مشکل ساعتِ خواب کودکان

نخستین واکنشی که کودک نسبت به جدا خوابیدن از والدین نشان می‌دهد، خودداری از خواب در وقت مقرر است. والدین نیز در اثر مقاومت فرزندشان که با گریه همراه است سست می‌شوند و برنامه‌ی ساعت خواب او را اجرا نمی‌کنند.
والدین باید مشخص سازند که آیا لازم است در کنار فرزندشان باشند تا او به خواب برود؟ آیا باید نسبت به گریه و مقاومت فرزندشان بی‌توجه باشند؟ هنگامی که والدین پاسخی مشخص برای این پرسش‌ها نداشته باشند، رفتار و واکنشی نوسانی از خود نشان می‌دهند. مشکل ساعت خواب از سه علت عمده ناشی می‌شود:
1. ناتوانی کودک در استراحت کردن
2. ترس کودک از جدا ماندن از مادر
3. اطمینانی که کودک نسبت به تغییر و جلب نظر والدین خود دارد.
گاهی اوقات ضروری است که والدین حتی در یک راه‌حل مؤثر نیز تغییراتی به وجود آورند، به ویژه زمانی که دارای کودکی بااراده هستند.
گاهی اوقات به دلیل قرار گرفتن در شرایطی خاص، برنامه‌ی عادی خانواده بر هم می‌خورد و موجب پیدایش مشکل خواب در فرزند می‌شود.
خوابیدن فرزند در اتاق خواب والدین، موضوعی است که درباره‌ی آنها اختلاف نظر وجود دارد. برخی آن را می‌پذیرند و عده‌ای دیگر با آن مخالف هستند.
اکنون به نکته‌های کلیدی دیگری اشاره می‌کنیم که می‌تواند در برخورد با مشکل خواب کودکان مفید باشد:
1. والدین گاهی اوقات از طولانی شدن دوره‌ی درمان خسته می‌شوند ولی باید به یاد داشته باشند که اگر دو هفته وقت صرف این مشکل کنند، برای تمام عمر آسوده خواهند بود.
2. گاهی اوقات بهترین روش‌های درمانی نیز به طور موقت دچار وقفه می‌شود. مهمانی‌های شبانه، بیماری و مسافرت می‌تواند برنامه‌ی عادی خواب و بیداری کودک را مختل سازد. در چنین مواردی، منظم کردن مجدد برنامه‌ی خواب، بیش از یک شب به طول خواهد انجامید.
3. فراهم کردن محیطی ساکت به آرامش کودک کمک می‌کند و خوابیدن او را سهولت می‌بخشد. خواندن داستان نیز کمکی مؤثر اس. عادت کردن به یک رفتار به عنوان علامتی برای خوابیدن نیز تأثیر فراوان دارد. استفاده از پستانک، خواندن داستان یا بوسیدن و در آغوش گرفتن کودک و شب بخیر گفتن از جمله عواملی هستند که می‌توانند به عنوان نشانه‌های خواب محسوب شوند.
4. هیچ‌گاه برای خوابیدن کودک به او شیشه‌ی شیر ندهید. مایعات حاوی قند سبب پوسیدگی دندان می‌شوند. افزون بر این، کودکانی که به حالت خوابیده شیر می‌نوشند، آمادگی بیشتری برای ابتلا به عفونت گوش خواهند داشت.
5. ساعت خواب فرزندتان را به گونه‌ای تغییر دهید که او آمادگی خواب داشته باشد. کودکانی که خسته هستند، راحت‌تر به خواب می‌روند.
6. بسیاری از والدین، فرزند خود را می‌بوسند و شب بخیر می‌گویند و اتاق را ترک می‌کنند ولی برخی والدین از ماندن در کنار فرزندشان لذا می‌برند. در هر حال، اگر می‌خواهید در کنار فرزندتان باشید، زمان مشخصی را برای آن تعیین کنید تا کودک شما به این نظم عادت کند.
7. انعطاف داشته باشید. گاهی اوقات کودکان به هنگام شب بخیر گفتن، موضوعی را پیش می‌کشند که شما دیرتر از اتاق آنها بیرون بروید. بهتر است شما هم در مورد موضوعی که طرح کرده‌اند با آنها گفت‌وگو کنید.
8. ایجاد یک عادت تازه در کودکی که دو سال از سن او می‌گذرد، بسیار سخت است ولی با تکرار، مهربانی، قاطعیت و داشتن برنامه می‌توان موفق شد برنامه‌ریزی به شما کمک می‌کند که احساس کنید بر اوضاع مسلط هستید و این آرامش از عصبانی شدن شما می‌کاهد. بی‌برنامه بودن می‌تواند موجب برانگیخته شدن خشم آدمی شود.
9. اگر فرزند شما بزرگ است می‌توانید محدودیت‌هایی برای او مشخص کنید و یک ساعت واقع‌بینانه را برای خواب او تعیین نمایید. اگر در ساعت مقرر به خواب نرود ممکن است صبح خسته و کسل باشد که در این صورت آشکار می‌شود به خواب بیشتری نیاز دارد ولی اگر صبح سرحال بیدار شد، به اندازه‌ی کافی خوابیده است.
منبع مقاله :
سیگل، الینور، سیگل، لیندا؛ (1393)، کلیدهای رویارویی با مشکلات رفتاری کودکان، ترجمه‌ی مسعود حاجی‌زاده، تهران: موسسه انتشارات صابرین، چاپ پانزدهم.