بنادر ساساني کرانه ي خليج فارس

اردشير بابکان، بنيان گذار فرمان روايي ساساني، در سال 226 م در استخر پارس، به حکومت رسيد و با تسخير ايالت کرمان، سواحل و بنادر خليج فارس را به قلمرو خود افزود. با توجه به موقعيت و اهميت خليج فارس و به منظور
دوشنبه، 13 بهمن 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
بنادر ساساني کرانه ي خليج فارس
 بنادر ساساني کرانه ي خليج فارس

 

نويسنده: دکتر علي اکبر ولايتي




 

اردشير بابکان، بنيان گذار فرمان روايي ساساني، در سال 226 م در استخر پارس، به حکومت رسيد و با تسخير ايالت کرمان، سواحل و بنادر خليج فارس را به قلمرو خود افزود. با توجه به موقعيت و اهميت خليج فارس و به منظور تسلط بر مسير تجاري آن، دستور داد هجده شهر ساخته يا مرمت شود که يازده شهر آن در سواحل خليج فارس قرار داشت. اردشير بابکان، با ساختن اين شهرهاي بندري، قدرت و برتري ايران را در خليج فارس و درياي سرخ و درياي مکران و سواحل افريقا و چين تثبيت و نظارت ايران بر داد و ستدهاي دريايي را در رقابت با دولت روم حفظ کرد.
نام بسياري از اين شهرها از ترکيب نام او شکل گرفته بود. از آن ميان شهرهاي استراباد اردشير يا خاراکس؛ بهمن اردشير يا فرات ميسان؛ وَهِشت اردشير؛ ريواردشير يا ريِشَهر؛ کوچران اردشير، روبروي جزيره ي کيش و به قولي مقابل جزيره ي خارک؛ بِتَن اردشير، مقابل جزيره ي بحرين، تاکنون کشف شده اند ( نوربخش، ص 10- 20 ).
حمزه ي اصفهاني در مورد شهرهاي بندري اي که اردشير ساخته مطالبي نوشته است. در دوران معاصر هم پروفسور هادي حسن و احمد اقتداري و برخي ديگر از تاريخ پژوهان مطالبي نوشته اند که بر پايه ي آن ها مي توان نام و موقعيت اين شهرها را جمع بندي کرد.
شهر کهنه ي هرموز: بنياد شهر هرموز کهنه را که در دهانه ي تنگه ي هرمز قرار داشته و اکنون به جاي آن شهر ميناب ساخته شده است، به اردشير بابکان نسبت داده اند ( نوري زاده ي بوشهري، ص 101؛ اقتداري، 1364 ، ص 57 ).
حمدالله مستوفي قزويني در نزهة القلوب در اين باره مي نويسد: « هرموز ( هرمز ) از اقليم دوم است طولش از جزاير خالدات صب و عرض از خط استوا له بر ساحل بحر فارس افتاده است و به غايت گرميسر اردشير ساخته بود و اکنون از خوف حرامي ملک قطب الدين ( فخرالدين ) آن را بگذاشت و در بحر به جزيره ي جرون شهر ساخت از هرموز کهنه تا آن جا يک فرسنگ [ 6 کيلومتر ] است و در هرموز نخل و نيشکر بسيار است حقوق ديواني اش که بر سبيل خراج بايران مي دهند و داخل کرمان است شش تومان است... » ( ص 141 ).
حمزه ي اصفهاني ( ص 43 ) ساخت اين شهر را به اردشير بابکان نسبت مي دهد: و هَشيِت اردشير، رام اردشير يا ريشهر، رام هرمز اردشير در خوزستان، بوداردشير ( يکي از شهرهاي حومه ي موصل )، بِتَن اردشير در برحين، انشاي اردشير يا کرخِ ميسان ( روي دُوجيَل )، بهمن اردشير يا بَهمَنشير، اردشير خُرَّه يا فيروزآباد در حدود 112 کيلومتري شيرازي، دو شهر مجاور هم يکي به نام هرمز اردشير که محل سکونت اشراف بوده و هُرمشير ناميده مي شده و ديگري محل سکونت بازرگانان که هوجستان واجار نام داشت، و بالاخره دو شهر مجزاي به اردشير يکي در کرمان و ديگري که از شهرهاي پايتخت پادشاهي يا مداين بوده است.
حمزه ي اصفهاني بتَن اردشير را در جوار بحرين و نام آن را مشتق از ديوارهايش قلمداد مي کند. او بر پايه ي افسانه اي که دور از حقيقت به نظر مي رسد، مي گويد که اردشير ديوار شهر را از لايه هاي متناوب آجر و بدن اعراب ساخته است ( همو، ص 44 ).
هادي حسن ( 1371، ص 117- 118 ) به تحقيق در مورد مکان هر کدام از اين شهرها پرداخته و به اين نتيجه رسيده که هوجستان واجار همان اهواز در کنار کارون است و « به اردشير » يا « وه اردشير » باز ساخته ي سوکيه؛ « وَهِشت اردشير» يا «وُهشت آباذ » همان بندر ابولا است، « انشاي اردشير » يا « کرخ ميسان » در مجاورت ابولا، نزديک بصره، قرار دارد. « بهمن اردشير » ( در تلفظ مردم بصره: بهمنشير ) نيز نزديک بصره است. « رام اردشير » يا « ريشهر »، در خليج فارس در 10 کيلومتري جنوب بوشهر امروزي قرار دارد و « بتن اردشير » يا « بيت اردشير » در مقابل ساحل دريا، که بعدها، « خت » ناميده مي شده و رو به روي جزيره ي بحرين قرار داشته است.
اردشير خود شهرهاي « وه اردشير » يا « ويه اردشير » يا « وهي اردشير » و « دستگرداردشير » را در تيسفون ساخت و آن را پايتخت خود قرار داد. دانشمندان علت اين کار را از يک سو نزديکي اين شهر به خليج فارس و از سوي ديگر قرار گرفتنش بر سر راه شوش و ارمنستان مي دانند. اين نمونه اي است که از طريق آن مي توان به اهميت شهرهايي پي برد که اردشير در جهت تحکيم قدرت دريايي و بازرگاني خود و دادو ستد دريايي بنا کرده بود ( اقتداري، 1364، ص 59 ).
منبع مقاله :
ولايتي، علي اکبر، (1391)، خليج فارس پيش از ظهور اسلام، تهران: نشر اميرکبير، چاپ اول



 

 

تبلیغات در راسخون
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران