با انتقال از پیام من به گوش دادن فعال، ضمن اینکه از تصمیم خود برنگشتید و در آن تردید نکردید، خشکی و سردی پاسخهای منطقی را که در پیام من جوابها وجود داشت، از بین بردید و با اظهار عواطف، تندی و ناراحتی فرزندتان را نیز برطرف کردید.
آنچه به والدین کمک می کند تا بتوانند از افراط وتفریط دور بمانند، این نوع «پیام من» است که از دو قسمت تشکیل شده است:
آنچه به والدین کمک می کند تا بتوانند از افراط وتفریط دور بمانند، این نوع «پیام من» است که از دو قسمت تشکیل شده است:
قسمت اول:
بیانگر چیزی است که در وجود والدین است. آنها قاطعانه آن را بیان می کنند و از جملاتی که شنونده را منتظر نگه می دارد، استفاده نمی کنند تا از بروز هرگونه تردید در فرزندان و وسوسه آنها برای پافشاری بر خواسته های خود، جلوگیری کنند. البته قاطع بودن با عجول بودن تفاوت دارد. معنای قاطعیت، پاسخ سریع نیست. شما میتوانید برای رسیدن به پاسخ روشن، فرصت بخواهید، فکر کنید، مشورت کنید، آن گاه پاسخ دهید. این کار نه تنها اشکالی ندارد، بسیار هم مطلوب است، ولی هنگام پاسخ دادن باید مصمم بود. قاطعیت فقط به نحوه بیان پاسخ نیست، بلکه پاسخ باید از عمق وجود پاسخگو برخیزد، یعنی چیزی که در حقیقت، بدان معتقد است، همان را اظهار کند. پاسخ قاطعانه، چنان استحکامی دارد که نشان میدهد تصمیم شما برگرفته از فکر پایدار و سنجیده شماست. کسانی که ابتدا با قاطعیت پاسخی بیان می کنند و پس از زمانی کوتاه آن را نقض می کنند و دچار تزلزل می شوند، بهتر است از همان ابتدا تصمیمی اتخاذ کنند که در ادامه بتوانند به آن متعهد باشند تا به بی ارادگی و سستی متهم نشوند.
قسمت دوم :
این نوع «پیام من» تبیین علت تصمیم پدر و مادر است. البته لازم نیست والدین همیشه و برای همه کارهایشان موظف باشند که برای فرزندانشان دلیل بیاورند، اما اگر در بیشتر موارد، سخن پدر و مادر بی دلیل باشد، ممکن است به مغرور بودن، بی ملاحظه بودن و... متهم شوند. در مواردی، اظهار دلیل، به آنها کمک می کند تا تصمیمات روشن تری بگیرند. گاه، والدین فکر می کنند باید دلیلی بیاورند که با ارزش هایی که فرزندان دارند، هماهنگی داشته باشد و اگر چنین نباشد، دلیل نمی آورند. بهتر است والدین دلیل واقعی خود را بیان کنند تا فرزندان، هم با دلایل والدین آشنا شوند و هم از انتظارات زاید خود باخبر شوند. وقتی فرزندتان از شما پولی قرض می خواهد که خودتان خیلی بیشتر به آن نیاز دارید، به راحتی بگویید: چون خودم، به شدت به پول نیاز دارم، نمی توانم به شما قرض دهم. وقتی از شما میخواهد او را با ماشین به مقصدی برسانید و شما وقت ندارید، بگویید: الان نمی توانم این کار را انجام دهم، چون به کار خودم نمی رسم. قاطعیت فقط به نحوه بیان پاسخ نیست، بلکه پاسخ باید از عمق وجود پاسخگو برخیزد، یعنی چیزی که در حقیقت، بدان معتقد است، همان را اظهار کند. در بسیاری از مواقع، فرزندان از این پاسخ واقعی، تکلیف کارشان را می فهمند و منطقی آن را می پذیرند، اما اینجا نیز همچون «پیام من روشن کننده»، گاه با فرزندانی روبه رو می شویم که در برابر پیام، مقاومت می کنند. اینجا نیز باید از مهارت گوش دادن فعال استفاده کنیم. این مسئله، به ویژه در رابطه والدین و فرزندان ضروری تر به نظر می رسد؛ زیرا فرزندان نمی توانند درک کنند همه پیام هایی که از والدین دریافت می کنند، منطقی و عقلی باشد. برای اینکه فرزندان دچار سوءتفاهم نشوند و درباره پدر و مادر قضاوت نادرستی نداشته باشند، بهتر است از مهارت گوش دادن فعال استفاده کنیم.
