خط
محمد عرشی اکبرآبادی

(وف 1091 ق)، عارف، خطاط، شاعر، متخلص به عرشى. ملقب به نادرالعصر و مشهور به عرش‏الله. پدر وى از خوشنویسان معروف و از مشایخ نعمت‏اللهیه بود و وصفى تخلص مى‏كرد. عرشى در اكبرآباد هند به دنیا آمد و همان جا نشوونما یافت. نسبش به چند واسطه به شاه نعمت‏الله ولى مى‏رسد. عرشى از معاصران شاه جهان گوركانى بود و ...

ابوعمرو عثمان وراق غزنوی

(س پنجم ق)، مذهب و خطاط. وى مذهب نادره‏كار عصر خویش بود كه در خط و كتابت نیز دست پرقدرت و استوارى داشت. تنها اثر رقم‏دار وى، تذهیب و كتابت سى جزو قرآن مجید است كه در كمال شیوایى تذهیب شده و در آغاز هر جزو و سر سوره‏ها، صفحات تمام تذهیب و ترصیع در مقابل هم قرار گرفته است. اسامى سور و بسمله، به خطوط و ...

عبیدالله تبریزی

(س نهم ق)، خطاط. وى تلعیم خط از پدر گرفت و واسطه‏ى نشر و تعلیم آن بود. درباره‏ى كیفیت و حسن خط میرعبیدالله، اختلاف سلیقه موجود است. بعضى تذكره‏ها نام وى را عبدالله آورده‏اند و از متقدمین تذكره‏نویسان، محمد قصه‏خوان نام او را عبیدالله ضبط كرده و این قول از حقیقت دور نیست. از آثار وى، نسخه‏اى از «كلیات» ...

تقی مجد الملک عبقری

(تو 1278 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به عبقرى. ملقب به مجدالملك. از اهالى مازندردان بود و نسب خود را به ابوصلت هروى مى‏رسانید. وى در ابتدا مشغول تحصیل علوم ادبى شد، سپس هنگامى كه مدرسه‏ى مشیریه به ریاست صنیع‏الدوله در تهران تشكیل شد، در آن مدرسه به تحصیل علوم جدید پرداخت. در 1299 ق از طرف ناصرالدین‏شاه به ...

عبدالله عبدی نیشابوری

(س دهم ق)، خطاط و شاعر، متخلص به عبدى. از خوشنویسان ملازم دربار شاه‏طهماسب اول صفوى بود كه ظاهرا در دربار شاه اسماعیل نیز به امر كتابت اشتغال داشته و به همین مناسبت شاهى رقم مى‏كرده است. متقدمین خط كتابت عبدى را ستوده و او را كاتب بى‏بدل خوانده‏اند، ولى در خط مشق و جلى نیز آثار شیوایى دارد. وى از شاگردان ...

عبدالعلی میرزا عبدی قاجار

(وف ح 1330 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به عبدى ملقب به احتشام الملك، احتشام‏الدوله و معتمد الدوله. وى نواده‏ى فتحعلى‏شاه قاجار بود و به مشاغل دولتى و حكومت ولایات اشتغال داشت. ولى بعدها خانه‏نشین شد. عبدى در ادبیات و شعر و موسیقى و ریاضیات مهارت داشت و در حكمت متعالیه و فنون ریاضى و تصوف، شاگرد میرزا محمد ...

عبدی شروانی

(وف 985 / 975 ق)، شاعر، خطاط و صفوى. معروف به عبدى خوشنویس. وى در شطرنج مهارت داشته و غزل را به سبك اهلى شیرازى استادانه مى‏سرود. عبدى در تبریز درگذشت. ...

عبدالهادی قزوینی

(وف 976 ق)، خطاط، موسیقیدان و شاعر. وى برادر همسر و شاگرد ملك دیلمى خوشنویس بود. از علوم ریاضى بهره داشت و در موسیقى از مشاهیر عصر بود و تصنیفهاى خوب مى‏ساخت و شعر نیز مى‏سرود. گفته مى‏شود كه وى صاحب «دیوان» نیز بوده است. عبدالهادى در خط نستعلیق، بخصوص كتیبه‏نویسى قدرت تمام داشت. وى در قزوین درگذشت. ...

عبدالوهاب حسینی مشهدی

(س دهم و یازدهم ق)، خطاط. از سادات حسینى مشهد و نواده‏ى دخترى و پرورش‏یافته‏ى سلطانعلى مشهدى است. قاضى احمد منشى، صاحب «گلستان هنر»، وى را در مشهد ملاقات كرده و گوید: «خطش به غایت صاف بود اما نزاكت نداشت... همیشه جزوه‏دان بزرگ پر از قطعه به خط خود همراه داشت كه همه را افشان و حاشیه و جدول كرده بود و ...

عبدالواحد مشهدی

(س دهم ق)، خطاط. از شاگردان سلطانعلى مشهدى بود كه از ایران به خاك عثمانى مسافرت كرد و در استانبول، به دربار سلطان سلیمان راه یافت. گویا وى در كوتاهیه در مدرسه‏اى ساكن بود كه بعدها به واحدیه شهرت یافت. وى از علوم مختلفه بهره داشت و در شرح «نقایه» كتابى تألیف كرد به نام «نقایه الفقه الواحدیه» و نیز به ...

عبدالنبی تبریزی

(س سیزدهم و چهاردهم ق)، خطاط. از خوشنویسان عصر ناصرى بود كه خط نستعلیق را به شیوه‏ى میرعماد مى‏نوشت و در شكسته‏نویسى نیز ماهر بود. از آثار وى: یك قطعه به قلم سه دانگ خوش، با رقم: «عبدالنبى»؛ دو قطعه به قلم شش دانگ و سه دانگ خوش، با رقمهاى: «بنده‏ى درگاه عبدالنبى» و «عبدالنبى سنه‏ى 1283». ...

عبدالمجید

(ح س سیزدهم ق)، خطاط. از آثار وى: یك قطعه نسخ كتابت متوسط، با رقم: «كتبه الجانى و الفانى عبدالمجید». ...

عبدالله همدانی

(س هفتم و هشتم ق)، مذهب و خطاط. از اهالى همدان بود و در تذهیب و طلاكارى و كتابت خطوط مختلف از قبیل ریحان و ثلث و نسخ مهارت داشت. از آثار ارزنده‏ى وى، كتابت و تذهیب شش جزو از قرآن مجید است كه جهت دارالخیرات و رشیدیه‏ى همدان كتابت شده، با رقم: «كتبه و ذهبه... عبدالله بن محمد بن محمود الهمدانى فى شهور سنه ...

عبدالله قاطع

(س دهم ق)، قاطع. در هرات به دنیا آمد و همان جا نشوونما یافت و شهرت فراوان پیدا كرد. وى در هنر قاطعى و برشكارى ماهر بود و از یاران هنرمند سلطانعلى مشهدى به شمار مى‏آمد. از آثار وى قطعه نستعلیق استادانه‏اى است كه به مهارت و استادى تمام بریده و رویه‏ى آن را به رنگهاى گوناگون آرایش داده است و رقم نهاده: ...

عبدالله عاشور

(س دوازدهم و سیزدهم ق)، خطاط. وى از مردم رنان اصفهان و از مشاهیر خوشنویسان نسخ در آغاز دوره‏ى قاجار و به كثتر كتاب معروف بود. چنان كه جز قطعات و ادعیه و كتابهاى متفرقه‏ى فراوان، صد و یكمین قرآنى را هم كه نوشته، دیده شده است. عاشور به اشاره‏ى فتحعلى‏شاه قاجار آثار گرانبهایى كتابت كرده است. از آثار وى ...

عبدالله طباخ هروی

(وف 880 ق)، خطاط، نقاش و شاعر. در هرات به دنیا آمد. بدان جهت به او طباخ گفته‏اند كه پدرش شغل آشپزى داشت و عبدالله در دكان پدر مشغول كار بود. اغلب تذكره‏نویسان او را در اقلام سته شاگرد جعفر تبریزى دانسته‏اند. در خط نستعلیق نیز مهارت داشت و در خط ثلث پیروى یاقوت مى‏كرد. به قول مؤلف «گلستان هنر» وى در زرافشانى ...

عبدالله شیرازی نوربخشی

(س سیزدهم ق)، خطاط. از خوشنویسان دوره‏ى محمدشاه قاجار است. از آثار وى: سور و ادعیه‏ى نیم‏ربعى جلد روغنى عالى، نسخ كتابت و رقاع كتابت خوش به زر و سفیداب، با رقم: «الحمدالله الذى.. اقل الحاج عبدالله الشیرازى النور بخشى فى دارالخلافه طهران... سنه خمسین و مأتین و الف 1250». ...

عبدالله سلطانی بلخی

(وف 920 ق)، خطاط. اصلش از بلخ بود و در هرات به سر مى‏برد. وى از شاگردان خواجه عبدالحى منشى بود و استاد و شاگرد هر دو در عصر سلطان ابوسعید و میرزا سلطان حسین بایقرا و فرزندانش و شاهى بیگ‏خان ازبك را بر عهده داشت. شاگردان او خواجه جان جبریل و میرمنصور منشى بوده‏اند. از آثار وى: «منشآت»ى است به خط او، و ...

عبدالله سلطان حسینی

(س دوازدهم ق)، خطاط. مشهور به خوشحال. از آثار وى: یك قطعه از مرقع ثلث دو دانگ جلى و نسخ و راقع كتابت خوش، با رقم: «مشقه عبدالله السلطان حسینى الشهیر بخوشحال 1119». ...

عبدالله زیارتگاهی

(س نهم ق)، خطاط. از خوشنویسان زبردست اقلام شش‏گانه است كه نستعلیق را نیز خوش مى‏نوشته و از قدیمى‏ترین خوشنویسان این خط و معاصر جعفر بایسنقرى است. از آثار وى: دو قطعه در مرقع امیر غیب‏بیك، به اقلام مذكور و نستعلیق كتابت متوسط، به شیوه‏ى اظهر تبریزى، با رقم: «كتبه... عبدالله الزیارتگاهى... فى سنه اثنى ...