معرفی تفسیر البصائر

تفسیر بصائر دائرة المعارف تفسیرها و جامع اقوال و وجوه تفسیری است که دست کم شامل ۶۰ تفسیر مهم و رایج شیعه و سنی خواهد شد و لذا می توان گفت کسی که این تفسیر را داشته باشد، تقریبا، از نظر جامعیت اقوال و احتمالات، بی نیاز از مراجعه به دیگر تفاسیر گذشته است.
جمعه، 1 مرداد 1400
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
معرفی تفسیر البصائر

شناسنامه تفسیر

نام معروف: البصائر
مؤلف: یعسوب الدین رستگار جویباری
تولد: ۱۳۱۹ش معاصر
مذهب: شیعه
زبان: عربی
تاریخ تألیف: ۱۳۵۶–۱۳۷۴ ش
تعداد مجلدات: ۶۰ جلد
مشخصات نشر: قم، مطبعه اسلامیه، چاپ اول، ۱۳۵۷-۱۳۷۴ش، نشر توسط مؤلف، قطع وزیری.
 

معرفی مفسر و تفسیر

رستگار جویباری، صاحب تفسیر بصائر، از علمای معاصر حوزه علمیه قم و متولد یکی از روستاهای جویبار قائم شهر مازندران است. مؤلف، افزون بر تفسیر و چند کتاب فقهی و اعتقادی، دو کتاب دیگر به عنوان مکمل تفسیر نگاشته است. یکی به عنوان مقدمه تفسیر به نام «مفتاح البصائر» که مشتمل بر مباحث مقدماتی و علوم قرآن و توضیحی است در باب علل اعتقاد به مباحث بیست گانه کتاب و دیگری «تبصرة البصائر» که فهرست مبسوط و توصیفی تفسیر بصائر است. از این تفسیر، تاکنون ۲۵ جلد به چاپ رسیده است، یعنی جلد ۱، ۳۱، ۳۲، ۳۳، ۳۴ و جلد ۴۱ تا ۶۰.
 
مجموع صفحات تفسیر بیش از ۵۷۰۰۰ صفحه خواهد شد و هم اکنون برخی از مجلدات آن هر کدام بیش از هزار صفحه شده است؛ لذا شاید بتوان گفت از بزرگ ترین نگاشته های تفسیری از نظر حجم و صفحات، در دوارن معاصر است.
 
ویژگی مهم این کتاب، جامعیت اقوال و وجوه تفسیری است؛ به این معنا که آنچه در باب تفسیر در میان اقوال و آراء گفته شده و در میان کتاب ها پراکنده بوده، مؤلف آنها را جمع آوری کرده و در قسمت های مختلف بحث آورده است. از این جهت، تفسیر بصائر دائرة المعارف تفسیرها و جامع اقوال و وجوه تفسیری است که دست کم شامل ۶۰ تفسیر مهم و رایج شیعه و سنی خواهد شد و لذا می توان گفت کسی که این تفسیر را داشته باشد، تقریبا، از نظر جامعیت اقوال و احتمالات، بی نیاز از مراجعه به دیگر تفاسیر گذشته است.
 
روش جویباری در ارائه مطالب و تفسیر، دسته بندی مطالب به سبک مجمع البیان موضوعی ترتیبی و این چنین است که در هر سوره و آیه به بیان بیست موضوع می پردازد. مباحث مهم این بیست عنوان عبارتند از: بیان اهداف و مقاصد هر سوره، نزول و ترتیب سوره، قرائت و علت آن، وقف، وصل در جملات قرآنی، بحث های لغوی، نحوی، بیانی با تأکید بر اثبات اعجاز هر سوره، تناسب بین سوره ها و آیات هر سوره، ذکر اقوال و وجوه، روایات وارده در تفسیر، مباحث فقهی و کلامی.
 
از دیگر نکات بارز این تفسیر، جلوه شیعه گرایی و تثبیت عقاید شیعه در جای جای تفسیر است. حجم نقل روایات از معصومین (علیهم السلام) به مناسبت های مختلف و در فصول گوناگون کتاب، نمایانگر این نکته و احاطه مؤلف بر مجامع حدیثی شیعه است. در نقل احادیث تنها به روایات تفسیری اکتفا نشده، بلکه هر روایتی که به گونه ای در فهم آیه یا تثبیت مطلب مورد نظر، کمک میکرده، به طور مبسوط آورده شده است. این مسئله شامل نقل تاریخ و فضای نزول هم می شود.
 
