نگاهی به آخرین ساخته ابراهیم حاتمی کیا

خروج، حرکتی برای اعتراض

«خروج» داستان حرکت اعتراضی عده‌ای مردم دورافتاده و محروم و اسیر در چنگ خُرده حاکمان استانی و شهرستانی‌شان هست. عده‌ای که مورد ستم واقع می‌شوند و کسی شنوای فریاد آن‌ها نیست. خروج یک داستان نیست، خروج صدای صدها داستان مشابه در گوشه و کنار ایران است.
چهارشنبه، 30 بهمن 1398
تخمین زمان مطالعه:
نویسنده : كاظم شمس اللهي
موارد بیشتر برای شما
خروج، حرکتی برای اعتراض
ابراهیم حاتمی‌کیا، به قطع بهترین کارگردان دوره انقلاب اسلامی است که انقلابی هم مانده است. اعتقاد و باور او به انقلاب و آرمان شهدا، در بندبند استخوان او تنیده است و تا کنون اثری نساخته که نمادی از روشنفکری یا سینما برای سینما در آن بوده باشد. حاتمی‌کیا کارگردانی است که هیچ ابایی از بیان سربازی نظام و انقلاب اسلامی نداشته است و در این راه ملامت هیچ ملامت کننده‌ای هم او را دلسرد نکرده.

حاتمی‌کیا در آخرین اثر سینمایی خود سراغ سوژه‌ای رفته است که ریشه در یک رویداد واقعی دارد.

خروج، داستان حرکت اعتراضی عده‌ای مردم دورافتاده و محروم و اسیر در چنگ خُرده حاکمان استانی و شهرستانی‌شان هست. عده‌ای که مورد ستم واقع می‌شوند و کسی شنوای فریاد آن‌ها نیست. خروج یک داستان نیست، خروج صدای صدها داستان مشابه در گوشه و کنار ایران است.

«خروج» نماد جامعه‌ای است که سیاست‌بازان و دغل‌کاران در آن با ریا و خدعه بر مردم سلطه گرفته‌اند. به وقت نیاز آن‌ها را به بهانه حفظ امنیت و حرمت خون شهدا نگه می‌دارند اما به وقتی که مردم به آن‌ها نیاز دارند با وعده، وعید و تأخیر و پشت سر انداختن کار، آن‌ها را سرگرم کرده و وقتی مطالبه‌ای دارند جای طلبکار و بدهکار را عوض می‌کنند. راه فرار را برای خود باز گذاشته‌اند و جانب پاسخگویی را به سمت دیگران حواله می‌دهند.

شاید بین فیلم‌های خود حاتمی‌کیا فیلم «خروج» یک اثر درجه دو به‌حساب آید اما با این حال زیبا و دیدنی است. اگر تیپ‌ها شخصیت نمی‌شوند به خاطر کثرت کارکترهاست که اقتضای داستان است و اگر خیلی هیجانی و پر تب و تاب نیست، به خاطر ذات داستان است که حال و هوای اعتراض چند کشاورز زیان‌دیده را بیان می‌کند، نه یک رویداد جنگی.

سکانس آغازین فیلم به سنت فیلم‌های سابق حاتمی‌کیا یک سکانس جذاب است، اما نه خیلی نفس‌گیر. فرود اضطراری هلیکوپتر و برباد رفتن پنبه‌ها، نماد نزول بلاست. یک رئیس‌جمهور مریض که با فرودش نه تنها برکتی نیاورده، بلکه همان شب بلایی خانه‌برانداز هم نازل می‌شود. بادیگارد رئیس‌جمهور وقتی می‌خواهد مرد کشاورز را توجیه کند به او می‌گوید «رئیست به اینجا آمده» کشاورز می‌گوید «من رئیس ندارم» و بادیگارد پاسخ می‌دهد «رئیس‌جمهور رئیس همه است»، اما نگاه کشاورز تأیید حرفی که شنیده است نیست!

نگاه حاتمی‌کیا در این فیلم به نیروهای امنیتی کمی متفاوت‌تر از فیلم‌هایی مثل بادیگارد است. در این فیلم نیروهای امنیتی بیشتر شبیه آژانس شیشه‌ا‌ی شده‌اند. مأمورینی که به هر قیمتی می‌خواهند امنیت نظام را حفظ کنند و هر اعتراضی را هر چند به حق باشد، تضعیف آبروی نظام می‌دانند. کارگردان سراغ یکی از اصلی‌ترین مشکلات نظام رفته است. نوع برخورد و مواجهه با اعتراض مردم و چگونگی مدیریت یک اعتراض درست، پدیده‌ای است که اگر فکری به حال آن نشود، موجب انباشت نارضایتی‌ها و فوران یک اغتشاش خواهد شد.

دوربین حاتمی‌کیا همیشه قاب‌های زیبا و بی‌نقصی را نشان می‌دهد. این فیلم هم پر است از همین قاب‌ها. صحنه‌های نفس‌گیر و هیجانی هم کم ندارد. جالب اینکه از اجتماع پیرمردهای روستا، فضای لطیفه و خنده هم در این کار کم نیست که به نوبه خودش در کارهای حاتمی‌کیا تازگی دارد.

