویسان عصر خود خوشتر مىنوشته، هیچ یك از تدكره نویسان ترجمهى احوالش را نیاوردهاند. از آثار وى: یك نسخه «كلیات» خواجوى كرمانى، با رقم: «تمت الكلیات من كلام افصح الشعراء... ابوالعطا محمود الملقب و المشتهر بخواجو الكرمانى... ...
(ز 1308 ق)، خطاط، نقاش، طبیب و شاعر، متخلص به صفایى. از سادات حسینى قاین بود كه در اصفهان سكونت داشت. وى شعر مىگفت و نستعلیق و شكسته را خوش مىنوشت. صفایى در نقاشى نیز دست داشت و در شیوههاى ایرانى و فرنگى نقش مىآفرید. از آثار وى: «دیوان» شعر؛ یك نسخه غزلیات و، به قلم نستعلیق و شكسته نستعلیق خوش، با ...
(وف 1016 ق)، شاعر و خطاط. در تبریز نشوونما یافت و بعدها به علت تصرف شهر تبریز توسط رومیان به قزوین گریخت. وى در فقه استاد و در قرائت قرآن دست داشت و خط نسخ را بسیار خوب مىنوشت. صفایى غزل را استادانه مىسرود. وى در قزوین درگذشت و همان جا دفن شد. از آثار «دیوان» شعر مىباشد. ...
(ز 1230 ق)، خطاط، موسیقیدان و شاعر، متخلص به صفایى. وى در علم سیاق و موسیقى مهارت داشت به زبان عربى مسلط بود. در شعر نیز به قصیدهسرایى متمایل بود و بر نظم و ثنر تسلطى تمام داشت. صفایى اكثر خطوط را خوش مىنوشت و به دسترنج كتابت امرار معاش مىكرد. شاهكار صفایى، قطعهى مفصلى است معروف به «ارزنیه» كه آن ...
(ز 1321 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به صفا. ملقب به سلطان الكتاب. او از كاتبان خوشنویس بود كه در دربار ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه قاجار سمت لشكرنویسى داشت و بسیارى كتاب به خط او چاپ شده است، از جمله: یك نسخه «اوصفا ناصرى»، به قلم كتابت جلى خوش، با رقم: «كاتبه... ابن حاجى میراز حبیبالله متخلص بخاقانى شیرازىالاصل، ...
(1299 -1221 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به صفا. معروف به حسن خلق. وى برادر كوچك میراز محمد جعفر ملقب به حكیم الهى است. این سلسله پیوسته در ایران به فضل و كمال و جاه و جلال معروف و پدران ایشان نزد سلاطین افشاریه و قارجاریه به عزت موصوف بودهاند. میرزا على محمد در آغاز جوانى به تحصیل كمالات كوششها كرد و رنجها ...
(س سیزدهم ق)، خطاط و شاعر، متخلص به صفا. اصل وى از تفرش است. قصیده را خوب مىسرود و به كمالات معنوى آراسته و سرعت قلم او بر همه مسلم بود. چنان كه هر شبانه روز، هزار بیت كتابت مىكرد و از این طریق امرار معاش مىنمود. او در تاریخ تألیف «كنج شایگان»، در 1274 ق، هنوز مىزیسته است. از آثار وى: «اكسیر الحكماء»، ...
(ز 1001 ق)، خطاط. از خوشنویسان زبردست بود. از آثار وى: دو قطعه در مرقعى از كتابخانهى خزینهى اوقاف استابنول است كه به قلم سه دانگ و دو دانگ و كتابت عالى نوشته، با رقم: «كتبه المذنب صدقى غفرالله سبحانه ذنوبه و ستر عیوبه فى سنه 1001». ...
(ز 1319 ق)، خطاط. وى نستعلیق را استادانه مىنوشت و در خط نستعلیق شاگرد عموى خود، میرزا على محمد صفاى لواسانى خوشنویس، بود. صاحب «طرائق الحقائق» وى را در 1314 ق در لواسان ملاقات كرده است. از آثار وى: یك نسخه «مصطلاحات الصوفیه»، به قلم كتابت خوش، با رقم: «كتبه صدرالدین محمد بن شمسالدین محمد بن محمد جعفر ...
(س سیزدهم ق)، خطاط. وى نستعلیق را بسیار صاف و شیرین و نازك مىنوشت. از آثار وى: یك نسخه «دیوان» حافظ، به قلم كتابت خوش، با رقم: «برحسب امتثال امر... ناصرالدین شاه قاجار... احمد بن عبدالحسینخان بن الحاج محمد حسینخان صدر اصفهانى... سنهى 1277»؛ یك نسخه مجموعهى منتخب اشعار شعراى دورهى غزنوى،با رقم: «بر ...
(وف 1022 ق)، شاعر و خطاط. مشهور به جوهرى از بازماندگان صوفى خلیل، از بزرگان طایفهى ذوالقدر بود كه شعر فارسى و تركى را خوب مىسرود و اشعارش بیشتر در مدح ائمهى معصومین (ع) بوده است. در شیراز به دنیا آمد و در اصفهان نشوونما یافت. وى كتابخانهى بسیار خوبى در سهتنان مسجد جامع اصفهان ترتیب داد و بیشتر در ...
(مقتول 1228 ق)، شاعر و خطاط. از اهالى كاشان و برادرزادهى فتحعلىخان صبا ملكالشعراى دربار فتحعلى شاه بود. وى در خوشنویسى مهارت داشت و در نظم ونثر نیز متبحر بود. صبور مدتى از منیشیان عبسا میرزا نایبالسلطنه بود كه سرانجام در یكى از جنگهاى ایران و روس كشته شد. از آثار وى «دیوان» شعر است. ...
(س دهم ق)، خطاط و شاعر، متخلص به صالحى. از نوادگان خواجه عبدالله مروارید كرمانى است كه در هرات به دنیا آمد و در مشهد نشوونما یافت. نسب او به خواجه نظامالملك طوسى مىرسد. وى، مانند برادرش، از منشیان زبردست زمان شاه طهماسب (984 -930 ق) بود و به طرز وقوع شعر مىگفت. تذكرهنویسان معاصر او، وى راهروى و مشهدى ...
(1018 / 1017 -940 / 933 ق)، نقاش، خطاط و شاعر، متخلص به صادقى. معروف به صادقى كتابدار. از بزرگان ایل خدا بندهلو بود كه در نزدیكى محلهاى به نام ورجو یا ویجویهى تبریز به دنیا آمد. بیست ساله بود كه پدرش كشته شد. پس از آن مدتى با امیرخان موصول و بدرخان و سكندر خان افشار به سر مىبرد. در عهد شاه اسماعیل ...
(وف 1039 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به صادق. از سادات شیراز بود كه پس از تحصیل علوم دینى مقام قاضى القضاتى آن شهر را به دست آورد. حسینى معاصر شاه صفى بود و چون در نگارش خط نسخ و نستعلیق مهارت داشت، شاه صفى او را به اصفهان خواست و به كتابت و استنساخ در كتابخانهى سلطنتى واداشت. اما پس از اندك زمانى استعفا ...
(س دوازدهم ق)، شاعر و خطاط. وى از شاعران خراسان است كه با حزین لاهیجى (م 1180 ق) معاصر بود. صاحب در جوانى به نجف اشرف رفت و به تصحیل علوم دینى پرداخت. محمد مومن خط نسخ و شكسته را نیك مىنوشت و طبعش موزون بود. در نجف درگذشت. از اوست:
دلیل و سنگ نشان جذبهى رسا چه كند
عنان گسستگى سیل رهنما چه كند ...
(س سیزدهم و چهاردهم ق)، خطاط. معروف به صاحب قلم. از خاندان افشار ارومیه و مقیم استانبول بود كه در آنجا به امر كتابت مشغول و در نوشتن خط نستعلیق بسیار ماهر بود. وى ظاهرا در دربار سلطان عبدالحمید نیز سمت كاتبى داشته است. از آثار او: یك نسخه «نصیحه الملوك» سعدى، به قلم نیم دو دانگ خوش، با رقم: «بجهه تقدیم... ...
(و ف 1290 / 1280 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به صابر. وى دنبالهى مثنوى «فرهاد و شیرین» وحشى را در 306 بیت سرود و خود با خط نستعلیق خوش نوشت. صابر در ابتداى امر، خدمت میرزاابوالقاسم سكوت و بعد از محضر میرزا وصال كسب فیض نمود. وى مردى گوشهنشین بود و براى امرار معاش به تعلیم و تدریس معدودى از دختران و پسران ...
(س دهم ق)، نقاش، خطاط و شاعر. ملقب به شیرین قلم. هنگامى كه همایون شاه در سال 951 ق جهت سیاحت و دیدار شاه طهماسب به ایران آمد، از شاه صفوى خواست كه تعدادى از هنرمندان را همراه وى روانهى هندوستان سازد؛ این امر به دستور شاه طهماسب انجام گرفت، اما وى به عبدالصمد و میر سید على اجازهى این سفر را صراحتا اعلام ...