خط
علی اکبر نایینی

(س دوازدهم ق)، خطاط. از آثار وى: یك نسخه «تحفه المؤمنین»، به قلم نیم دو دانگ متوسط، با رقم: «مرقوم قلم شكسته رقم اقل... على‏اكبر النائینى گردید. تحریرا فى شهر رمضان المبارك من شهور سنه‏ى 1199». ...

علی اکبر تفرشی

(س سیزدهم ق)، خطاط. ملقب به كاتب السلطان. از خوشنویسان دربار فتحعلى‏شاه قاجار بود. وفات او را سپهر 1245 ق ضبط كرده است. از آثار وى: یك نسخه «كلیات» فتحعلى‏خان صبا، به قلم نیم دو دانگ خوش، با رقم: «كتبه كاتب الحضره السلطانى، على اكبر تفرشى... 1240»؛ یك صفحه به كتابت خوش، با رقم: «كتبه...على اكبر تفرشى ...

علی اکبر ابهری

(س یازدهم و دوازدهم ق)، خطاط. از خوشنویسان عصر خود بود. از آثار وى: یك نسخه «فوائد الافضلیه» على افضل طبیب قزوینى، به خط نسخ كتابت خفى متوسط، با رقم: «قدفرغ من تسوید هذا الكتاب... على ید اقل الكتاب... ابن محمدعلى، على‏اكبر الابهرى، فى تاریخ... اثنا و عشرین و مائه و الالف 1122». ...

علی اعلی اصفهانی

(وف 1136 ق)، خطاط، موسیقى‏دان و شاعر. از مردم كوسار اصفهان بود و از كودكى با محمدعلى حزین معاشرت داشت. وى در موسیقى ماهر بود و خوش مى‏خواند و همه‏ى خطوط را نیك مى‏نوشت. از علوم متداول نیز بهره‏مند بود و شعر مى‏گفت و اشعار فراوان از حفظ داشت و به علم قرائت مسلط بود. ملاعلى هنگام غلبه‏ى رومیه بر همدان ...

علی اشرف نقاش افشار

(س دوازدهم ق)، نقاش، مذهب، خطاط و شاعر. از ایل معروف افشار ارومیه بود و چنین برمى‏آید كه وى، برادر بزرگ الله‏وردى نقاش باشد. على اشرف شاگرد ممتاز استاد محمد زمان الو بود و برخى نیز او را شاگرد استاد محمد على بیگ، نقاش‏باشى دربار نادرشاه، دانسته‏اند. وى با میرزا احمد نیریزى، خطاط معروف نسخ، دوست و همدم ...

علاءالدین منصور شیرازی

(س دهم ق)، خطاط. به نقل از صاحب «گلستان هنر» وى از كرهرود بود و خط تعلیق را خوش مى‏نوشت. علاءالدین منصور در بدو حال در خدمت میرزا كافى منشى به تحریر در دارالانشاء اشتغال داشت و در ایام محمدى‏بیگ منشى نیز اعتبارش بیشتر شد و در آخر، در ولایت كرهرود منزوى شد و عزلت اختیار كرد. از آثار وى: یك نسخه «شهنشاه‏نامه‏ى ...

علاءالدین محمد هروی

(ز 909 ق)، خطاط. از مردم رزه‏ى باخرز است و شاگرد بى‏واسطه‏ى سلطانعلى مشهدى. وى در كتابخانه‏ى امیر علیشیر نوایى پیوسته به مشق اشتغال داشت. از آثار او: نسخه‏اى از «خمسه‏ى» امیرخسرو دهلوى كه اكنون چند صفحه‏اى از آن موجود است و به قلم كتابت خفى خوش نوشته شده و رقم «تمت على ید اضعف... علاءالدین محمد الهروى ...

علاءالدین محمد حسینی

(س دوازدهم ق)، خطاط. از آثار وى: یك نسخه «اعمال حج» وزیرى، با جلد روغنى عالى، به خط نسخ كتابت خوش، با رقم: «... من شهور سنه 1134 مرقوم قلم شكسته رقم كمترین غلام و غلام‏زادگان قدیمى، علاءالدین محمد الحسینى گردید...». ...

علاءالدین محمد تبریزی

(س دهم و یازدهم ق)، خطاط. معروف به ملا علاءبیگ. ملقب به جمال‏الملك. وى از استادان معروف و همعصر دوست محمد كتابدار است، كه در خطوط نسخ و ثلث از نوادر روزگار به شمار مى‏رفت. او از شاگردان شمس‏الدین محمد تبریزى، نویسنده‏ى فرمان‏شاه طهماسب است. صاحب «گلستان هنر» آورده كه وى به هند سفر كرده است. علاءالدین ...

محمد امین عقیلی تبریزی

(س دهم و یازدهم ق)، خطاط و شاعر. از اولاد عقیل بن ابى‏طالب بود و خاندان وى در رستمدار مازندران بوده‏اند. پدرش همراه سام‏میرزا صفوى، به اردبیل رفت و محمدامین در آن شهر به دنیا آمد و همان جا كسب علم و هنر كرد. او در زمان حمزه میرزا صفوى، كتابدار اسمى خان‏شاملو (اسماعیل قلى‏بیگ) شد و حمزه‏میرزا او را صاحب ...

عقیل الدین حسینی

(س یازدهم ق)، خطاط. از آثار وى: یك نسخه «دیوان» ملا محسن فیض كاشانى، به قطع وزیرى كوچك و خط نسخ كتابت خفى متوسط، با رقم: «تم بالخیر عم و الحمدلله، كتبه ابن سید ركن‏الدین مسعود، عقیل‏الدین الحسینى، فى اواخر شهر جمادى‏الاول سنه 1085، خمس و ثمانین بعد الالف من الهجره النبویه». ...

عفت قاجار

(س سیزدهم ق)، عارف، خطاط و شاعر، متخلص به عفت. ملقب به نواب متعالیه و معروف به خانم خانمان. وى از علوم نجوم و مقدمات عربى بهره داشته خط نستعلیق و شكسته را خوب مى‏نوشت. وى بیشتر به اشعار مولوى علاقه داشت و سبك او را در مثنوى پیروى مى‏كرد.[1] قرن سیزدهم هجرى، همایون سلطان خانم مشهور به خانم خانمان از ...

عفاف قاجار

(س سیزدهم ق)، شاعر و خوشنویس. وى همسر شاهزاده حیدر قلى میرزا (تو 1214 ق) فرزند فتحعلى‏شاه قاجار بود. خط شكسته را خوش مى‏نوشت، با علوم غریبه آشنا بود و طبع شعر نیز داشت. از اوست : به كوى عشق اى دل باخبر باش كه آنجا رهزنان اندر كمین‏اند ...

محمد عطری کاتب

(س دهم و یازدهم ق)، خطاط. از آثار وى: قطعه‏اى از یك مرقع، به قلم دو دانگ و نیم دو دانگ خوش، با رق: «كتبه الفقیر المذنب محمد الشهیرى بعطرى الكاتب، غفر ذنوبه و ستر عیوبه». ...

حیدر عطایی چهرودی شیرازی

(س یازدهم ق)، خطاط و شاعر. از مردم چهرود فارس بود. از ایران به هندوستان رفت و در آن جا به سپاهیگرى روزگار مى‏گذرانید. عطایى خط نستعلیق را خوش مى‏نوشت و مدت بیست سال به كتابت روزگار مى‏گذرانید. او در برهانپور ملازمتخان خانان عبدالرحیم‏خان (1036 -964 ق) را اختیار كرد و به مدح او پرداخت. عطایى در سرودن ...

عشرتی یزدی

(وف 1037 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به عشرتى. از سادات و بزرگان یزد و از شاعران عهد صفویه بود. در عهد محمد قلى قطبشاه به گلنكده رفت و مورد توجه میرمحمد مؤمن استرآبادى قرار گرفت. وى در حسن خط، بویژه نستعلیق، مشهور بود و شعر نیز مى‏سرود. او داراى «دیوان» شعر است و برخى از اشعارش در تذكره‏ها نقل شده است. ...

عبدالباقی عشرت قاجار

(وف ح 1280 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به عشرت. در ابتداى سلطنت محمدشاه قاجار،كه پدرش حكومت همدان را داشت، به دنیا آمد. در جوانى مقدمات علوم را فراگرفت و در ادبیات سرآمد شد. در نزد میرزا ابوالفضل ساوجى هم تحصیل علم كرد، هم تعلیم خط گرفت و در نستعلیق مهارت یافت. عبدالباقى علاوه بر خوشنویسى، شعر نیز مى‏سرود ...

محمد مهدی عشرت فراهانی

(1270 / 1260 -1182 ق)، خطاط، شاعر، متخلص به عشرت. ملقب به ملك الكتاب. وى تصحیلات مقدماتى خود را در فراهان عراق و بروجرد فراگرفته و با مایه‏اى نسبتا كافى از ادبیت و عربیت به تهران آمده و بر اثر معاشرت با فضلا و دانشمندانى چون فتحعلى‏خان ملك‏الشعرا، میرزا صادق وقایع‏نگار مروزى و محمدتقى على‏آبادى، متخلص ...

محمد شفیع عشرت شیرازی

(1318 -1255 ش)، خطاط و شاعر، متخلص به عشرت. وى منسوب به یكى از بزرگترین خاندانهاى شعر و ادب شیراز (وصال شیرازى) است. در شیراز به دنیا آمد. در شش سالگى پدرش را از دست داد واز آن پس تحت سرپرستى عمویش، یزدانى، قرار گرفت. ادبیات فارسى و عربى و فنون شعر را به خوبى آموخت. خط نسخ را نزد برادرش همت فراگرفت و ...

عسکربیگ اردوبادی

(س سیزدهم ق)، خطاط. ساكن تبریز بود. از آثار وى: یك نسخه «دره‏ى نادره»، كه در 1274 ق در تبریز به چاپ رسیده و به قلم كتابت خفى دو دانگ خوش نوشته است؛بعضى از مجلدات «ارشاد العوام»، كه در 1271 ق به قلم كتابت خفى دو دانگ خوش در بمبئى چاپ شده است؛ یك نسخ «كلیات» سعدى و «دیوان» ناصرخسرو و «شمس الحقایق» و غیره ...