خط
عبدالوهاب طراز یزدی

(1261 -1224 ق)، خطاط و شاعر. پدر وى از زردتشتیان یزد بود كه مسلمان شده بود. طراز در یزد به دنیا آمد و از كودكى به تصحیل پرداخت و در جوانى به خط و شعر و سواد معروف شد. وى در خوشنویسى به چندین قلم سمت استادى داشت. میرزا عبدالوهاب پس از گندى به شاعرى روى آورد و سپس به تهران آمد و به دربار محمد شاه قاجار ...

محمد باقر طبیب یزدی

(س یازدهم ق)، خطاط.از آثار وى: قرآن وزیر، جلد میشن مذهب اندرون سوخته تحریر، دو صفحه‏ى افتتاح متن و حاشیه مذهب مرصع و صفحه‏هاى تماما یك حاشیه تشعیرسازى مذهب دارد، به خط نسخ كتابت خفى متوسط، با رقم: «محمد باقر متطبب یزدى» 1070 ق.[1] اثر اوست: قرآن وزیرى. جلد میشن مذهب اندرون سوخت تحریر. دو صفحه‏ى افتتاح ...

محمد حسن طباطبایی نایینی

(س سیزدهم ق)، خطاط. وى شكسته‏ى نستعلیق و شكسته‏ى تعلیق را خوش مى‏نوشت. از آثار او، مرقعى است مشتمل بر هفت رقعه، به قلمهاى نیم دو دانگ و كتابت كه سه رقعه‏ى آن به خط شكسته و چهار رقعه به تلعیق خوش است، با رقم: «... سنه‏ى 1283... العبد الاقل المذنب الحقیر العاصى محمد حسن الطباطبائى نائینى». ...

احمد طباطبایی

(س یازدهم ق)، خطاط. در «شاه جهان نامه» آمده كه صاحب فهم و دانش است و خط شكسته و غیره را به روش خاندان خود خوش مى‏نویسد. میراز احمد در فیض‏آباد با مؤلف «شاه جهان نامه» ملاقات داشته است. ...

حسن طایر شیرازی

(وف ح 1244 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به طایر. وى جزو خاندان حاج ابراهیم‏خان اعتمادالدوله بود و به فرمان فتحعلى‏شاه نابینا شد. در جوانى، چندى به اصفهان تبعید شد و در آن شهر به تحصیل كمالات پرداخت. بعد از مدتى به خدمت شاهزاده محمد على میرزا دولتشاه درآمد و سمت ندیمى یافت. طایر شعر مى‏گفت و خط نستعلیق را ...

محمدهاشم طایر

(س یازدهم و دوازدهم ق)، خطاط. وى به غیر از اقلام شش‏گانه، نستعلیق و شكسته را نیز خوش مى‏نوشت. از آثار وى: یك نسخه «صحیفه‏ى سجادیه» كه متن آن به قلم نسخ و ترجمه‏ى آن نستعلیق و حواشى آن شكسته‏ى خوش است، با رقم: «كتبه هذه الصحیفه و متنا وهامشا، محمد هاشم الشهیر بالطایر، فى 1102»؛ ترجمه‏ى ادعیه‏ى نیم ربعى ...

محمد طاهر طاهر همدانی

(س سیزدهم ق)، خطاط و شاعر، متخلص به طاهر. وى خط شكتسه را خوش مى‏نوشت و در فن انشاء هم تسلط داشت. شعر نیز مى‏سرود و به غزلسرایى متمایل بود. وى تا 1260 ق در قید حیات بود. ...

طاهر محمد

(س دهم ق)، خطاط. از آثار وى: یك نسخه «شرح گلشن راز»، به قلم كتابت متوسط، با رقم: «تمت... بطخ عبدالضعیف النحیف طاهر محمد هلالى، غفر ذنوبه و ستر عیوبه، سنه‏ى 959». ...

طاهر خوشنویس

(تو 1267 ش)، خطاط. معروف به میراز طاهر خوشنوس. در تبریز، در یك خانواده‏ى روحانى، به دنیا آمد. تحصیلاتش را از هفت سالگى نزد پدر آغاز كرد و در محضر وى به قرائت قرآن پرداخت. سپس صرف و نحو و فقه را نیز فراگرفت و چون علاقه وافرى به هنر خوشنویسى داشت، در اثر پشتكار و تمرین بسیار توانست به اصول و قواد هنر خط ...

طاهر اصفهانی

(س یازدهم ق)، خطاط. از كتیبه‏نویسان زبردست و توانا بود. از آثار وى، كتیبه‏هاى سردر رباط شیخعلى‏خان، در اصفهان، بنا شده در 1098 ق، است كه به خط نستعلیق خوش نوشته شده است، با رقم: «عمل استاد طاهر ولد استاد رضا الاصفهانى». ...