از جهت دیگر این تفسیر، نمونه ای از تفاسیر علمی و اهتمام به بیان علوم تجربی و دانش های مختلف عصر حاضر در ذیل آیات مناسب با موضوع است که مفسر، عنایتی خاص به نقل و ارتباط آن با بحث های تفسیری نشان داده است. مثلا در تفسیر قوله تعالى: (الحمد لله رب العالمین) به مناسبت (العالمین) به صورت مبسوز متعرض پیدایش جهان و چگونگی شکل گیری آن می شود و شبهات حدوث عالم را با تطبیق کیهان شناسی، برطرف و به آن پاسخ میدهد.(1)
 
همچنین هر دسته از موضوعات مورد اشاره (بیستگانه) را که مطرح کرده، ضمن دسته بندی آنها با دراز آهنگی ویژه نقل می کند؛ خواه این مباحث ادبی و تفسیری باشد، جنبه تاریخی داشته باشد، یا کلامی و فقهی باشد. از این روی، بدون داشتن فهرستی کامل گاه دسترسی به مطالب دشوار می گردد که البته چنین فهرستی پیش بینی شده است.
 
همچنین روش او در تبیین احکام، توضیح فلسفه احکام و آثار و نتایج اجتماعی و اخلاقی آن در جامعه است که در این قسمت بیشتر تحلیل احکام و عبادات و آثار و نتایج آن است، مانند: تفسیر قوله تعالى: «إیاک نعبد» که متعرض بحث معنای عبد وعبودیت وعبادت می شود و حکمت تشریع عبادت، و أقسام عبادت، وأفضل عبادات، وخصائل عابد، وآثار عبادت، وآداب اخلاص در عبادت میشود و در این بین به الگوهای عمل عبادی اشاره میکند.(2)
 
از اشکالات این تفسیر در کنار گستردگی مطالب، استطراد و بیان خارج از تفسیر و تطویل مطالب به ویژه در امور مذهبی است، که حجم کتاب را افزایش داده و استخراج مطالب را سخت کرده است.
 
پی‌نوشت‌ها:
1- تفسیر البصائر، ج1 صص۲۵۵ - ۲۹۲.
2- همان صص ۲۹۶ - ۳۴۵.
 
منبع: شناخت نامه تفاسیر، سید محمدعلی ایازی، چاپ اول، نشر علم، تهران، 1393ش، صص 157-155
تبلیغات در راسخون
مقالات مرتبط
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
منتظران موعود؛ از ادعا تا آمادگی برای ظهور
منتظران موعود؛ از ادعا تا آمادگی برای ظهور
تاثیر آموزش مجازی بر یادگیری؛ پیشرفت یا افت تحصیلی؟
تاثیر آموزش مجازی بر یادگیری؛ پیشرفت یا افت تحصیلی؟
حنظله با هک تلفن فرمانده اسرائیلی به اسناد یگان یاهالوم دست یافت + فیلم
play_arrow
حنظله با هک تلفن فرمانده اسرائیلی به اسناد یگان یاهالوم دست یافت + فیلم
معرفی سامانه ۱۳۶ بازرسی کل کشور از زبان آقای قاضی
play_arrow
معرفی سامانه ۱۳۶ بازرسی کل کشور از زبان آقای قاضی
غارتگر شورشی و آشوبگر برای فرانسه؛ قهرمان دانشجو و شجاع برای ایران!
play_arrow
غارتگر شورشی و آشوبگر برای فرانسه؛ قهرمان دانشجو و شجاع برای ایران!
نادر محمدی: روس‌ها فقط بخاطر پرتاب اوت من را نخواستند
play_arrow
نادر محمدی: روس‌ها فقط بخاطر پرتاب اوت من را نخواستند
حواشی جالب از درخشش گوش شکسته‌های ایرانی در خاک آمریکا
play_arrow
حواشی جالب از درخشش گوش شکسته‌های ایرانی در خاک آمریکا
ایران آمریکا را در خاورمیانه آواره کرد
play_arrow
ایران آمریکا را در خاورمیانه آواره کرد
درگیری لفظی نمایندگان آمریکا و کوبا در سازمان ملل بر سر سیاست‌های دولت ترامپ + فیلم
play_arrow
درگیری لفظی نمایندگان آمریکا و کوبا در سازمان ملل بر سر سیاست‌های دولت ترامپ + فیلم
رئیس پیشین ام‌آی۶: یمنی‌ها شکست‌ناپذیر هستند + فیلم
play_arrow
رئیس پیشین ام‌آی۶: یمنی‌ها شکست‌ناپذیر هستند + فیلم
دفاع از انسانیت؛ بالاترین جهاد و گم‌شده‌ انسان معاصر
دفاع از انسانیت؛ بالاترین جهاد و گم‌شده‌ انسان معاصر
تا در شکست، سر شکست / استوری فاطمیه
play_arrow
تا در شکست، سر شکست / استوری فاطمیه
استوری شروع فاطمیه / روضه مادرم شروع شد
play_arrow
استوری شروع فاطمیه / روضه مادرم شروع شد
قطع دست یک فروشنده در تنکابن در اثر حمله با شمشیر
play_arrow
قطع دست یک فروشنده در تنکابن در اثر حمله با شمشیر
قهرمانان کشتی آزاد و فرنگی ایران در حرم امام رضا(ع)
play_arrow
قهرمانان کشتی آزاد و فرنگی ایران در حرم امام رضا(ع)