نگاهی به آخرین ساخته ابراهیم حاتمی کیا

خروج، حرکتی برای اعتراض

«خروج» داستان حرکت اعتراضی عده‌ای مردم دورافتاده و محروم و اسیر در چنگ خُرده حاکمان استانی و شهرستانی‌شان هست. عده‌ای که مورد ستم واقع می‌شوند و کسی شنوای فریاد آن‌ها نیست. خروج یک داستان نیست، خروج صدای صدها داستان مشابه در گوشه و کنار ایران است.
چهارشنبه، 30 بهمن 1398
تخمین زمان مطالعه:
نویسنده : كاظم شمس اللهي
موارد بیشتر برای شما
خروج، حرکتی برای اعتراض
ابراهیم حاتمی‌کیا، به قطع بهترین کارگردان دوره انقلاب اسلامی است که انقلابی هم مانده است. اعتقاد و باور او به انقلاب و آرمان شهدا، در بندبند استخوان او تنیده است و تا کنون اثری نساخته که نمادی از روشنفکری یا سینما برای سینما در آن بوده باشد. حاتمی‌کیا کارگردانی است که هیچ ابایی از بیان سربازی نظام و انقلاب اسلامی نداشته است و در این راه ملامت هیچ ملامت کننده‌ای هم او را دلسرد نکرده.

حاتمی‌کیا در آخرین اثر سینمایی خود سراغ سوژه‌ای رفته است که ریشه در یک رویداد واقعی دارد.

خروج، داستان حرکت اعتراضی عده‌ای مردم دورافتاده و محروم و اسیر در چنگ خُرده حاکمان استانی و شهرستانی‌شان هست. عده‌ای که مورد ستم واقع می‌شوند و کسی شنوای فریاد آن‌ها نیست. خروج یک داستان نیست، خروج صدای صدها داستان مشابه در گوشه و کنار ایران است.

«خروج» نماد جامعه‌ای است که سیاست‌بازان و دغل‌کاران در آن با ریا و خدعه بر مردم سلطه گرفته‌اند. به وقت نیاز آن‌ها را به بهانه حفظ امنیت و حرمت خون شهدا نگه می‌دارند اما به وقتی که مردم به آن‌ها نیاز دارند با وعده، وعید و تأخیر و پشت سر انداختن کار، آن‌ها را سرگرم کرده و وقتی مطالبه‌ای دارند جای طلبکار و بدهکار را عوض می‌کنند. راه فرار را برای خود باز گذاشته‌اند و جانب پاسخگویی را به سمت دیگران حواله می‌دهند.

شاید بین فیلم‌های خود حاتمی‌کیا فیلم «خروج» یک اثر درجه دو به‌حساب آید اما با این حال زیبا و دیدنی است. اگر تیپ‌ها شخصیت نمی‌شوند به خاطر کثرت کارکترهاست که اقتضای داستان است و اگر خیلی هیجانی و پر تب و تاب نیست، به خاطر ذات داستان است که حال و هوای اعتراض چند کشاورز زیان‌دیده را بیان می‌کند، نه یک رویداد جنگی.

سکانس آغازین فیلم به سنت فیلم‌های سابق حاتمی‌کیا یک سکانس جذاب است، اما نه خیلی نفس‌گیر. فرود اضطراری هلیکوپتر و برباد رفتن پنبه‌ها، نماد نزول بلاست. یک رئیس‌جمهور مریض که با فرودش نه تنها برکتی نیاورده، بلکه همان شب بلایی خانه‌برانداز هم نازل می‌شود. بادیگارد رئیس‌جمهور وقتی می‌خواهد مرد کشاورز را توجیه کند به او می‌گوید «رئیست به اینجا آمده» کشاورز می‌گوید «من رئیس ندارم» و بادیگارد پاسخ می‌دهد «رئیس‌جمهور رئیس همه است»، اما نگاه کشاورز تأیید حرفی که شنیده است نیست!

نگاه حاتمی‌کیا در این فیلم به نیروهای امنیتی کمی متفاوت‌تر از فیلم‌هایی مثل بادیگارد است. در این فیلم نیروهای امنیتی بیشتر شبیه آژانس شیشه‌ا‌ی شده‌اند. مأمورینی که به هر قیمتی می‌خواهند امنیت نظام را حفظ کنند و هر اعتراضی را هر چند به حق باشد، تضعیف آبروی نظام می‌دانند. کارگردان سراغ یکی از اصلی‌ترین مشکلات نظام رفته است. نوع برخورد و مواجهه با اعتراض مردم و چگونگی مدیریت یک اعتراض درست، پدیده‌ای است که اگر فکری به حال آن نشود، موجب انباشت نارضایتی‌ها و فوران یک اغتشاش خواهد شد.

دوربین حاتمی‌کیا همیشه قاب‌های زیبا و بی‌نقصی را نشان می‌دهد. این فیلم هم پر است از همین قاب‌ها. صحنه‌های نفس‌گیر و هیجانی هم کم ندارد. جالب اینکه از اجتماع پیرمردهای روستا، فضای لطیفه و خنده هم در این کار کم نیست که به نوبه خودش در کارهای حاتمی‌کیا تازگی دارد.

اگر نقش رسانه‌ها و فضای مجازی را در داستان نادیده بگیریم، واقعیت پذیری آن محل اشکال است؛ یعنی مخاطب نمی‌تواند باور کند که حرکت اعتراضی چند پیرمرد روستایی تا نزدیک پایتخت کشور و به هدف دیدار با رئیس‌جمهور این‌گونه ادامه پیدا کند؛ زیرا می‌توان آن‌ها را در مسیر راه به راحتی متوقف کرد؛ اما با وجود فشاری که رسانه‌ها بر نیروهای امنیتی و دولت وارد می‌کنند، عدم امکان توقف حرکت تراکتورها در اتوبان و رسیدن به تهران توجیه‌پذیر می‌شود.

دوگانه پلیس خوب و پلیس بد، روندی است که حاتمی‌کیا برای کنترل اعتراض توسط دولت نشان می‌دهد؛ اما این دوگانه هم مانع ترس کشاورز روستایی نمی‌شود. کشاورزی که جوانی خود را صرف دفاع از میهنش کرده و جوان برومندش را هم به تازگی برای این مرز و خاک فدا کرده است. مرد کشاورز، یادگاری فرزند شهیدش را همراه خود دارد؛ این یادگاری پلاک نیست، یک اسباب‌بازی است. تراکتور کوچکِ اسباب‌بازی، در دست پیرمرد کشاورز، نماد استقامت و ادامه همان جهاد برای حفظ میهن است. پدری که برای مراسم هفتم شهادت پسرش هم صبر نمی‌کند و خروج خود را به سمت خیابان «پاستور» آغاز می‌کند. پدری که این «خروج» را ادامه مسیر فرزندش می‌داند. حرکت کشاورز هم تا آخر مسیر، نشان از استقامت او برای حفظ میهن دارد. جهادی که یک روز با اسلحه و در برابر دشمن خارجی بود و امروز هم با تراکتور و برای حفظ همین آب و خاک است.
تبلیغات در راسخون
مقالات مرتبط
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
واکنش هادی عامل به موضوع حسن یزدانی: تمام شد رفت
play_arrow
واکنش هادی عامل به موضوع حسن یزدانی: تمام شد رفت
از رهبر معظم انقلاب به علیرضا بخشی
play_arrow
از رهبر معظم انقلاب به علیرضا بخشی
استقبال سلطنت‌طلبان از پهلوی با تاج خامه‌ای
play_arrow
استقبال سلطنت‌طلبان از پهلوی با تاج خامه‌ای
احمد جوان: با صلاح دید کادر فنی تصمیم می‌گیرم در چه وزنی کشتی بگیرم
play_arrow
احمد جوان: با صلاح دید کادر فنی تصمیم می‌گیرم در چه وزنی کشتی بگیرم
شکوه ملکوتی حدیث کساء؛ سفری از آسمان تا زمین با حضرت زهرا (س)
شکوه ملکوتی حدیث کساء؛ سفری از آسمان تا زمین با حضرت زهرا (س)
واکنش زارع به حرکتی که صدای آمریکایی‌ها را درآورد
play_arrow
واکنش زارع به حرکتی که صدای آمریکایی‌ها را درآورد
هدیه طلایی یک زوج هوادار به کشتی‌گیران
play_arrow
هدیه طلایی یک زوج هوادار به کشتی‌گیران
روایت جذاب لگویی از جلسه فرماندهان نظامی با رهبر انقلاب
play_arrow
روایت جذاب لگویی از جلسه فرماندهان نظامی با رهبر انقلاب
بقایی: گروسی بدهی‌های زیادی به ایران دارد و باید بدهی‌های قبلی خود را تسویه کند
play_arrow
بقایی: گروسی بدهی‌های زیادی به ایران دارد و باید بدهی‌های قبلی خود را تسویه کند
‏تعجب توریست‌های خارجی از مهمان‌نوازی ایرانی‌ها + فیلم
play_arrow
‏تعجب توریست‌های خارجی از مهمان‌نوازی ایرانی‌ها + فیلم
نتانیاهو نخست‌وزیر موقت خواهد بود + فیلم
play_arrow
نتانیاهو نخست‌وزیر موقت خواهد بود + فیلم
ویدیو دیده نشده از حضور رهبر معظم انقلاب اسلامی در دفتر حماس + فیلم
play_arrow
ویدیو دیده نشده از حضور رهبر معظم انقلاب اسلامی در دفتر حماس + فیلم
ترامپ: یک تأسیسات پدافند هوایی ایران را بمباران کردیم + فیلم
play_arrow
ترامپ: یک تأسیسات پدافند هوایی ایران را بمباران کردیم + فیلم
هیلاری کلینتون: پیروزی دموکرات‌ها در هر دو مجلس، ترامپ را از کنترل خارج می‌کند + فیلم
play_arrow
هیلاری کلینتون: پیروزی دموکرات‌ها در هر دو مجلس، ترامپ را از کنترل خارج می‌کند + فیلم
لحظه جان باختن مهاجم ۳۰ ساله تنریف پس از ایست قلبی در جریان برخورد با دروازه‌بان آندورا + فیلم
play_arrow
لحظه جان باختن مهاجم ۳۰ ساله تنریف پس از ایست قلبی در جریان برخورد با دروازه‌بان آندورا + فیلم