زهره: مادر، ممکنه امروز ساعت ۴ تا ۶ بعدازظهر، از بچه من نگهداری کنی تا به جلسه اولیا و مربیان بروم؟
مادر: من امروز ساعت ۴ بعداز ظهر با یکی از همسایگان، برای عیادت فرشته خانم، قرار گذاشته ایم به بیمارستان برویم و نمی توانم قرار خودم را به هم بزنم.
زهره: مادرجون، شما امروز برخلاف همیشه ای. قبلا هروقت میگفتم از بچه مواظبت کن، بیدرنگ قبول می کردی۔
مادر: زهره، از پاسخی که دادم تعجب کردی؟ (گوش دادن فعال)
زهرہ: آره، تعجب کردم. فکر می کردم مادرم آن قدر مرا دوست دارد که وقتی از او خواهش میکنم، درخواست مرا رد نکند.
مادر: یعنی پاسخ من باعث شده است که شک کنی تو را دوست دارم یا ندارم و به دوستی با تو تظاهر می کرده ام؟ (گوش دادن فعال)
زهره: بله.
مادر: نه زهره، تو را دوست داشته ام و دوست خواهم داشت. فقط نمیخواهم کاری کنم که تعهد من را بشکند.
با انتقال از «پیام من» به گوش دادن فعال، ضمن اینکه از تصمیم خود برنگشتید و در آن تردید نکردید، خشکی و سردی پاسخهای منطقی را که در «پیام من» جوابها وجود داشت، از بین بردید و با اظهار عواطف، تندی و ناراحتی فرزندتان را نیز برطرف کردید.
زهره: مادر، ممکنه امروز ساعت ۴ تا ۶ بعدازظهر، از بچه من نگهداری کنی تا به جلسه اولیا و مربیان بروم؟
مادر: من امروز ساعت ۴ بعداز ظهر با یکی از همسایگان، برای عیادت فرشته خانم، قرار گذاشته ایم به بیمارستان برویم و نمی توانم قرار خودم را به هم بزنم.
زهره: مادرجون، شما امروز برخلاف همیشه ای. قبلا هروقت میگفتم از بچه مواظبت کن، بیدرنگ قبول می کردی۔
مادر: زهره، از پاسخی که دادم تعجب کردی؟ (گوش دادن فعال)
زهرہ: آره، تعجب کردم. فکر می کردم مادرم آن قدر مرا دوست دارد که وقتی از او خواهش میکنم، درخواست مرا رد نکند.
مادر: یعنی پاسخ من باعث شده است که شک کنی تو را دوست دارم یا ندارم و به دوستی با تو تظاهر می کرده ام؟ (گوش دادن فعال)
زهره: بله.
مادر: نه زهره، تو را دوست داشته ام و دوست خواهم داشت. فقط نمیخواهم کاری کنم که تعهد من را بشکند.
با انتقال از «پیام من» به گوش دادن فعال، ضمن اینکه از تصمیم خود برنگشتید و در آن تردید نکردید، خشکی و سردی پاسخهای منطقی را که در «پیام من» جوابها وجود داشت، از بین بردید و با اظهار عواطف، تندی و ناراحتی فرزندتان را نیز برطرف کردید.
پیام من پیشگیری کننده
در خانواده مطلوب و متعادل، برای برآورده شدن خواسته های والدین و همکاری فرزندان، تبیین روشن و صریح خواسته ها، چیزی که بدان «پیام من پیشگیری کننده» می گویند، لازم است. فرزندان زمانی که تصور روشنی از خواسته شما داشته باشند، شما را در رسیدن به خواسته هایتان، بهتر کمک می کنند. این پیام، بسیاری از درگیری ها و سوء تفاهم های میان والدین و فرزندان را از بین می برد؛ پیامی صادقانه و قاطع که با توضیح دلیل، نیازمندیهای والدین مطرح می شود تا نتیجه مطلوبی داشته باشد.
- پسرم، امشب ساعت ۱۰ حتما خانه باش، چون نشست خانوادگی داریم و باید مفصل صحبت کنیم.
- دخترم، فردا تاریخ اردوی دانش آموزی را به من بگویید تا زمان مسافرت خود را با آن هماهنگ کنم.
البته «پیام من پیشگیری کننده» نیز گاه با مقاومت فرزندان روبه رو می شود. برترین مهارت در چنین مواقعی، بازگشت به همان مهارت گوش دادن فعال است تا در رابطه والدین و فرزندان، مهربانی و عطوفت را تقویت کند و از خشکی و سردی پیام بکاهد.
