دائینلّی، جوتّو

[jotto dāinelli]
Giotto Dainelli
(ت. فلورانس، ایتالیا، 29 اردیبهشت 1257/ 19 مه 1878؛ و. فلورانس، 25 آذر 1347/ 16 دسامبر 1968) ، زمین شناسی ، جغرافیا.
دائینلی شوق و علاقه‌ی خود به زمین شناسی را از کارلو دِ استفانی زمین شناس و عشق به جغرافیا را از اولینتو مارینلّی جغرافیدان کسب کرد. در دانشگاه پیسا به تدریس جغرافیا و در دانشگاه ناپل و فلورانس به تدریس زمین شناسی پرداخت. شخصیت او به عنوان دانشمند به طریقی شکل گرفته بود که هر دو رشته را در ذهن خود درهم آمیخته بود. او می‌نویسد: «من معتقدم همان گونه که علم ورزی و کارآموزی من به عنوان زمین شناس پی استواری برای تحصیلاتم در جغرافیا بوده است، زمینه‌ی معلوماتم در جغرافیا دید مرا در این که هدف غایی زمین شناسی چه باید باشد کامل کرده است: بازسازی شرایط بر روی زمین بدان گونه که در اعصار پیشین بوده‌اند.» بنابراین، علاقه دائینلی به جغرافیای دیرین تصادفی نبود. هر چند بسیاری از کارهای او در ایتالیا به انجام رسید، توجه وی از آغاز به کاوش در سرزمینهای دیگر جلب شده بود، کاری که نیرومندی تن و جان او به حد وافر با آن سازگاری داشت. بخش بزرگی از کارها و مقالات علمی او مربوط به آسیای مرکزی و افریقای شرقی بود.
از کارهای وی درباره‌ی ایتالیا – غیر از تحقیقات جغرافیایی، که در میان آنها Atlante tisico-economico d’Italia («اطلس طبیعی – اقتصادی ایتالیا») کار برجسته ای است – باید از تحقیقات دیرین شناختی و زمین ساختی او درباره‌ی پری آلپهای فریولی (Friulian Prealps) (شمال ونتسیا جولیا) نام برد. تحقیقاتش در زمینه‌ی جغرافیای دیرین ایتالیا در دوره‌ی پلیوسن (Pliocene) نیز قابل ذکر است. این کار، که او آن را در مورد توسکانی با همکاری پ. ویدسوت و آ. ستینی آغاز و کامل کرد، بعدها گسترش یافت، اما متأسفانه فقط کامپانیا و آپولیا را شامل گردید.
دائینلی در 1291-1292 در هیأت اعزامی دِ فیلیپی به قسمت غربی کوههای هیمالیا و سلسله جبال قراقوروم شرکت کرد. در 1309 خود او هیأتی برای عزیمت به بخش شرقی قراقوروم ترتیب داد. علاوه بر تحقیقات قابل ملاحظه‌اش در جغرافیای انسانی، سهم کوشش او در پیشبرد زمین شناسی، که مشتمل بر ریسه‌ی زمینی و سازندها، مسائل زمینساخت و بازسازیهای وسیع جغرافیای دیرین بود، اهمیت عمده داشتند. او تحقیقات کاملی نیز درباره‌ی عصر یخ در همان نواحی بعمل آورد. رشد صفحات یخهای قدیمی، که بنابر مشاهدات او در چهار مرحله‌ی اصلی پدید آمده بود، به عنوان موضوع شگفت آوری وی را تحت تأثیر قرار داد.
کار دائینلی درباره‌ی بخش شرقی افریقا در 1284-1285 هنگامی آغاز شد که مارینلی با او همسفر بود؛ وی فلات حبشه و قسمت شمالی داناکیل را کاملاً کاوش کرد. ویژگیهای اساسی زمین شناسی آن کشور را تعیین نمود، کوههای آتشفشانی ناحیه‌ی ساحلی را پژوهید، و تاریخ زمین شناسی گودال داناکیل را بدقت بررسی کرد. پس از آن که در حدود سی سال بعد به همین ناحیه بازگشت، هیأتی برای سفر اکتشافی به دریاچه‌ی تانا سازمان داد و راهنمایی آن را خود بر عهده گرفت (1316). بر پایه‌ی مشاهدات خود و تجزیه و تحلیل انتقادی یافته های دیگران ترکیبی وسیع از جغرافیای بخش شرقی افریقا به وجود آورد که از بررسیهای چینه شناختی تا بازسازیهای جغرافیای دیرین را شامل می‌شد.
کتابهای متعدد دائینلّی، بخصوص آثار علمی بسیار ساده و عامه فهم او، نشان می‌دهند که وی نه شخصی خستگی ناپذیر در کار، بلکه نویسنده ای توانا و باذوق نیز بود.

کتابشناسی

یکم. کارهای اصلی:

از جمله‌ی کتابهای دائینلّی اینها هستند: Risultati scientific di un viaggio nella Colonia Eritrea (فلورانس، 1912)، با همکاری ا. مارینلّی؛ L’Eocene friulano (فلورانس، 1915) ؛ Il mare pliocenico nella Toscana settentrionale (فلورانس، 1921) ، با همکاری پ. ویدسوت؛ Atlante fisico-economico d’Italia (میلان، 1940)؛ و Geologia dell’Africa orientale (رم، 1943). جلدهای بعدی، از مجموعه‌ی «نتایج زمین شناختی و جغرافیای هیأت اعزامی دِ فیلیّپی به هیمالیا و قراقوروم» ، در بولونیا انتشار یافتند: یکم، Le esplorazioni (1934)؛ دوم، La serie dei terreni (1934)؛ سوم، Studi sul Glaciale (1922)؛ چهارم، Le condizioni fisiche attuali، با همکایر ا. مارینلّی (1928)؛ هشتم، Le condizioni delle genti (1924)؛ نهم، Le condizioni culturali (1925).

دوم. خواندنیهای فرعی:

مقاله‌ی «Giotto Dainelli e la sua opera scientific»، در BSGI، 7 (1954)، مشتمل است بر مطلبی به قلم ا. فرولیو درباره‌ی کار زمین شناختی دائینلّی و مطلبی به قلم ر. ریکّاردی درباره‌ی کار جغرافیایی او، و نطقی از دائینلّی با یادداشتهای زندگینامگی و فهرست منظمی از آثار و نوشته های او تا آوریل 1954، که در شماره‌ی 10 (1969) تکمیل شد. نیز «l’OPERA GEOGRAFICA DI Giotto Dainelli»، ت، از آ. سستینی، در RGI، 76 (1969).
منبع مقاله :
گیلیپسی، چارلز کولستون؛ (1387)، زندگینامه علمی دانشوران، ترجمه‌ی: احمد آرام ...]و دیگران[، زیر نظر احمد بیرشک، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول