0
ویژه نامه ها

کارکردهای فلسفه تعلیم و تربیت

طبقه بندی ارزش‌ها به ارزش‌های تربیتی، دینی، اخلاقی، سیاسی و نظایر آن بر همین اساس صورت می پذیرد. بدیهی است نوع و کیفیت ارزش گذاری در این ساحتها از یک مورد تا مورد دیگر متفاوت است.
کارکردهای فلسفه تعلیم و تربیت
به عبارتی، فلسفه دانش به واقعیت هایی که وجود دارد، و فلسفه ارزش به ایده هایی که باید تحقق یابد اشاره می کند. بدین ترتیب، فلسفه تعلیم و تربیت، فلسفه ای است در مرز دانش و ارزش یا مرز بودن و شدن و یا وضع موجود و وضع مطلوب. اساسا حاصل تعلیم و تربیت چیزی جز این نیست که فرد بر پایه داشته ها به قلمرو بایسته ها دست یابد. عملیات آموزشی - تربیتی همواره بین این دو محور در گردش و اجراست. جنبه ارزشی فلسفه تعلیم و تربیت هیچ گاه نباید این فلسفه را به فضای ایدئالیسم سوق دهد؛ زیرا ارزشها در تعلیم و تربیت باید ناظر به اهداف واقعی و قابل تحصیل و تحقق جهت دهی شوند. در غیر این صورت، اندیشه های تربیتی و آموزشی صرفا آرمانی و ایدئالیستی خواهند بود.
 
به رغم تعاریف و برداشت‌های گوناگون و گاه متفاوتی که برای ارزش ارائه شده است، در بیشتر موارد عنصر «مطلوبیت» بیش از دیگر عناصر کانون توجه و یادآوری کارشناسان قرار گرفته است؛ به گونه ای که بدون دخالت این عنصر، تعریف روشنی برای ارزش نمی توان ارائه داد. مباحث مفهوم شناختی ارزش و ارزش گذاری نشان می دهد که این واژگان در اغلب ساحت‌ها، از جمله در ساحت های اخلاقی، تربیتی، دینی، حقوقی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کاربرد بسزایی دارند. طبقه بندی ارزش ها به ارزش های تربیتی، دینی، اخلاقی، سیاسی و نظایر آن بر همین اساس صورت می پذیرد. بدیهی است نوع و کیفیت ارزش گذاری در این ساحتها از یک مورد تا مورد دیگر متفاوت است.
 
 اگر فلسفه به طور مطلق از وجود و چیستی یک امر، یک شیء یا یک پدیده بحث می کند، فلسفه مضاف به طور ویژه، افزون بر بیان وجود و چیستی موضوع مربوط، از چرایی و چگونگی آن نیز سخن می گوید. بدین ترتیب، فلسفه تعلیم و تربیت، به منزله نمونه ای از فلسفه‌های مضاف، به سه پرسش اساسی پاسخ می دهد که پاسخ به هر پرسش، خود، دربرگیرنده رکنی از ارکان فلسفه تعلیم و تربیت است و متناسب با آن، بخشی از کارکردهای اساسی این فلسفه را روشن می سازد:
 
ا. پرسش از چیستی تعلیم و تربیت بیان کننده مجموعه ای از مبانی و اصول تعلیم و تربیت است؛ مبانی و اصولی که ماهیت و چیستی تعلیم و تربیت را روشن می سازد و باورها و ارزش های ناشی از آن را در این حوزه تبیین می کند؛
 
۲. پرسش از چرایی تعلیم و تربیت مستلزم پاسخی مناسب به «انگیزش»، «حکمت» و اهداف تعلیم و تربیت است.
 
پرسش از «انگیزش» به نیت، اراده و اشتیاق معلم و فراگیر و مربی و متربی نظر دارد؛ اموری که ناظر به جنبه های درونی، روانشناختی و شخصیتی افرادند. این امور از حساسیت فراوانی برخوردارند و از فردی تا فرد دیگر می توانند متفاوت باشند.
 
پرسش از «حکمت» به بیان مصالح، فواید و مزایای مترتب بر تعلیم و تربیت نظر دارد؛ حقایقی که خود را در بیرون و درون به نمایش می گذارند؛ یعنی مظهریت بیرونی دارند و در واقع و جهان خارج می توان به آنها اشاره کرد، و افزون بر آن، درون و روان را نیز ممکن است متحول سازند.
 
پرسش از «اهداف» به مقصد و منظوری نظر دارد که ناظر به واقعیت تحقق یافته و یا در شرف تحقق عینی و خارجی است که با عاملیت و پویایی فرآیند خاص تعلیم و تربیت به منصه ظهور می رسد؛
 
۳. پرسش از چگونگی تعلیم و تربیت به روش شناسی و افزارمندی تعلیم و تربیت نظر دارد. در فلسفه تعلیم و تربیت افزون بر پرداختن به اصول، مبانی، انگیزش، اهداف و حکمت، لازم است روش ها و ابزارهای لازم برای تحقق آن انگیزه ها، حکمتها و اهداف بر اساس آن اصول و مبانی روشن باشد. این روش ها و ابزارها حتما باید با ساختار و محتوای مجموعه عناصر پنج گانه پیش گفته در سازگاری و تناسب باشد؛ چه، در غیر این صورت، فلسفه تعلیم و تربیت چنان که باید و شاید تفسیر نمی شود. بنابراین روش شناسی نیز از ارکان فلسفه تعلیم و تربیت به شمار می رود.
 
برای روشن تر شدن مفاهیم سه گانه انگیزش، حکمت و هدف، به مثال «مسافرت به مشهد مقدس» توجه کنید: نظر مسافر در سفر مزبور بر زیارت امام علی بن موسی الرضا . به انگیزه های خاص روحی و روانی، تربیتی، اعتقادی و حتی چه بسا اقتصادی و مادی مترتب است. مصالح، فواید و مزایایی که زائر از این سفر زیارتی در نظر دارد به دست آورد، چنانچه عقلایی و منطقی و توجیه کننده هزینه ها و زحمات سفر است حکمت سفر را نشان می دهد؛ و سرانجام رسیدن به شهر و زیارت حرم مطهر و پای بوسی آن مقام و بارگاه عظیم هدفی است که از این مسافرت حاصل و محقق شده است. انگیزش به امور نفسانی و روان شناختی، اهداف به امور عینی و واقعی، و حکمت به هر دو دسته از امور نظر دارد.
 
ارکان سه گانه چیستی، چرایی و چگونگی تعلیم و تربیت کاملا در ارتباط با همدیگر عملیات حرفه ای تعلیم و تربیت را تعریف، تبیین، هدایت و مدیریت می کند. در این میان، عناصر و عوامل انگیزشی، متناسب با هر سه قلمرو «چیستی»، «چرایی» و چگونگی تعلیم و تربیت، حضور فراگیر و جدی دارند. اساسا انگیزه، روح جریان تعلیم و تربیت است، آن چنان که نیت را روح اعمال و به ویژه روح اعمال عبادی میدانند. کوتاه سخن اینکه به منظور یافتن پاسخ مقتضی و لازم برای پرسش‌های سه گانه یادشده، باید به فلسفه تعلیم و تربیت مراجعه کرد.
 
منبع: درآمدی بر فلسفه تعلیم و تربیت، سیداحمد رهنمایی،صص 47-45، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمة الله علیه، قم، چاپ دوم، 1388
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
دستور پخت رولت توت فرنگی
دستور پخت رولت توت فرنگی

دستور پخت رولت توت فرنگی

نکاتی راجع به گلوتاتیون
نکاتی راجع به گلوتاتیون

نکاتی راجع به گلوتاتیون

طرز تهیه پنکیک نارگیل با انبه
طرز تهیه پنکیک نارگیل با انبه

طرز تهیه پنکیک نارگیل با انبه

طرز تهیه دو نوع بستنی میوه ای خوشمزه
طرز تهیه دو نوع بستنی میوه ای خوشمزه

طرز تهیه دو نوع بستنی میوه ای خوشمزه

آشنایی با خوراکی های تخلیه کننده انرژی
آشنایی با خوراکی های تخلیه کننده انرژی

آشنایی با خوراکی های تخلیه کننده انرژی

دستور پخت شیرینی مربایی
دستور پخت شیرینی مربایی

دستور پخت شیرینی مربایی

آشنایی با غار پروهودنا در کشور بلغارستان
آشنایی با غار پروهودنا در کشور بلغارستان

آشنایی با غار پروهودنا در کشور بلغارستان

حضرت علی اکبر(ع)الگوی جوان قرآنی
حضرت علی اکبر(ع)الگوی جوان قرآنی

حضرت علی اکبر(ع)الگوی جوان قرآنی

آشنایی با جاذبه های گردشگری کشور نیوزلند
آشنایی با جاذبه های گردشگری کشور نیوزلند

آشنایی با جاذبه های گردشگری کشور نیوزلند

خط کش زندگی جوان
خط کش زندگی جوان

خط کش زندگی جوان

پند | دلت رو زیادی خوش نکن!
پند | دلت رو زیادی خوش نکن!

پند | دلت رو زیادی خوش نکن!

الگویی برای سعادت جوان
الگویی برای سعادت جوان

الگویی برای سعادت جوان

آیا به اتومبیل‌های خودران اعتماد دارید؟
آیا به اتومبیل‌های خودران اعتماد دارید؟

آیا به اتومبیل‌های خودران اعتماد دارید؟

مدل‌های زبان شناختی اختلال‌های رشد زبان
مدل‌های زبان شناختی اختلال‌های رشد زبان

مدل‌های زبان شناختی اختلال‌های رشد زبان

ماهیت اصلی اختلال‌های رشد زبان
ماهیت اصلی اختلال‌های رشد زبان

ماهیت اصلی اختلال‌های رشد زبان

عملکرد مرتبط با حافظه
عملکرد مرتبط با حافظه

عملکرد مرتبط با حافظه

ظرفیت محدود پردازش اطلاعات
ظرفیت محدود پردازش اطلاعات

ظرفیت محدود پردازش اطلاعات

روند نظارت بر اختلال رشد زبان
روند نظارت بر اختلال رشد زبان

روند نظارت بر اختلال رشد زبان

رشد نظام‌های زبان شناختی
رشد نظام‌های زبان شناختی

رشد نظام‌های زبان شناختی

دریافت اطلاعات دستگاه اعصاب مرکزی
دریافت اطلاعات دستگاه اعصاب مرکزی

دریافت اطلاعات دستگاه اعصاب مرکزی

جنبه‌های رشدی فیزیولوژی اعصاب زبان
جنبه‌های رشدی فیزیولوژی اعصاب زبان

جنبه‌های رشدی فیزیولوژی اعصاب زبان