پدر: پسرم، من علاقه مندم نیمه اول تیرماه، به مأموریت اداری بروم؛ زیرا این مأموریت در ارتقای شغلی من مؤثر است.
پسر: اول تیرماه، زمانی است که امتحانات ما تمام شده و دوست داریم به مسافرت تفریحی برویم. یعنی باید صبر کنیم تا شما از مأموریت برگردید؟
پدر: به نظرم، نگرانی که نتوانی به موقع سفر تفریحی بروی. درست است؟
پسر: همین طوره، هرچه فکر میکنم میبینم بهترین زمان مسافرت، شما مأموریت داری و باید از مسافرت صرف نظر کنیم.
پدر: تنها مسئله ای که تو را نگران کرده، این است که با مأموریت من نتوانی به سفر بروی؟
پسر: نه تنها من، بلکه بقیه اعضای خانواده نیز این نگرانی را دارند. پدر: خب، پس این نگرانی فراگیر است و همه اعضای خانواده را درگیر کرده است.
پسر: بله، همین طور است.
پدر: البته برای من خیلی مهم است که فرزندانم، بلافاصله پس از امتحانات، سفر تفریحی مناسبی داشته باشند. هیچ گاه نمیتوانم به شما بی توجه باشم. بنابراین، برنامه ریزی می کنم که شما همراه پدربزرگ و مادربزرگ، در زمان مأموریت من، سفر تفریحی خوبی داشته باشید و در فرصت دیگری، ان شاءالله سفری نیز باهم خواهیم داشت.
با به کارگیری مهارت گوش دادن فعال، فضای گفت وگو آرام شد و زمینه برای یافتن راه حل فراهم آمد.
منبع: خانوادۀ موفق،علی حسین زاده،چاپ دوم،مؤسسۀ آموزشی وپژوهشی امام خمینی(ره)،کاشان1391
- پسرم، امشب ساعت ۱۰ حتما خانه باش، چون نشست خانوادگی داریم و باید مفصل صحبت کنیم.
- دخترم، فردا تاریخ اردوی دانش آموزی را به من بگویید تا زمان مسافرت خود را با آن هماهنگ کنم.
البته «پیام من پیشگیری کننده» نیز گاه با مقاومت فرزندان روبه رو می شود. برترین مهارت در چنین مواقعی، بازگشت به همان مهارت گوش دادن فعال است تا در رابطه والدین و فرزندان، مهربانی و عطوفت را تقویت کند و از خشکی و سردی پیام بکاهد.
پدر: پسرم، من علاقه مندم نیمه اول تیرماه، به مأموریت اداری بروم؛ زیرا این مأموریت در ارتقای شغلی من مؤثر است.
پسر: اول تیرماه، زمانی است که امتحانات ما تمام شده و دوست داریم به مسافرت تفریحی برویم. یعنی باید صبر کنیم تا شما از مأموریت برگردید؟
پدر: به نظرم، نگرانی که نتوانی به موقع سفر تفریحی بروی. درست است؟
پسر: همین طوره، هرچه فکر میکنم میبینم بهترین زمان مسافرت، شما مأموریت داری و باید از مسافرت صرف نظر کنیم.
پدر: تنها مسئله ای که تو را نگران کرده، این است که با مأموریت من نتوانی به سفر بروی؟
پسر: نه تنها من، بلکه بقیه اعضای خانواده نیز این نگرانی را دارند. پدر: خب، پس این نگرانی فراگیر است و همه اعضای خانواده را درگیر کرده است.
پسر: بله، همین طور است.
پدر: البته برای من خیلی مهم است که فرزندانم، بلافاصله پس از امتحانات، سفر تفریحی مناسبی داشته باشند. هیچ گاه نمیتوانم به شما بی توجه باشم. بنابراین، برنامه ریزی می کنم که شما همراه پدربزرگ و مادربزرگ، در زمان مأموریت من، سفر تفریحی خوبی داشته باشید و در فرصت دیگری، ان شاءالله سفری نیز باهم خواهیم داشت.
با به کارگیری مهارت گوش دادن فعال، فضای گفت وگو آرام شد و زمینه برای یافتن راه حل فراهم آمد.
منبع: خانوادۀ موفق،علی حسین زاده،چاپ دوم،مؤسسۀ آموزشی وپژوهشی امام خمینی(ره)،کاشان1391
