صفات مؤمن: قسمت 8
درس اخلاق حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی(دامت برکاته)
در بحث اخلاقى هفته حديثى از پيامبر اكرم(ص) خطاب به حضرت على(ع) نقل كرديم كه در آن 103 صفت براى مؤمنان بيان شده بود. در جلسات گذشته سى و پنج صفت بيان شد و در اين جلسه شش صفت ديگر را شرح مى كنيم:
متن حديث:
ترجمه:
شرح:
امانات الهى در نزد ما زياد است مثل عمر، جوانى، سلامت، ايمان، دين، فرزندان، مملكت، انقلاب... همه، امانت الهى هستند كه همه را بايد حفظ كرد. اگر فرزند انسان منحرف شود، يا اگر انقلاب آسيب ببيند يا اگر عمل ما به گونه اى باشد كه اسلام و مكتب اهل بيت(ع) صدمه ببيند در امانت خيانت كرده ايم.
در بين امانت ها مهمترين امانت همان تكليف و مسئوليّت است كه همه خلائق از پذيرش آن امتناع كردند و انسان آن را پذيرفت كه مقام بالايى است و نبايد از آن غافل شويم; به همين جهت اين جشن تكليف ها كه براى تازه مكلّف ها گرفته مى شود كاملا بجاست چون اين كه خدا انسان را بعد از رسيدن به سنّ تكليف مخاطب قرار مى دهد، نعمت كمى نيست.
امانت ديگر همين لباس است كه روحانى ها مى پوشند، كارى كنيم كه اين لباس آسيب نبيند تا آنجا كه مى توانيم ادب، احترام، بزرگوارى نشان دهيم و به مسائل دينى آگاه باشيم و مسائل را به خاطر بسپاريم و اين امانت الهى را حفظ كنيم. در هنگام رانندگى بيش از ديگران بايد قوانين را رعايت كنيم. فرهنگ يك ملّت در رانندگى و رعايت قوانين روشن مى شود.
انقلاب هم امانت است و اين ايام هم ايام پيروزى انقلاب است. در دهه فجر دو كار مهم لازم است:
1- شكر زبانى و عملى به خاطر نعمتى كه خدا داده است.
2- مطالعه نقاط قوّت و ضعف در بيست و چهار سال گذشته، براى تقويت نقاط قوّت و برطرف كردن نقاط ضعف و آسيب شناسى. يكى از آسيب هاى مهم جلساتى است كه از سوى بعضى از نهادهاى دولتى به عنوان جشن پيروزى انقلاب گرفته مى شود و انواع بى بندوبارى ها در آن صورت مى گيرد، كه به نام جشن پيروزى انقلاب ارزش هاى انقلاب را از بين مى برند، اين اداء امانت نيست بلكه اداء امانت اين است كه نسل آينده را آماده پذيرش كنيم و بعد امانت را به آنها بسپاريم.
سى و هفتمين صفت مؤمن «بعيداً من الخيانات» است يعنى مؤمن از انواع خيانت ها دور است مثل خيانت در اموال، خيانت با قلم، خيانت در دل،... مؤمن كامل الايمان از همه اينها مبرّى است.
سى و هشتمين صفت مؤمن «إلفه التُقى» است يعنى رفيق مؤمن كامل الايمان تقوى است، على(ع) مصداق اتم اين معناست وقتى برادرش چيزى بيش از سهم خودش از بيت المال خواست حضرت به او فرمود برادرى ما تا اينجاست.
سى و نهمين صفت مؤمن «حلفه الحيا» است يعنى هم پيمانش حيا است. حيا بحث هاى متعددى دارد. حيا بازدارنده در مقابل گناه است. امروزه عوامل نفوذى سعى مى كنند حياى جوان ها را بشكنند و اگر اين سپر بشكند; گناه زياد مى شود دشمنان حيا را ضعف نفس معنى مى كنند در حالى كه چنين نيست و حيا در مقابل تيرهاى دشمن مانند سنگر است.
چهلمين صفت مؤمن «كثير الحذر» است يعنى مؤمن حواسش را در مقابل خطرات جمع مى كند و در مقابل هواى نفس از درون و شيطان، از بيرون از خود مواظبت مى كند. قرآن در موارد متعدّدى مى فرمايد وقتى هواى نفس و شيطان مى خواهند انسان را به كار بدى وادار كنند آن را در مقابل انسان زينت مى دهند. به عنوان مثال بدترين گناهان آدم كشى است و از آن بدتر اين است كه انسان بچه خودش را بكشد و از همه بدتر اين است كه بچه شيرخوار را بكشد. عرب جاهلى دختران خود را زنده به گور مى كرد و به خيال خود از ناموسش حمايت مى كرد كه در واقع شيطان آن را زيبا جلوه داده بود.
امروزه آمريكا زير پوشش حقوق بشر و مبارزه با تروريست بيشترين جنايات را مرتكب مى شود.
چهل و يكمين صفت مؤمن «قليل الزلل» است يعنى ضلالتش كم است و اگر ضلالت داشته باشد پشيمان مى شود چون چهره واقعى كارها را مى بيند.
اميدواريم كه از بركات نبى اكرم(ص) كه گوينده اين سخنان است و على(ع) كه مخاطب اين سخنان است خداوند به همه ما توفيق دهد كه اين تعليمات انسان ساز را در وجود خود پياده كنيم.
پي نوشت :
1. بحار، ج 64، ص 311.
2. مستدرك سفينة البحار، ج 9، ص 519.
