خط
محمد امین سیفی

(ز 1126 ق)، خطاط. وى نواده‏ى میرعماد سیفى حسنى بود. با اینكه شیوه‏ى او شباهت به شیوه‏ى میرعماد دارد و خود كاتب خوشنویس است، ولى پایه‏ى خطش حتى از شاگردان میرعماد هم پایین‏تر است. میرزا سنگلاخ و تذكره‏نویسان پس از او، به وى لقب دانا دبیر داده‏اند. از آثار وى: یك نسخه «رفیق توفیق» محمدعلى قزوینى، به قلم ...

محمد امین بناء اصفهانی

(ز 1112 ق)، نقاش، طراح و خطاط. اهل اصفهان و رسمى‏ساز نقوش مختلف و طراح خطوط كوفى تزیینى و پیرآموزى و بنایى بود و كاشى‏ها را با تزیینات گوناگون و خطوط شیوا مى‏آراست. از آثار او پیرایش صفه‏ى استاد در مسجد جامع اصفهان است كه اصل بناى اولیه‏ى آن، در دوران سلجوقى انجام پذیرفته و با تزیینات دوره‏ى صفویه تكامل ...

محمد امین استرآبادی

(ز 1063 ق)، خطاط. از آثار وى: یك قطعه ثلث دو دانگ جلى خوش و نسخ كتابت خفى متوسط و رقاع كتابت خفى خوش، با رقم: «مشقه العبد المذنب محمد امین الاسترآبادى»، 1063 ق. ...

افضل محمد

(ز 1099 ق)، مذهب و خطاط. تشعیرساز و حل كار عصر خود بود و آرایش و آذین نسخه‏هاى خطى و قرآنها را به عهده داشت. از آثار وى: تذهیب و كتابت قرآن خوش خطى كه با ورقهاى آبى‏رنگ تهیه گشته و صفحات اول و حواشى آن، به تردستى ترصیع شده است، با رقم: «كتبه و ذهبه محمد افضل بن محمدعلى سنة 1099». ...

محمد اسماعیل نقاشباشی

(ز 1288 ق)، نقاش، قلمدان‏ساز و خطاط. وى از نوابغ و استادن عصر خویش بود و در 1275 ق از دربار ناصرالدین‏شاه قاجار به لقب نقاش‏باشى مفتخر گردید. این هنرمند در تصویر و شبیه‏سازى توانا بود و تذهیب و ترصیع و حل كارى را خوب مى‏دانست و در نوشتن خطوط و سرودن شعر نیز دست داشت. محمد اسماعیل از استادن پیشگام در ...

محمد ابریشمی مشهدی

(ز 923 ق)، خطاط و شاعر. اصلا مشهدى و از شاگردان سلطانعلى مشهدى بود كه در كتابخانه‏ى امیرعلیشیر نوایى به امر كتابت اشتغال داشته است. صاحب «گلستان هنر» خط وى را ستوده و شیفته‏ى كتیبه‏اى شده كه محمد ابریشمى شعر آن را سروده و خود بر سنگ قبر سلطانعلى مشهدى نوشته است، كه اكنون اثرى از آن باقى نیست. از آثار ...

محمد ابراهیم یزدی

(ز 1251 ق)، خطاط. از آثار وى: یك قطعه نسخ نیم دو دانگ و رقاع خوش، با رقم: «راقم الحروف محمد ابراهیم الیزدى فى 1225»؛ یك قطعه نسخ دو دانگ جلى و شكسته‏ى كتابت خفى خوش، با رقم: «العبد المذنب... محمد ابراهیم یزدى فى سنة 1236»؛ مرقع «ادعیه و حرزها»، به خط نسخ و آخر رقاع نیم دودانگ عالى، با رقم: «بجهة اهداء ...

محمد ابراهیم هروی

(ز 956 ق)، خطاط. از آثار وى: یك قطعه از مرقع مالك دیلمى، رقاع دو دانگ عالى، با رقم: «كتبه محمد ابراهیم بن حسن الهروى فى شهور سنة 956». ...

محمد ابراهیم قزوینی یزدی

(ز 1236 ق)، خطاط. از آثار وى: قرآن وزیرى كوچك مذهب مزین، نسخ كتابت عالى، سر سوره‏ها و آخر آن رقاع كتابت عالى، با رقم: «... و انا العبد... محمد ابراهیم بن محمدجعفر القزوینى... فى سنة خامس و عشرین و مأتین بعد الالف... »؛ یك نسخه «دعاى كمیل» جانمازى، نسخ و رقاع كتابت خوش و ترجمه‏ى نستعلیق كتابت خفى متوسط، ...

محمد ابراهیم خوانساری

(ز 1246 ق)، خطاط. از آثار وى: دو قطعه رقاع نیم دو دانگ خوش و غبار، با رقم: «حرره الداعى... محمد ابراهیم الخوانسارى فى شهر شعبان المعظم سنة 1246». ...

علی محمد محرم شیرازی

(ز 1275 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به محرم. در شیراز به دنیا آمد و همان جا به تحصیل كمالات پرداخت. وى اغلب خطوط را خوش مى‏نوشت و به عسرت روزگار مى‏گذرانید. پس از چندى به عتبات رفت و مدتى در آنجا سكنى گزید. صاحب «حدیقة الشعراء» درباره‏ى او آورده كه حركتش از شیراز در حدود 1265 ق بوده و از آن به بعد از حالش ...

تبریزی محراب

(وف 1061 ق)، خطاط. محمدصالح اصفهانى و میرزا سنگلاح وى را قزوینى و صاحب «پیدایش خط و خطاطان» اصفهانى و صاحبان «دانشمندان آذربایجان» و «ریحانة الادب» تبریزى دانسته‏اند. او شاگرد میرعماد و سریع‏القلم بود و گویند روزى پانصد بیت كتابت مى‏كرد. محراب بیگ در دربار شاه عباس صفوى (1038 -996 ق) سكونت داشت. بعضى ...

محتشم اصفهانی

(س دوازدهم ق)، خطاط. وى در دربار شاه سلطان حسین صفوى (1135 -1105 ق) عهده‏دار ترجمه‏نویسى مصاحف بود و به همین سبب كاتب السلطان رقم مى‏كرد. از آثار وى: یك نسخه قرآن بدون رقم، با ترجمه، به قلم نستعلیق كتابت خفى متوسط، با رقم: «تمت على ید الكاتب... محتشم الاصفهانى... المدعو بكاتب السلطانى، 1128»؛ یك نسخه ...

محبعلی نایی

(وف 973 ق)، خطاط، نوازنده و شاعر، متخلص به هراتى. مشهور به نایى. وى شاگرد پدر خود بود و كتابدار سلطان ابراهیم میرزا صفوى و به همین سبب ابراهیمى رقم مى‏كرد. پس از هشت سال كه در خدمت این شاهزاده بود، شاه طهماسب او را به قزوین احضار كرد و مدتى در ملازمت سام میرزا بود. بعد از طرف شاه طهماسب ملازم سید منصور ...

مجنون چپ نویس

(ز 909 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به مجنون. نام اصلى وى را نه خودش نوشته و نه تذكره‏نویسان ذكر كرده‏اند. متأخرین او را با میر على هروى خلط كرده و نامش را على دانسته‏اند. اصل او را بعضى هروى و بعضى مشهدى گفته‏اند و لذا به مجنون هروى و مجنون مشهدى نیز معروف است. مسلم این است كه خود و پدرش در هرات مى‏زیسته ...

محمد ابراهیم مجموع الصنایع

(ز 1306 ق)، نقاش. ملقب به مجموع الصنایع. ظاهرا این استاد در حرفه‏هاى دیگرى نیز، مانند خط و قلمدان‏سازى و سایر حرفه‏هاى تزیینى آن دوران دستى داشته و به همین دلیل او را مجموع الصنایع لقب داده بودند. از وى تنها یك اثر آبرنگى دیده شده كه در آن، شمایل مولاى متقیان على (ع) با حسنین (ع) تصویر شده و به شیوه‏ى ...

مرتضی قلی مجرم شاملو

(وف 1020 ق)، خطاط، موسیقیدان و شاعر. از امیرزادگان و رؤساى ترك عهد صفویه بود. پدرش در زمان شاه عباس اول حاكم قزوین بود و بعد از فوت پدر، حكومت آن دیار به وى تفویض شد، ولى او نپذیرفت و از ملازمت كناره گرفت. مجرم در موسیقى و خطاطى ماهر بود. در 1013 ق به هندوستان رفت و جهانگیر پادشاه منصب دیوانى به او پیشنهاد ...

مجد همگر یزدی

(686 -607 ق)، نویسنده، خطاط و شاعر، متخلص به مجد. ملقب به ملك الشعراء. معروف به ابن همگر و مجد همگر. وى گاهى رهى نیز تخلص مى كرد. او بارها به نام خود، مجد و نام پدرش، احمد ملقب به همگر (رفوگر)، اشاره كرده است. محل تولد او را بعضى از تذكره‏ها یزد و بعضى شیراز و فارس دانسته‏اند، به همین علت او را مجد همگر ...

مجد

(س نهم ق)، مذهب و خطاط. از آثار وى: نسخه‏اى به نام «رشف النصایح الایمانیه»، در كتابخانه‏ى گلستان تهران، با رقم: «تم الكتاب... فى سنه 851 كتبه و ذهبه العبد الضعیف المذنب مجد المذهب غفر له». ...

محمد مجد الکتاب

(1297 -1225 ش)، خطاط. وى نواده‏ى خاتم المجتهدین شیخ على عبدالعال كركى، از بزرگترین علماى شیعه در دوره‏ى شاه اسماعیل صفوى مى باشد. مجد الكتاب در قزوین به دنیا آمد. تحصیلاتش را در زادگاهش گذراند. سپس به تهران آمد و نزد غلامرضا اصفهانى به فراگیرى خط پرداخت. در 1320 ق به رشت رفت و مدرسه‏اى به نام مجدیه تأسیس ...