نظیره

Burlesque
معادل‌های دیگر: بورلسک، تقلید ریشخندآمیز، تقلید طنزآمیز، مضحکه
نظیره نوعی نوشته‌ی طنزآمیز است که از تقلید ناجور، مضحک و اغراق‌آمیز موضوع، سنت، شیوه یا اثری هنری شکل می‌گیرد تا ضمن مسخره کردن، آداب و رسوم، عادت‌ها، افراد یا آثار ادبی را به چالش کشد. معادل انگلیسی نظیره، Burlesque از واژه‌ی ایتالیایی Burlesco گرفته شده است. Burlesco خود مشتق شده از Burla به معنی سخره یا جوک است.
در نظیره چه بسا سبکی فخیم به شکلی مضحک تبدیل شود، عواطفی راستین به صورت احساساتی سخیف بیان شود یا موضوعی جدی که به شوخی به آن پرداخته شود. ویژگی اصلی نظیره، عدم هماهنگی و تناسب بین موضوع و سبک است. همین ناهماهنگی موجب می‌شود تا این نوع نوشته‌ها جنبه‌های طنز را به خود بگیرد.
ام. اچ. آبرامز، نظیره را به دو دسته‌ی نظیره‌ی برتر (High Burlesque) و نظیره‌ی نازل (Low Burlesque) تقسیم کرده است. در نظیره‌ی برتر، برای بیان موضوعی عادی یا بی‌ارزش، از سبکی فخیم استفاده می‌شود و انواع آن حماسه‌ی مضحک و نقیضه است. باید دقت داشت در نقیضه، صرفاً از یک اثر ادبی مشخص تقلید طنزآمیز می‌شود و سایه‌ی اثر اصلی همواره وجود دارد. اما در نظیره، حوزه‌ی تقلید و تمسخر وسیع‌تر است و چه بسا طرز فکری خاص یا سنتی ادبی را در بر بگیرد. در تقابل با نظیره‌ی برتر، نظیره‌ی نازل برای موضوعی جدی از سبکی عادی استفاده می‌کند و شعر هادیبراسی و تراوستی انواع آن است.
در فرهنگ جدید واژگان متعارف و بستر، نظیره به دو دسته تقسیم شده است. در نوع اول انسان‌های عادی همچون قهرمانان ارائه می‌شوند و در نوع دیگر رفتارها و گفتارهای انسان بزرگ مانند افراد فرومایه است.
نمایش‌نامه‌های ساتیرو میان پرده‌های تاج‌گذاری در نمایش‌نامه‌های دوره‌ی الیزابت در شکل طنزآمیز خود نوعی نظیره بودند.
در نمونه‌های طنز منوچهر احترامی تقلیدی خنده‌دار از سبک نگارش قدما به چشم می‌خورد.
منبع مقاله:
اصلانی، محمدرضا؛ (1394)، فرهنگ واژگان و اصطلاحات طنز همراه با نمونه‌های متعدد برای مدخل‌ها، تهران: انتشارات مروارید، چاپ اول.