اللمعة الدمشقیة

محمد بن مکی بن محمد بن حامد بن احمد مطلّبی شمس الدین ابوعبدالله عاملی جزینی نبطی الاصل، معروف به شهید اول (م 786 ق).
 

زندگینامه و اظهار نظرها:

وی در زادگاهش «جزین»، از توابع جبل عامل لبنان، مقدمات علوم دینی و فقه را نزد پدرش و شیخ اسدالدین آموخت. او در شانزده سالگی وارد شهر تاریخی حلّه شد و در محضر فخرالمحققین، فرزند علامه حلّی، و دیگران به تحصیل پرداخت. شهید جمعاً پنج سال در حلّه زیست. در اثنای این مدت به بغداد، کربلا، نجف اشرف، کوفه و دیگر نقاط عراق هم سفر کرد. هنگامی که 21 سال داشت، از عراق خارج شد و به وطنش، «جزین»، بازگشت. سپس به منظور دیدار با سایر علمای اسلامی، اعم از شیعه و سنی، به سیر آفاق پرداخت و در مصر، فلسطین، سوریه، مکه و مدینه از محضر بسیاری از علمای فریقین بهره گرفت.

گویا در اواخر عمرش به دمشق، که اکنون مرکز سوریه است و در گدشته مجمع علمای عامه بوده و جماعتی از شیعه هم در آن سکونت داشته اند، رفته و اقامت نموده است و به همین جهت به دمشقی معروف شده است. وی در 52 سالگی در دمشق به تحریک علمای اهل سنت و فتوای آنها به شهادت رسید و سپس به دار آویخته شد و پس از آن بدن او را سوزاندند.
 

استادان:

جمال الدین مکی بن محمد بن حامد جزینی عاملی، شیخ اسدالدین صبائغ، فخر المحققین، جلال الدین سید عبدالحمید بن سید فخار موسوی حلی، نجم الدین جعفر بن محمد بن نما حلّی، تاج الدین محمد بن معید حسنی حلّی، سید عمیدالدین عبدالمطلب، سید ضیاء الدین حسینی، زین الدین علی بن احمد بن طراد، رضی الدین علی بن احمد مزیدی، قطب الدین رازی.
 

شاگردان:

رضی الدین ابوطالب محمد بن محمد بن مکی، ضیاءالدین ابوالقاسم فرزندش، شیخ فاضل مقداد، شیخ حسن بن سلیمان حلی، سید بدرالدین حسن بن ایوب، شمس الدین محمد بن نجده و دیگران.
 

تألیفات:

اللمعة الدمشقیة، الدروس الشرعیة فی فقه الامامیة، ذکری الشیعة فی أحکام الشریعة، البیان فی الفقه، الرسالة الألفیة فی فقه الصلاة، الرسالة النفلیة، غایة المراد فی شرح الارشاد لعلامة الحلّی، القواعد و الفوائد، تفسیر الباقیات الصالحات، جامع البین من فوائد الشرحین، للاربعون حدیثاً و غیره. [1]
 

معرفی اجمالی کتاب:

این کتاب متنی مختصر و در عین حال یک دوره کامل بوده و خطوط کلی تمامی ابواب فقه شیعه امامیه از طهارت تا دیات را شامل می شود. شیخ حر عاملی می نویسد: «شهید یک سال در قلعه شام محبوس بود و کتاب لمعه را در زندان در مدت هفت روز تألیف کرد؛ حال آنکه از منابع فقهی غیر از کتاب مختصر نافع تألیف محقق اول (صاحب شرایع) ، کتاب دیگری در نزد وی نبوده است». [2]

این کتاب حدود 150 سال بعد به همت زین الدین علی بن احمد جبل عاملی معروف به شهید ثانی شرح شده است. شرح لمعه از قدیم تا کنون، جزء کتب درسی در حوزه های علمیه بوده است.
 

وضعیت نشر:

این کتاب با شرح آن در دو جلد به زبان عربی، به کوشش انتشارات دارالعالم الاسلامی، در بیروت چاپ و منتشر شده است.
 

پى نوشت ها:

[1]. موسوعه طبقات الفقهاء، ج 8، ص 231؛ مفاخر اسلام، ج 4، ص 326.
[2]. امل الأمل، ج 2، ص 183.

منبع

کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی