0
ویژه نامه ها
ویژه نامه طرح مدیریت مصرف سوخت

ویژه نامه طرح مدیریت مصرف سوخت

دوشنبه، 27 آبان 1398
ویژه نامه دهه وقف

ویژه نامه دهه وقف

شنبه، 11 آبان 1398

چهارشنبه سوری آیینی تماما ایرانی نیست

در آخرین سه شنبه هر سال مراسمی به نام چهارشنبه سوری برگزار می شود. معمولا در توصیف این جشن گفته می شود که رسمی است کهن که به ایران باستان باز می گردد اما در این مقاله بخشی از این ادعا زیر سوال می رود
چهارشنبه سوری آیینی تماما ایرانی نیست
چهارشنبه سوری آیینی تماما ایرانی نیست
چهارشنبه سوری آیینی تماما ایرانی نیست
 
در آخرین سه شنبه هر سال مراسمی به نام چهارشنبه سوری برگزار می‌شود. معمولا در توصیف این جشن گفته می شود که رسمی است کهن که به ایران باستان باز می گردد اما در این مقاله بخشی از این ادعا زیر سوال می رود. به نکات زیر توجه کنید.

1- در آیین زرتشت و ایران کهن چهارشنبه نبوده است !

علت اینکه چهارشنبه سوری در ایران کهن و آیین زرتشت نبوده، بسیار ساده است چون در تقویم باستانی ایرانیان اصلا چهارشنبه و ایام هفته وجود نداشته است. تقویم ایران باستان شامل دوازده ماه سی روزه بوده و در سال کبیسه پنج روز به سال اضافه می کردند. هر کدام از روزهای ماه را نیز به نام یکی از فرشتگان نامگذاری کرده بودند.سور در لغات به معنای جشن و سرور است. اما آنچه که امروزه به عنوان چهارشنبه سوری برگزار می شود و از انواع ترقه‌ها و وسایل خطرناک آتش بازی استفاده می شود به هیچ وجه به سور و جشن ارتباطی ندارد و با رسوم کهن ایرانی هم نسبتی ندارد. بنابراین اصلا چهارشنبه ای وجود نداشته و اساسا تقسیم بندی روزهای ماه به هفته به بعد از ورود اسلام به ایران باز می گردد.

2- در ایران شب سوری بوده است :

در کتاب تاریخ بخارا اشاره شده که منصور بن نوح از شاهان سامانی در نیمه اول سده چهارم هجری جشنی را برگزار می کند که موجب آتش سوزی در قصر او نیز می شود:
«..... و چون امیر سدید منصور بن نوح به ملک بنشست اندر ماه شوال سال سیصد و پنجاه به جوی مولیان، فرمود تا آن سرای ها را دیگر بار عمارت کردند و هر چه هلاک و ضایع شده بود بهتر از آن به حاصل کردند. آنگاه امیر سدید به سرای بنشست و هنوز سال تمام نشده بود که چون شب سوری چنانکه عادت قدیم است، آتشی عظیم افروختند. پاره ای آتش به جست و سقف سرای در گرفت و دیگر باره جمله سرای بسوخت و امیر سدید هم در شب به جوی مولیان رفت .....»(‌تاریخ بخارا – تالیف ابوبکر محمد بن جعفر نرشخی به نقل از عصر ایران)

آنچه از این بخش برداشت می شود این است که بطور یقین این جشن در 350 هجری و در ماه شوال که مصادف با پایان سال شمسی بوده توسط یکی از شاهان سامانی در بخارا و جوی مولیان برگزار شده است و آنجا که نگارنده به «عادت قدیم است» اشاره می کند مشخص می شود که این جشن از سالها و بلکه سده های پیش در ایران رایج بوده است. اما هیچ اشاره ای به روز آن نشده، یعنی شب چهار شنبه سوری.
بنابراین چهارشنبه سوری ملقمه ای است از آیین "جشن سور " ایرانیان باستان + نحوست چهارشنبه در نزد اعراب + ترقه بازی چینی ها

3- چهارشنبه برای اعراب نحس بوده است :

در روزشماری قدیم اعراب، چهار شنبه روز منحوس و نا مبارکی شمرده می شده است. لذا سعی می کردند شب چهار شنبه را که نحس و نا مبارک بوده را با جشن و سرور بگذرانند و در آن شب و روز دست از خرید و فروش و کسب و کار بکشند چرا که اعتقاد داشتند به دلیل نحسی چهار شنبه هر معامله و کسبی که در آن شب و روز نیز انجام شود نامبارک خواهد بود، جاحظ در تالیف خود به چهار شنبه یا یوم الرباع اشاره میکند و میگوید: « وَ الاِربَعاء یَوم ضنک و نَحس »(به نقل از عصر ایران)
 

بیشتر بخوانید: حکایت هیزم تا ترقه


همچنین منوچهری دامغانی نیز در یکی از اشعار خود به نحسی این روز اشاره کرده و گفته :
چهار شنبه که روز بلاست باده بخور
بسا تکین می خور تا به عافیت گذرد

4- زرتشتیان آتش را نمی‌پرستند :

بر اساس تعلیمات زرتشت آتش یکی از مخلوقات اهورا مزدا می باشد و بر خلاف یک تصور نابجا تقدیس آتش نه به دلیل پرستش آن که در واقع نوعی نشانه و اثر از روشنایی و حقیقت اهورا مزدا می باشد و نقشی کنایه ای دارد. چنانچه فردوسی می گوید:
نگویی که آتش پرستان بَدند
پرستندگان پاک یزدان بُدند

5- ترقه بازی رسم چینی ها بوده است :

سور در لغات به معنای جشن و سرور است. اما آنچه که امروزه به عنوان چهارشنبه سوری برگزار می شود و از انواع ترقه‌ها و وسایل خطرناک آتش بازی استفاده می شود به هیچ وجه به سور و جشن ارتباطی ندارد و با رسوم کهن ایرانی هم نسبتی ندارد. گزارشهای تاریخی قبل از میلاد مسیح نشان می دهد که ترقه بازی رسم چینی ها بوده که با ورود غربی ها به این معادله انواع وسایل ترقه بازی به شیوه نوین که ازجذابیت و البته مخاطرات بیشتری برخوردار هستند ساخته شده است. این بخش نیز امروزه به چهارشنبه سوری اضافه شده است.
بنابراین چهارشنبه سوری ملقمه ای است از آیین "جشن سور " ایرانیان باستان + نحوست چهارشنبه در نزد اعراب + ترقه بازی چینی ها و در واقع آنچه که امروزه در عمل از چهارشنبه سوری دیده می شود بیشتر چهارشنبه سوزی است تا چهارشنبه سوری.

منبع: خبرگزاری فارس
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
پنجشنبه، 20 اسفند 1388
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: حجت اله مومنی
موارد بیشتر برای شما
بزرگترین ارگانیسم زنده جهان
بزرگترین ارگانیسم زنده جهان

بزرگترین ارگانیسم زنده جهان

کفشدوزک فلز آبی
کفشدوزک فلز آبی

کفشدوزک فلز آبی

آشنایی با غارهای اسرارآمیز در چین
آشنایی با غارهای اسرارآمیز در چین

آشنایی با غارهای اسرارآمیز در چین

اولین مزرعه خورشیدی به شکل پاندا در چین
اولین مزرعه خورشیدی به شکل پاندا در چین

اولین مزرعه خورشیدی به شکل پاندا در چین

با مشهورترین ستارگان آسمان آشنا شوید

با مشهورترین ستارگان آسمان آشنا شوید

ولایت مطلقه یا مقیده
ولایت مطلقه یا مقیده

ولایت مطلقه یا مقیده

ولایت تکوینی انسان کامل
ولایت تکوینی انسان کامل

ولایت تکوینی انسان کامل

مصادیق انسان کامل
مصادیق انسان کامل

مصادیق انسان کامل

ختم ولایت و ختم نبوت
ختم ولایت و ختم نبوت

ختم ولایت و ختم نبوت

اول و آخر بودن انسان کامل
اول و آخر بودن انسان کامل

اول و آخر بودن انسان کامل

انسان کامل مایه حفظ دنیا
انسان کامل مایه حفظ دنیا

انسان کامل مایه حفظ دنیا

وظایف روحانیون و مراجع در تحرک های اجتماعی و سیاسی
وظایف روحانیون و مراجع در تحرک های اجتماعی و سیاسی

وظایف روحانیون و مراجع در تحرک های اجتماعی و سیاسی

انسان کامل در عوالم پنج‌گانه (قسمت اول)
انسان کامل در عوالم پنج‌گانه (قسمت اول)

انسان کامل در عوالم پنج‌گانه (قسمت اول)

انسان کامل در عوالم پنج‌گانه (قسمت دوم)

انسان کامل در عوالم پنج‌گانه (قسمت دوم)

اسرار سجود ملائکه برای آدم
اسرار سجود ملائکه برای آدم

اسرار سجود ملائکه برای آدم

آخرین پیامبر
آخرین پیامبر

آخرین پیامبر

راهکارهای طلایی حمایت از کالا و سرمایه ایرانی
راهکارهای طلایی حمایت از کالا و سرمایه ایرانی

راهکارهای طلایی حمایت از کالا و سرمایه ایرانی

دستبندهای مغناطیسی مناسب برای درد کمر
دستبندهای مغناطیسی مناسب برای درد کمر

دستبندهای مغناطیسی مناسب برای درد کمر

واکنش‌های حساسیتی به نیش پشه: علل، تشخیص و درمان

واکنش‌های حساسیتی به نیش پشه: علل، تشخیص و درمان

قرائت قرآن و تدبر در آن(بخش پنجم)
قرائت قرآن و تدبر در آن(بخش پنجم)

قرائت قرآن و تدبر در آن(بخش پنجم)

توضیح نظریه ابر الکترونی و نمودار الکترونگاتیوی عناصر
توضیح نظریه ابر الکترونی و نمودار الکترونگاتیوی عناصر

توضیح نظریه ابر الکترونی و نمودار الکترونگاتیوی عناصر