اگر نقش رسانه‌ها و فضای مجازی را در داستان نادیده بگیریم، واقعیت پذیری آن محل اشکال است؛ یعنی مخاطب نمی‌تواند باور کند که حرکت اعتراضی چند پیرمرد روستایی تا نزدیک پایتخت کشور و به هدف دیدار با رئیس‌جمهور این‌گونه ادامه پیدا کند؛ زیرا می‌توان آن‌ها را در مسیر راه به راحتی متوقف کرد؛ اما با وجود فشاری که رسانه‌ها بر نیروهای امنیتی و دولت وارد می‌کنند، عدم امکان توقف حرکت تراکتورها در اتوبان و رسیدن به تهران توجیه‌پذیر می‌شود.

دوگانه پلیس خوب و پلیس بد، روندی است که حاتمی‌کیا برای کنترل اعتراض توسط دولت نشان می‌دهد؛ اما این دوگانه هم مانع ترس کشاورز روستایی نمی‌شود. کشاورزی که جوانی خود را صرف دفاع از میهنش کرده و جوان برومندش را هم به تازگی برای این مرز و خاک فدا کرده است. مرد کشاورز، یادگاری فرزند شهیدش را همراه خود دارد؛ این یادگاری پلاک نیست، یک اسباب‌بازی است. تراکتور کوچکِ اسباب‌بازی، در دست پیرمرد کشاورز، نماد استقامت و ادامه همان جهاد برای حفظ میهن است. پدری که برای مراسم هفتم شهادت پسرش هم صبر نمی‌کند و خروج خود را به سمت خیابان «پاستور» آغاز می‌کند. پدری که این «خروج» را ادامه مسیر فرزندش می‌داند. حرکت کشاورز هم تا آخر مسیر، نشان از استقامت او برای حفظ میهن دارد. جهادی که یک روز با اسلحه و در برابر دشمن خارجی بود و امروز هم با تراکتور و برای حفظ همین آب و خاک است.
تبلیغات در راسخون
مقالات مرتبط
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
نجوای شبانه حیدر: مرثیه‌ای در سوگ یاس نبوی
نجوای شبانه حیدر: مرثیه‌ای در سوگ یاس نبوی
شایعات نگران‌کننده درباره حمله هسته‌ای از کجا نشئت می‌گیرد؟
play_arrow
شایعات نگران‌کننده درباره حمله هسته‌ای از کجا نشئت می‌گیرد؟
لحظاتی از تحقیر نتانیاهو به دست مردان ایران ‌زمین!
play_arrow
لحظاتی از تحقیر نتانیاهو به دست مردان ایران ‌زمین!
تصاویری از سوختن دو فروند نفتکش متخلف در تنگه هرمز
play_arrow
تصاویری از سوختن دو فروند نفتکش متخلف در تنگه هرمز
داستان موشک، در بازدید فرمانده
play_arrow
داستان موشک، در بازدید فرمانده
آیا داشتن خانه و خودرو باعث حذف کالابرگ می‌شود؟
play_arrow
آیا داشتن خانه و خودرو باعث حذف کالابرگ می‌شود؟
۴ شرط تعطیلی مدارس به روایت سخنگوی دولت
play_arrow
۴ شرط تعطیلی مدارس به روایت سخنگوی دولت
مراسم بدرقه مرحوم کوروش زارعی در حوزه هنری
play_arrow
مراسم بدرقه مرحوم کوروش زارعی در حوزه هنری
تصاویر قبل و بعد از انهدام سامانه‌های ناوبری دشمن در تنگه هرمز
play_arrow
تصاویر قبل و بعد از انهدام سامانه‌های ناوبری دشمن در تنگه هرمز
آیا قیمت بنزین تغییر می‌کند؟
play_arrow
آیا قیمت بنزین تغییر می‌کند؟
صوت کامل روضه‌خوانی عباس حیدرزاده در اولین شب مراسم عزاداری ایام شهادت حضرت فاطمةالزهرا سلام‌الله‌علیها از طرف رهبر معظم انقلاب در زینبیه
music_note
صوت کامل روضه‌خوانی عباس حیدرزاده در اولین شب مراسم عزاداری ایام شهادت حضرت فاطمةالزهرا سلام‌الله‌علیها از طرف رهبر معظم انقلاب در زینبیه
صوت کامل سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی اصلانی در اولین شب مراسم عزاداری ایام شهادت حضرت فاطمةالزهرا سلام‌الله‌علیها از طرف رهبر معظم انقلاب در زینبیه
music_note
صوت کامل سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی اصلانی در اولین شب مراسم عزاداری ایام شهادت حضرت فاطمةالزهرا سلام‌الله‌علیها از طرف رهبر معظم انقلاب در زینبیه
صوت کامل روضه‌خوانی حاج منصور ارضی در اولین شب مراسم عزاداری ایام شهادت حضرت فاطمةالزهرا سلام‌الله‌علیها از طرف رهبر معظم انقلاب در زینبیه
music_note
صوت کامل روضه‌خوانی حاج منصور ارضی در اولین شب مراسم عزاداری ایام شهادت حضرت فاطمةالزهرا سلام‌الله‌علیها از طرف رهبر معظم انقلاب در زینبیه
انهدام تجهیزات نظامی مزدوران سعودی در «الجوف» یمن
play_arrow
انهدام تجهیزات نظامی مزدوران سعودی در «الجوف» یمن
مسیر شهادت حضرت فاطمه زهرا (س)؛ از سقیفه تا شهادت
مسیر شهادت حضرت فاطمه زهرا (س)؛ از سقیفه تا شهادت