(وف 979 ق)، فقیه شافعى، منطقى و منجم. در لار فارس به دنیا آمد. ادبیات و علوم مقدماتى را در زادگاهش از شاگردان ملا جلالالدین دوانى فراگرفت. او همچنین از میر غیاثالدین دشتكى شیرازى بهره برد. در عهد همایون شاه (963 -937 ق) به هندوستان رفت. بعد از فوت وى در 964 ق به حلب و از آنجا به حج رفت و سپس به حلب ...
(1248 -1178 ق)، عالم امامى، فقیه، مفسر و نحوى. در محضر پدرش تلمذ نمود. پس از رسیدن به درجات عالى علمى عهدهدار ریاست دینى مردم گردید. زمانى كه شاهزاده شجاع السلطنه از خراسان رفت و آن منطقه مورد تجاوز سید محمد خان كلاتى قرار گرفت، میرزا هدایتاللَّه مشهدى شاگرد خویش، ملا قربان نیشابورى، را به همراه نامهاى ...
(ز 532 ق)، فقیه و محدث. در محضر امام محیىالدین حسین بن مظفر حمدانى تلمذ نمود. او از مفید ابوالوفاء عبدالجبار، شاگرد شیخ طوسى، و جعفر بن محمد دوریستى و ابوالحسن على بن عبدالصمد تمیمى و حسین بن مظفر حمدانى روایت كرد. شیخ منتجبالدین و على بن محمد تمیمى، صاحب «منیة الداعى»، و طب راوندى از وى روایت كردهاند. ...
(وف 443 ق)، فقیه شافعى، نحوى، لغوى و ادیب. مروزى در بین شافعیان به مسعودى معروف بود. نزد ابوبكر قفال مروزى فقه آموخت و برآمد و از اقران شیخ خود گشت. او از قفال و ابونصر محمودى حدیث شنید. مسعودى در نحو و لغت و ادب مشهور زمان خود بود. قاضى ابومنصور سمعانى از او روایت كرد. امام غزالى در كتاب خود، «الوسیط»، ...
(584 -522/ 521 ق)، فقیه، محدث، لغوى و صوفى. نسبتش به پنج ده، از قراى مرورود، مىرسد. چون نیاى بزرگش مسعود بود به مسعودى مشهور شد. او ساكن خانقاه سمیساطیه دمشق بود. در مرو و هرات و سجستان و بلخ و سرخس و نیشابور و كرمان و اصفهان و همدان و تبریز و بغداد و موصل و مصر از پدرش و عبدالسلام بن احمد بكبره و مسعود ...
(1406 -1327 ق)، عالم دینى، فقیه، مجتهد و مدرس. در تبریز به دنیا آمد. سطوح و مقدمات فقه و اصول را در تبریز نزد پدرش فراگرفت. سپس به قم رفت و به تكمیل سطوح پرداخت و پس از آن در درس خارج آیتاللَّه حجت و آیتاللَّه حایرى شركت و استفاده نمود. آنگاه به نجف رفت و از محضر آیتاللَّه غروى اصفهانى و آیتاللَّه ...
(1399 -1325 ق)، عالم دینى، فقیه، مجتهد و مدرس. در تبریز به دنیا آمد. پس از فراگیرى مقدمات و سطوح و استفاده از محضر میرزا صادق تبریزى و دیگر علما در 1347 ق به نجف رفت و در محضر میرزا محمدحسین نایینى و شیخ ضیاءالدین عراقى و میرزا على ایروانى و آقا سید ابوالحسن اصفهانى تلمذ نمود و تقریرات اساتیدش را در ...
(بعد از 432 -350 ق)، فقیه، حافظ، محدث، خطیب و مصنف. محدث ماوراءالنهر در زمان خود بود. عدهاى او را حنفى و بعضى شافعى و برخى شیعى دانستهاند و هر كدام براى اثبات نظر خویش دلایلى ذكر كردهاند. او از زاهر بن احمد سرخسى و ابراهیم بن لقمان و ابوسعید عبداللَّه بن محمد رازى و على بن محمد سرخسى و جعفر بن محمد ...
(وف 414 ق)، محدث و فقیه شافعى. مسند نیشابور بود و در فقه شافعى بصیرت داشت. او فقه را از ابوولید حسان بن محمد نیشابورى آموخت. از ابوالعباس اصم و ابوعبداللَّه بن اخرم و حسن بن یعقوب بخارى و احمد ابن عبدوس و ابوسهل بن زیاد و عبداللَّه بن اسحاق خراسانى و محمد بن على بن دحیم و جماعتى از نیشابوریها حدیث شنید. ...
(294 -202 ق)، فقیه شافعى، حافظ، محدث و عابد. اصلش مروزى بود. وى در بغداد به دنیا آمد و در نیشابور نشو و نما یافت و در سمرقند ساكن گردید. در مصر نزد اصحاب شافعى از جمله محمد بن عبداللَّه بن عبدالحكم مصرى فقه آموخت. در طلب حدیث به نقاط مختلف سفر كرد و در خراسان، رى، بغداد، بصره، كوفه، مدینه و شام حدیث ...
(وف ح 430 ق)، فقیه شافعى. شیخ شافعیان و فقیه مرو بود. نسبتش به سنج، از قراى مرو مىرسد. فقه را در خراسان از ابوبكر قفال مروزى فراگرفت. او با شیخ ابومحمد جوینى، پدر امام الحرمین، و قاضى حسین مرورودى همدرس بود. ابوعلى همچنین در محضر شیخالعراقیین شیخ ابوحامد فقه آموخت. او اولین كسى است كه بین دو طریقه ...
(وف 229/ 228 ق)، فقیه، حافظ و محدث. در مرو شاهجان به دنیا آمد. ساكن مصر بود. بعدها به بغداد و از آنجا به سامرا رفت. وى حسین بن واقد مروزى را ملاقات كرد. از ابوحمزه سكرى و هشیم و ابوبكر بن عیاش و ابراهیم بن طهمان و فضل بن موسى سینانى و فضیل بن عیاض و عبداللَّه بن مبارك و عیسى بن عبید و سفیان بن عیینه ...
(371 -301 ق)، فقیه شافعى و محدث. شیخ شافعیان بود. نسبت وى به فاشان، از قراى مرو مىرسد. فقه را از ابواسحاق مروزى آموخت. از ابوبكر احمد بن محمد منكدرى و ابوالعباس محمد بن عبدالرحمان دغولى و عمر بن علك و محمد بن عبداللَّه سعدى و جماعتى حدیث شنید. وى به بغداد رفت و در آنجا حدیث گفت. سپس در مكه مجاور گردید ...
(وف 447 ق)، فقیه شافعى. در 418 ق وارد معرةالنعمان شد و در آنجا به تدریس پرداخت. از آثارش «الذخیرة»، در فروع فقه شافعى است. ...
(وف 211/ 210 ق)، فقیه حنفى و محدث. اهل كرمان و ساكن مرو بود. وى در حدیث ثقه بود. چندین بار به بغداد رفت و در آنجا حدیث روایت كرد. از محمد بن حسن شیبانى فقه آموخت. از منصور بن عبدالحمید و مالك بن انس و محمد بن عبدالرحمان بن ابىذئب و سفیان ثورى و شعبة بن حجاج و لیث بن سعد و قیس بن ربیع و یعقوب قمى و حماد ...
(وف 340 ق)، فقیه شافعى. نسبتش به مرو شاهجان مىرسد. درب مروزى بغداد منسوب به اوست. وى شیخ شافعیان بغداد بود. فقه را از ابوالعباس بن سریج و ابوسعید حسن بن احمد اصطخرى و عبدان مروزى فراگرفت و در این رشته متبحر شد. او پس از ابنسریج ریاست شافعیان بغداد را داشت و مدتها عهدهدار تدریس و منصب افتا بود. ابنخلكان ...
(وف 235 ق)، حافظ، محدث، مفسر، فقیه و عابد. او ساكن بغداد بود. از سفیان بن عیینه و هشیم بن بشیر و عباد بن عباد مهلبى و عبداللَّه بن ادریس و حمید بن عبدالرحمان رؤاسى و اسماعیل بن علیه و یوسف بن یعقوب ماجشون و اسماعیل بن مجالد و ابواسماعیل ابراهیم بن سلیمان مودب و یحیى بن زكریا بن ابىزائده و مروان بن شجاع ...
(616 -551 ق)، فقیه حنفى. معروف به ابن مازه. در مرغینان از توابع فرغانه به دنیا آمد. وى از بزرگان فقهاى حنفى و از خانوادهى علم و فضل در بلاد ماوراءالنهر بود. در بخارا درگذشت. از آثارش: «ذخیرة الفتاوى» یا «ذخیرة البرهانیة»؛ «المحیط البرهانى»؛ «تتمة الفتاوى»؛ «الواقعات»؛ «الطریقة البرهانیة»؛ شرح «الزیادات» ...
(617/ 593 -530 ق)، فقیه حنفى، محدث و مفسر. مشهور به شیخالاسلام. نسبتش به مرغینان، از توابع فرغانه مىرسد. او جامع تمام علوم متداول زمان خود و از مشاهیر علماى عامه بود. به آوردهى «ریحانة الادب»، به هنگام فتنهى چنگیزى ساكن مرغینان بود و از طرف اهالى به عنوان سفیر صلح انتخاب و براى مذاكرات و عقد مصالحه ...
(1346/ 1344 -1280 ق)، عالم دینى، فقیه، مجتهد و مدرس. نسبش به امام حسین (ع) مىرسد. از محضر پدرش و مدرسین كربلا استفاده نمود. سپس به نجف رفت و در محضر میرزا حبیباللَّه رشتى و ملا محمد ایروانى و میرزاى شیرازى تلمذ نمود و به مدارج عالى علمى رسید. پس از درگذشت پدرش در 1315 ق به كربلا بازگشت و به جاى وى ...