![درباره فيلها درباره فيلها](https://rasekhoon.net/_files/thumb_images700/article/e8821bc7-fa33-4169-bda4-9d8d12f7842c.jpg)
![درباره فيلها درباره فيلها](/_WebsiteData/Article/ArticleImages/1/1388/farvardin/05/230137.jpg)
درباره فيلها
نویسنده: لودك پاخمان
ترجمه و تنظيم: هادى بنكدار
ترجمه و تنظيم: هادى بنكدار
فيل و قطرهاى باز
نمودار يك
اگر سياه پيادهe5 را با f6 مى گرفت با ادامه زير مواجه مى شد:
44…. f×e5,45.f6 ! D×f6
با Be4 و برد سفيد
45.d6! c5
(45….. c×d6 46.c5! Bb3)
46.Be4 Dd7
47.Dh6
سياه بازى را واگذار كرد چون
47…. Kf7,48.Bd5+
به طور كلى، فيل مستقر در يك پايگاه مهم، موجب برترى استراتژيكى مى شود از طرف ديگر، فيلى كه تحرك آن با پياده هاى خودى يا دشمن محدود شده باشد، سبب برترى استراتژيكى حريف مى شود.
مسئله اصلى ارزيابى خوب بودن فيل در يك وضعيت مشخص است.نمى توان با روش كلى اين ارزيابى را انجام داد.
نمودار دو
….Nh5,....f5
يكى از مدافعان نيرومند شاه خواهد بود. از سويى، اگر سياه از طريق f5 پياده e4 را تحت فشار قرار دهد، نقطه e4
را كنترل خواهد كرد.هم چنين در صورت حمله سفيد از طريق طرح f4 نقطه e4 در كنترل وى خواهد ماند.
در شروع بازى مدرن، معمولاً فيلها ظاهراً محدود و غيرفعال گسترش مى يابند ولى قدرت پوشيده و مكتوم آنها پس از بسط و توسعه بازى بروز مى يابد .قدرت فيل سفيد را در شروع بازيهاى زير مقايسه كنيد:
1.Nf3 d5,2.g3 Nf6,3.Bg2
و
1.e4 e5,2.Nf3 Nc6,3.Bc4
موقعيت فيل در خانه g2 غير فعال به نظر مى آيد، و فيل مستقر در c4 فرصت خلق و ايجاد چند تهديد تاكتيكى را دارد. اما در ادامه بازى است كه فيل g2 قدرت خواهد يافت.
فيل خوب و فيل بد
نمودار سه
ارزش يك فيل معمولاً با قانون زير ارزيابى مى شود: فيل قدرت عمل خوبى دارد اگر با پياده هاى خودى محدود نشده باشد و پياده هاى خودى در خانه هاى مخالف رنگ فيل قرار داشته باشند.اين مسئله زمانى صادق است كه اسكلت پياده اى به راحتى قابل تغيير نباشد.
نمودار چهار
در وسط بازى هميشه امكان دارد كه با يك سلسله تعويضهاى مناسب به مرحله اى از آخر بازى برسيم كه فيل خوب در مقبل فيل بد داشته باشيم.
نمودار پنج
1…. B×c3
2.D×c3 De5!
3.D×e5 d×e5
1.d4 d5,2.c4 c6,3.c×d5 c×d5,4.Nc3 Nc6,5.Nf3 Nf6,6.Bf4 Bf5,
7.e3 e6,
نمىتوان گفت كه فيلهاى مستقر در خانه هاى f4,f5 فيلهاى بدى هستند .هر دو همرنگ پياده هاى بلوكه شده خودى هستند ولى چون در خارج از زنجير پياده اى قرار گرفته اند مسئله متفاوت است. آنها مى توانند قدرت بسيار هم داشته باشند. در يك بازى بين باتوينيك و تريفونوويچ (مسكو هزار و نهصد و چهل و هفت) در همين وضعيت. سياه حركت
8.Db3
سفيد را با
8….Bb4!
پاسخ داد و سپس فيل خوب b4 خود را با اسب c3 تعويض كرد،ولى به علت فعال بودن بقيه سوارهاى سبك خود وضعيت فعالى كسب نمود.
در بازى زير مشاهده خواهيد كرد كه به كارگيرى قانون فيل خوب چگونه موجب دگرگونى تئورى دفاع هندى شاه شد.
سفيد: ساكلاروپولوس
سياه:بولسلاوسكى
هلسينكى ۱۹۵۲
1.d4 Nf6
2.c4 g6
3.Nc3 Bg7
4.e4 o-o
5.Nf3 d6
6.Be2 e5
7.d5 Nb-d7
8.o-o Nc5
9.Nd2 a5
10.Dc2
نمودار شش
10……Bh6!!
چرا چنين حركتى كه بسيار هم منطقى به نظر مى رسد از ديد تئوريسينهاو بازيكنان دور مانده بود؟ شايد بدين دليل بود كه در بسيارى از شاخه هاى دفاع هندى شاه، فيل سياه g7 چنان تاثيرى بر پوزيسيون دارد كه سفيد اغب سعى در تعويض آن دارد.ولى اين مسئله زمانى است كه سفيد پياده اى در d4 داشته باشد يا سياه حركت e5d4×
را انجام داده باشد.
