0
ویژه نامه ها

فرهنگ و طبیعت

در رویکرد انسان شناسی کلاسیک، از نیمه ی قرن نوزدهم تا اواخر قرن بیستم، یکی از اصول پذیرفته شده آن بود که مفهوم «انسان» را باید در رابطه‌ای گسستی با طبیعت درک کرد. به عبارت دیگر، باور بر این بود که انسان به دلیل
فرهنگ و طبیعت
 فرهنگ و طبیعت

 

نویسنده: ناصر فکوهی




 

در رویکرد انسان شناسی کلاسیک، از نیمه ی قرن نوزدهم تا اواخر قرن بیستم، یکی از اصول پذیرفته شده آن بود که مفهوم «انسان» را باید در رابطه‌ای گسستی با طبیعت درک کرد. به عبارت دیگر، باور بر این بود که انسان به دلیل دستیابی به دو ابزار اساسی مادی (فناوری ساخت ابزارها) و غیرمادی (کسب مهارت در زبان و گسترش اندیشه اش از این راه) کاملاً از طبیعت جدا شده و این جدایی همواره ادامه داشته است.
هرچند نظریه پردازان انسان شناسی تا نیمه ی قرن بیستم تقریباً به صورتی گسترده زیر نفوذ ایدئولوژی تطورگرایی (1) بودند، از این زمان رویکرد اکثریت و نگاه کلیشه ای آن‌ها به جوامع انسانی تغییر کرد و در شناخت و درک جوامع غیراروپایی انعطاف بیش تری از خود نشان دادند. با این وصف، چه در دیدگاه کلاسیک و چه در دیدگاه‌های جدیدتر تا اواخر قرن بیستم تفکر اصلی و اساسی همچنان تطورگرایی بود، بدین معنا که همه می‌پذیرفتند جوامع موسوم به «ابتدایی» نسبت به جوامع اروپایی «ساده تر» اند و دستیابی این جوامع به موقعیت آنان مستلزم پیمودن مسیر «رشد» و «توسعه» ای طولانی است. همچنین نزد ایشان تقریباً جا افتاده بود که جوامع مزبور به «طبیعت» نزدیک ترند، در حالی که جوامع مدرن به «فرهنگ» نزدیک هستند.
بنابراین تقابلی کاملاً «بدیهی» شکل گرفت که رابطه‌ی جوامع بدوی در برابر جوامع مدرن را با رابطه‌ی طبیعت و فرهنگ مقایسه می‌کرد. این تقابل مبتنی بر این اصل بود که رابطه ی مزبور رابطه‌ای گسستی است، به عبارت دیگر، جدا شدن قطعی انسان از طبیعت بوده که از او «انسان» ساخته است. با این حال مطالعات مردم نگاری در جوامع «ابتدایی» در طول قرن بیستم و مطالعات رفتارشناسی جانوری، به ویژه در اواخر این دوره، نشان دادند که واقعیت نه یک گسست بلکه یک پیوستار بوده که جانوران را به انسان‌ها پیوند می‌دهد. افزون بر این مشخص شد که هرچند این پیوستار در بسیاری موراد اشکال ساده را به اشکالی پیچیده‌تر تبدیل کرده، هیچ نوع فرایند خودکار و تعمیم یافته‌ای در کار نبوده است. برخی از نظام‌های «ابتدایی» که به غایت ساده و حتی بدون یک ساختار درونی تصور می‌شدند، مثل نظام خویشاوندی استرالیا، تنها در اواخر قرن بیستم و به کمک ابزارهای پیشرفته‌ای چون رایانه بود که پرده از پیچیدگی‌های خارق العاده شان فرو افتاد و درک آن‌ها ممکن شد. این در حالی بود که رفتارشناسان جانوری با آزمایش‌های خود ثابت کردند پدیده‌هایی چون ابزارسازی، زبان، مبادله و ممنوعیت نزدیک با محارم که کاملاً «فرهنگی» و انسانی تلقی می‌شده اند، در جوامع جانوری به ویژه نزد پستانداران پیشرفته نیز وجود دارد. این کشفیات داده‌های انسان شناختی و نگاه آن را نسبت به موقعیت خویش کاملاً دگرگون کرد.
سرانجام باید به این نکته اشاره کنیم که به دلیل بار تحقیرآمیز واژه‌ی «ابتدایی» و غیرقابل دفاع بودن آن از لحاظ نظری، بسیاری از انسان شناسان امروز از واژگان دیگری استفاده می‌کنند، مثلاً «جوامع نانوشتاری» یا بدون نظام مدون خط برای ثبت وقایع و اندیشه‌ها، در برابر «جوامع نوشتاری» دارای این نظام و یا «جوامع سرد» یعنی دارای پویایی و تغییرات کم‌تر در نظام‌ها و سازوکارهایشان در برابر «جوامع گرم» به معنی جوامع پویاتر و متغیرتر.

پی‌نوشت‌:

1. evolutionnism.

منبع مقاله :
فکوهی، ناصر؛ (1391)، مبانی انسان شناسی، تهران: نشر نی، چاپ اول



 

 

ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
حکمت | تحریم و محاصره اقتصادی؛ جنایت بزرگ / مقام معظم رهبری (نسخه اینستاگرام)
حکمت | تحریم و محاصره اقتصادی؛ جنایت بزرگ / مقام معظم رهبری (نسخه اینستاگرام)

حکمت | تحریم و محاصره اقتصادی؛ جنایت بزرگ / مقام معظم رهبری (نسخه اینستاگرام)

گیمرهای حرفه ای از چه ترفندهایی برای برنده شدن در پابجی و کلش استفاده می کنند؟
گیمرهای حرفه ای از چه ترفندهایی برای برنده شدن در پابجی و کلش استفاده می کنند؟

گیمرهای حرفه ای از چه ترفندهایی برای برنده شدن در پابجی و کلش استفاده می کنند؟

استوری تبریک عید فطر
استوری تبریک عید فطر

استوری تبریک عید فطر

حکمت | چقدر مشتاق دیدنتم! / استاد عالی (نسخه اینستاگرام)
حکمت | چقدر مشتاق دیدنتم! / استاد عالی (نسخه اینستاگرام)

حکمت | چقدر مشتاق دیدنتم! / استاد عالی (نسخه اینستاگرام)

فتوشاپ مبتدیان/5 ابزار دستکاری عکس
فتوشاپ مبتدیان/5 ابزار دستکاری عکس

فتوشاپ مبتدیان/5 ابزار دستکاری عکس

چرا بچه ها حاضر جواب هستند؟/ استاد تراشیون
چرا بچه ها حاضر جواب هستند؟/ استاد تراشیون

چرا بچه ها حاضر جواب هستند؟/ استاد تراشیون

دسر|طرز تهیه کوکی حیوانات عروسکی
دسر|طرز تهیه کوکی حیوانات عروسکی

دسر|طرز تهیه کوکی حیوانات عروسکی

فتوشاپ مبتدیان/حذف پس زمینه
فتوشاپ مبتدیان/حذف پس زمینه

فتوشاپ مبتدیان/حذف پس زمینه

آیا عدل امیرالمؤمنین(ع) جواب نداد؟/ استاد حامد کاشانی
آیا عدل امیرالمؤمنین(ع) جواب نداد؟/ استاد حامد کاشانی

آیا عدل امیرالمؤمنین(ع) جواب نداد؟/ استاد حامد کاشانی

کیک|طرز تهیه کیک مخلوط
کیک|طرز تهیه کیک مخلوط

کیک|طرز تهیه کیک مخلوط

تو که از روز ولادت دل بابا بردی/ حاج محمود کریمی
تو که از روز ولادت دل بابا بردی/ حاج محمود کریمی

تو که از روز ولادت دل بابا بردی/ حاج محمود کریمی

شبا اشکای خورشیدو توی مهتاب می‌بینم/ مناجات خوانی حاج محمود کریمی
شبا اشکای خورشیدو توی مهتاب می‌بینم/ مناجات خوانی حاج محمود کریمی

شبا اشکای خورشیدو توی مهتاب می‌بینم/ مناجات خوانی حاج محمود کریمی

بند 36 استغفار هفتادبندی امیرالمومنین (ع)/ میثم مطیعی
بند 36 استغفار هفتادبندی امیرالمومنین (ع)/ میثم مطیعی

بند 36 استغفار هفتادبندی امیرالمومنین (ع)/ میثم مطیعی

بند 35 استغفار هفتادبندی امیرالمومنین (ع)/ میثم مطیعی
بند 35 استغفار هفتادبندی امیرالمومنین (ع)/ میثم مطیعی

بند 35 استغفار هفتادبندی امیرالمومنین (ع)/ میثم مطیعی

آموزش اصطلاحات فوتبال به زبان فارسی در قطر
آموزش اصطلاحات فوتبال به زبان فارسی در قطر

آموزش اصطلاحات فوتبال به زبان فارسی در قطر

اشک شوق مجری برای قدس
اشک شوق مجری برای قدس

اشک شوق مجری برای قدس

تلاوت آیه 284 سوره بقره/ استاد غلوش
تلاوت آیه 284 سوره بقره/ استاد غلوش

تلاوت آیه 284 سوره بقره/ استاد غلوش

فراز زیبای تلاوت آیه 44 سوره ابراهیم/ استاد مصطفی اسماعیل
فراز زیبای تلاوت آیه 44 سوره ابراهیم/ استاد مصطفی اسماعیل

فراز زیبای تلاوت آیه 44 سوره ابراهیم/ استاد مصطفی اسماعیل

ادامه سوختن پالایشگاه نفت عسقلان!
ادامه سوختن پالایشگاه نفت عسقلان!

ادامه سوختن پالایشگاه نفت عسقلان!

عامل حمله به درمانگاه دستگیر شد!
عامل حمله به درمانگاه دستگیر شد!

عامل حمله به درمانگاه دستگیر شد!

واکسن کرونا سوهان قم نیست که فراوان باشد!
واکسن کرونا سوهان قم نیست که فراوان باشد!

واکسن کرونا سوهان قم نیست که فراوان باشد!