طالعی یزدی

(س دهم و یازدهم ق)، خطاط و شاعر، متخلص به طالعى. وى در دوره‏ى جلال‏الدین محمد اكبرشاه (1014 -963 ق) از یزد به هندوستان رفت و در اكبرآباد (آگره) ساكن و به صحافى مشغول شد. طالعى نستعلیق را خوش مى‏نوشت و شعر نیز مى‏سرود. ...

محمد طالع کازرونی

(وف 1303 ق)، طبیب، خطاط و شاعر، متخلص به طالع. پدرش در كارزون ساكن بود و پس از چندى در شیراز منزل گزید و مشغول طبابت شد. میرزا محمد به قدر امكان علم صرف و نحو و معانى و بیان و منطق و كلام تحصیل كرد. خط نستعلیق و شكسته را خوب مى‏نوشت و به شیوه‏ى شعراى قدیم شعر مى‏سرود و همانند پدر در شیراز طبابت مى‏كرد. ...

ابوطالب طالب شیرازی

(وف 1308 ق)، شاعر، ادیب و خطاط. در علوم ادبى مهارت و در علوم عربى دست داشته است. خط شكسته را پاكیزه و شیرین مى‏نوشت. در چند سال آخر عمر به صدارت دیوان خانه‏ى عدلیه‏ى فارس منصوب شد. ...

محمد طالب آملی مازندرانی

(وف 1036 / 1035 ق). خطاط و شاعر. تخلص به طالب. معروف به طالبا. در آمل ولادت یافت و در همان جا تحصیل دانش و ادب كرد و از جوانى به شاعرى روى آورد. در حدود بیست و شش سالگى مدح حكمران آمل گفت. در سال 1010 ق از مازندران بیرون رفت و چندى در اصفهان اقامت كرد و با تقى‏الدین اوحدى ملاقات داشت. از آنجا به كاشان ...

ضیاء السلطنه قارجار

(ز 1265 ق)، شاعر و خطاط. ملقب به ضیاءالسلطنه. وى خواهر محمود میرزا، مؤلف تذكره‏ى «نقل مجلس» و «سفینه المحمود» و دیگر كتب است. مادرش مریم‏خانم، زنى یهودى بود كه پس از ازدواج با شاه مسلمان شد. ضیاء تحت‏نظر مهدعلیا، مادر شاه، پرورش یافت و بسیار مورد توجه شاه بود. فنون شعر و ادب را مدتى نزد برادر خود فراگرفت. ...

محمدحسین ضیاء اصفهانی

(وف 1265 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به ضیاء اجدادش از فضلا و علما بودند كه در زمان نادرشاه مى‏زیستند و صاحب رسالات و تصانیف بودند، از طرف مادر نیز نسبش به میرزا مهدى‏خان منشى، صاحب «جهانگشاى نادرى» مى‏رسید. ضیاد از معاصران دوره‏ى فتحعلى‏شاه و محمدشاه قاجار بود و در علوم ظاهرى و هیئت و نجوم و هندسه و حساب ...

عبدالباقی صهبایی چشتی

(س یازدهم ق)، خطاط و شاعر، متخلص به صهبایى. وى از احفاد قطب‏الدین مودود چشتى و از شاعران و ملازمان شاه جهان و عالمگیر (118 -1069 ق)، پادشاهان هند، بود و در مدح عالمگیر قصاید بسیار دارد. صهبایى خوشنویس ماهرى بود و غالب خطوط را خوش مى‏نوشت. در مرقعى از كتابخانه‏ى آستان قدس رضوى مشهد، قطعه‏اى است به قلم ...

میر صنعی صنعی نیشابوری

(وف 976 ق)، خطاط، نقاش و شاعر. از سادات نیشابور بود. صادقى كتابدار از شاگردان صنعى در فن شعر است و در محضر وى رسائل شعر را آموخت. او در فن علاقه‏بندى استاد بود و از زنگ و افشان كاغذ و همچنین از سرنج و سفیداب و لاجوردشویى نیز اطلاع داشت و همه خطوط، بویژه نستعلیق را خوب مى‏نوشت. مؤلف «فرهنگ سخنوران» صنعى ...

ابوالمفاخر عبدالمومن صفی الدین ارموی

(693 -613 ق)، موسیقى‏دان، خطاط و ادیب. اصلش از بلخ بود، اما خاندانش در ارومیه به سر مى‏بردند و او رد همان جا به دنیا آمد. در كودكى به بغداد رفت و در آنجا نشوونما یافت. وى در مدرسه‏ى مستنصریه به تصحیل عربى و علوم دینى و ادب و ریاضى پرداخت و در نظم اشعار و علم انشا و تاریخ و حسن خط شهرت یافت و در علم و ...

صفی

(ز 1034 ق)، خطاط. از آثار وى: شش دفتر «مثنوى»، جلد ساغرى مشكى ضربى و مذهب مرصع، به خط نسخ كتابت نزدیك به غبار عالى، با رقم: «... صفى بن كریم بن ابراهیم... تم الجلد الخامس من كتاب المثنوى... سنه اربع و ثلثین و الف من الهجره...» (1034). ...