در چنين حالاتى Bg7 فشار زياد در قطر a1-h8 دارد.ولى حالا كه مركز بسته و پياده ها بلوكه شده اند فيل g7 فيل بد وفيل
c 1 سفيد فيل خوب است.با اين ايده، اكنون كه اسب سفيد در d2 قرار گرفته سياه دست به تعويض مى زند چون پس از آن فيل
c8 وى فيل خوب و فيل و فيل e2 سفيد فيل بد خواهد بود.
11.Nb3 B×c1
12.Ra×c1
12.N×c5
را انجام داد ولى پس از
12….Bh6
سياه صاحب برترى دو فيل شد.در آن زمان بسيارى از صاحب نظران و تئوريسينها اعتقاد به تعويض فيل داشتند كه حركت
Ra- c11 را پيشنهاد كردند (چنانچه در بازى حاضر مشاهده مىكنيد) . آنها گمان مى كردند كه اين ادامه برتريهايى براى سفيد در بر خواهد داشت (به دليل ضعف قلعه سياه در اثر فقدان فيل g7 ) اما اين نظريه غلط است وسفيد هيچ آتيه و شانسى در جناح شاه ندارد.
12… Nfd7
13.N×c5 N×c5
14.f4
حركت درست، حركت انتظارى
14.Dd2
است. حركت متن خانه e4 سفيد را بسيار ضعيف مى كند.
15.R×f4 Dg5
16.Rf-f1 Bd7
17.Rc-e1 Ra-e8
18.Bd3 f5
19.Db1?
بعد از حركت
19.e×f5
سياه پاسخ نيرومند
19…Re3
را در اختيار داشت. حركت بهتر براى سفيد
19.Kh1
بود.
20.N×e4 N×e4
21.B×e4 R×f1+
22.K×f1 Rf4+
23.Kg1 De5
24.Kf1
تهديد سياه حركت
24….Bf5
بود.
25.Bf3 Dh1+
26.Kf2 Dh4+
سفيد بازى را واگذار كرد.
فيلهاى ناهمرنگ
فيل ناهمرنگ مشكلات بسيارى را در زمينه به ثمر رساندن پياده اضافى يا پياده هاى اضافى براى بازيكنى كه جلو است موجب مىشود.
نمودار هفت
1.Be8! Kc6
(1…Kb4 2.B×d7 Ka3 3.Bf5 Kb2 3.Be6! Ka2 4.Bf7 Ka3 5.Bg6
2.Ke2! (2.Bf7? d5)
2…..Bc1(2…Kc7 3.Bf7 b2 3.Bg6
مساوى
3.Kd1 Bb2
4.Ke2 Bd4
5.Kd1 Kd6
6.Bf7! b2
7.Bg6 Kc5
8.Ke2 d5
9.Bf5 Kb4
10.Bg6 Ka3
11.Bb1 Kb3
13.Ke2 Bc5
14.Kd1 d4
15.Ke2 Kb3
16.Kd3
مساوى
نمودار ۸ يكى از پوزسيونهاى مساوى به علت فيلهاى ناهمرنگ است .سياه با وجود اينكه دو پياده اضافه دارد به علت كنترل خانه هاى پيشروى پياده اها به وسيله فيل و شاه حريف قادر به ايجاد پياده رونده نيست و پياده هاى سفيد هم به علت ناهمرنگ بودن با فيل حريف در امنيت كامل قرار دارند.
نمودار هشت
نمودار ۹
2.De5 Rg8
3.g6!
و سفيد بازى را مى برد. يا
1… Dd7,2.De5 f6,3.g×f6 Bf7,4.f×g7 Rf-e8,5.Dg3
فيليپ- پاخمان
قهرمانى چكوسلواكى،۱۹۳۵
نمودار ده
29.Re4 Re7
30.Rd-e1 Bf8
(30… Rb-e8 31.D×e8!!)
31.h4 Kg7?
اشتباه قطعى سياه. وى مى خواهد از قرار دادن پياده ها در خانه هاى سفيد اجتناب ورزد و خود را براى انجام حركات h6,g5 آماده مى سازد، اگر چه پس از انجام همين حركات است كه ضعف خانه هاى سفيد ظاهر مى شود. حركت بهتر
31… h5
بود كه شانس يك دفاع موفقيت آميز را به سياه مى داد.
33.R×e7 B×e7
34.Dd1 Rd6
35.De2 Bf6
36.Kg2 Rd7
37.Df3 Dd6
38.Re4 g5
سفيد تهديد حركت
39.Rf4
را داشت.
40.Re6! f×e6
41.Dg6+ Kf8
42.D×f6+
و سفيد بازى را مى برد.
اين مثال نشان مى دهد كه فيلهاى ناهمرنگ هميشه عامل مساوى كننده نيستند.شايد در آخر بازى تاثير مساوى كننده داشته باشند ولى در وسط بازى نيروى آنها مى تواند عاملى كمك كننده براى بدست آوردن برترى باشد.
منبع: فدراسیون شطرنج جمهوری اسلامی ایران
/س