ابن سينا: محور فلسفه اسلامي آينده

ابن سينا در پيدايش نظام فلسفي در جهان اسلام، در مقايسه با معتزله يا کندي و حتي فارابي، نقش اساسي داشت. با کار ابن سينا زمينه براي پيشرفت در تفکّر فلسفي آماده تر شده بود، اما دريغا که اين گام مؤثّر که بايد گام نخست يک
سه‌شنبه، 16 دی 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
ابن سينا: محور فلسفه اسلامي آينده
 ابن سينا: محور فلسفه اسلامي آينده

 

نويسنده: سيديحيي يثربي




 

ابن سينا در پيدايش نظام فلسفي در جهان اسلام، در مقايسه با معتزله يا کندي و حتي فارابي، نقش اساسي داشت. با کار ابن سينا زمينه براي پيشرفت در تفکّر فلسفي آماده تر شده بود، اما دريغا که اين گام مؤثّر که بايد گام نخست يک حرکت مستمر مي شد، عملاً آخرين گام حرکت هاي عقليِ جدّي به شمار آمد. اين حرکت که از صدر اسلام آغاز شده و با ابن سينا به صورت يک نظام درآمده بود، پس از ابن سينا متوقف شد. من مابعدالطبيعه ي ابن سينا را برگزيده ام تا بگويم: « حرکت فلسفي را بايد از همان جا که متوقف شده است، آغاز کنيم ». اما چرا از ابن سينا و نه از غرب؟
شايد ناديده گرفتن تلاش روشن فکران جديد غرب منطقي نباشد، اما بدون شک، براي ما مراجعه به غرب دشوار است. اين دشواري علل و عوامل گوناگون دارد که مهم ترين آنها اين است که غرب مراحل مختلفي را تجربه کرده تا به وضعيت کنوني دست يافته است. بنابراين، غرب مي تواند از فکر و فرهنگ خود به خوبي بهره برداري کند. اما همه ي مراحل اين فکر و فرهنگ به وسيله ي ترجمه ها به طور يک جا عيناً مانند آوار بر سر ما ريخته است. به همين دليل، ما نمي توانيم از آن سود ببريم. در نتيجه، يا به ردّ آن مي پردازيم و يا با آن در حدّ افسانه و قصه برخورد مي کنيم.
از اين جاست که آثار انديشمندان جديد غرب را گاه به عنوان يک نظريه ي نامعقول، به اين دليل مي خوانيم که ردّش کنيم! و گاه به دليل آن که آن را با محتواي فکري خودمان تطبيق داده و به اصطلاح، « فلسفه ي تطبيقي » داشته باشيم! و غالباً به دليل آن که واحد درسي است! و بدتر از همه ي اينها اين که گاهي از آن به عنوان وسيله اي براي ايجاد درگيري هاي سياسي، بهره مي گيريم! و مثلاً بي آن که از نقد و شک بيکن، دکارت، هيوم و کانت، تجربه ي کوچکي داشته باشند، به طور ناگهاني يکي اداي هايدگر را در مي آورد و ديگري در جاي پوپر مي نشيند!
به دليل همين بازي ها و معرکه گيري هاست که عملاً هم مي بينيم با اين که سال هاي سال است که با اين فلسفه ها آشناييم، اما از آنها نتيجه اي در ايجاد تحوّل فکري و فرهنگي نگرفته ايم.
اما اگر کار خودمان را از همان جا که مانده بود آغاز کنيم، و اگر بتوانيم در مسير حرکت فکري گام هايي برداريم، نتيجه ي اين گام ها مال خودمان بوده و جذب جان و دلمان مي شود و در تحوّلات فکري و فرهنگي ما اثر خواهد گذاشت.
دليل ديگر بازگشت به ابن سينا آن است که تفکّر فلسفي بعد از ابن سينا، چنان که گفتيم، با کلام و عرفان در آميخته است، به گونه اي که نه تجزيه ي آنها به سادگي امکان دارد و نه فهم آنها به آساني ميسر است.
در نهايت، اگر منصفانه بنگريم، کار ابن سينا در عين جامعيت، با دقت ها و ظرافت هاي قابل توجه همراه است که اين دقت و ظرافت در آثار ديگران در اين حدّ قابل مشاهده نيست. در اين جا تنها به مواردي از اين دقت ها اشاره مي کنيم:

الف) ابن سينا به منطق و برهان بيش از ديگران توجه دارد.
ب) او يک فيلسوف مشّايي است که کمتر تحت تأثير کلام و عرفان قرار گرفته است.
ج) در نظام فلسفي او جايگاه مسائل فلسفي با دقت بيشتري انتخاب شده است.
د) روش او در پرهيز از پيش داوري و تعصبات فرقه اي قابل تحسين است. چنان که در جاي جاي اشارات و تنبيهات مي بينيم که اولاً، هر حکمي را پيش از اثبات، به صورت احتمال مطرح مي کند، ثانياً، تلاش مي کند تا خود نظريه ها را مطرح کند نه شخصيت ها و مکتب هاي طرفدار آن نظريه را.

منبع مقاله :
يثربي، سيديحيي، (1392)، فلسفه مشاء، قم: مؤسسه بوستان کتاب، چاپ چهارم



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
play_arrow
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
play_arrow
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
play_arrow
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
چه می کنیم!؟
play_arrow
چه می کنیم!؟
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
music_note
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
music_note
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
play_arrow
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
play_arrow
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
play_arrow
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
play_arrow
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
play_arrow
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین