میرزا محمدحسین وداد
میرزا محمدحسین وداد بجنوردی مشهور به حاجی وکیل (۱۲۳۶ بجنورد - ۱۳۲۲ بجنورد) خوشنویس و نماینده بجنورد در مجلس شورای ملی در انقلاب مشروطه بود.
زندگینامه میرزا محمدحسین وداد
حاج میرزا محمد حسین وداد در سال ۱۲۳۶ در خانوادهای کشاورز دیده به جهان گشود. او تحصیلات مقدماتی و ادبیات را در بجنورد فراگرفت.
پس از تکمیل فراگیری قرائت قرآن و تجوید در ایام جوانی از فرصتهای بیکاری خود استفاده کرد و به فراگرفتن نظم ونثر شعرای بزرگی جون نظامی، انوری، فردوسی، سعدی و حافظ پرداخت.
او به خوشنویسی علاقه وافری داشت. او با شعرای خراسانی زمان مانند ادیب نیشابوری و امیرالشعرای نادری مکاتبه داشت. تعدادی غزل در نصیحت قصیده و مثنوی در مدح ائمهاطهار از او به طور پراکنده باقی مانده است.
او در افتتاح اولین مدرسه بجنورد سهیم بود و مدت کوتاهی را در این مدرسه به تدریس پرداخت. او بزازی را پیشه خود ساخت و تا 66 سالگی بدان اشتغال داشت.
او بزازی را پیشه خود ساخت و تا 66 سالگی بدان اشتغال داشت.
میرزا محمدحسین وداد و نمایندگی مجلس شورای ملی
او در دوره اول مجلس شورای ملی که صنفی بود به مجلس راه یافت. اما پس از به توپ بستن مجلس به دستور محمدعلی شاه قاجار تهران را ترک کرد و به بجنورد بازگشت.
درگذشت میرزا محمدحسین وداد
وی در اسفند ماه ۱۳۲۲ درگذشت و در ایوان مدخل حضرت سلطان سید عباس در معصومزاده بجنورد به خاک سپرده شد.
عباس وداد
عباس وداد در سال 1306 هجری شمسی در شهر بجنورد دیده به جهان گشود. پدرش حاج محمد حسین وداد، وکیل دوره اول مجلس شورای ملی و یکی از شعرای معروف بجنورد بود.
او تحصیلات خود را تا کلاس هشتم دبیرستان در بجنورد ادامه داد و با فوت پدر، سرپرستی و تامین معاش خانواده بر دوش او قرار گرفت و به همین دلیل از تحصیل بازماند.
وی از کودکی استعداد خود را در زمینه های هنری نقاشی، خط و تئاتر بروز داد و نقاشیهایی از شخصیتهای معروف بجنورد را به تصویر کشید. از وی آثار زیادی در زمینه سیاه قلم به یادگار مانده است. او در سالهای 1330 تا 1332 در زمینه تئاتر در شهر بجنورد فعالیتهای گسترده ای داشت.
عباس وداد تحصیلات خود را تا مقطع لیسانس ادامه داد و در شهرهای مشهد، سرخس و نیشابور در سمت دبیری و ریاست دبیرستان، در همه حال مشوق کارهای هنر نقاشی، خط و تئاتر دانش آموزان بود و به چیزی جز رشد و ترقی آنها نمی اندیشید. عباس وداد پس از 31 سال خدمت، در سال 1366 شمسی، زندگی را بدرود گفت.
سیدعلی محمدی
سیدعلی معروف به "آخوند میرزاعلی" فرزند میرزا محمد به سال 1277 شمسی در خراشا به دنیا آمد.او در مکتب "آخوند میرزا هدایت" به تحصیل پرداخت و عربی را نزد "میرزا حمید" از استادان برجسته خراشا آموخت. آخوند میرزاعلی مکتب داری را برگزید و به امر آموزش قرآن و سواد فارسی به شاگردان پرداخت.
حرفه اصلی او ساعت سازی و صحافی بود. آخوند میرزاعلی خط را بسیار زیبا می نگاشت. او به تنظیم و کتابت مجلس تعزیه خوانی همت گماشت و مجالس مختلف را به صورت جداگانه مکتوب ساخت که در خراشا در ایام محرم هنوز هم اجرا می شود.
از سیدعلی محمدی دو دفتر شعر و چند جزوه در دست است. دفتری از مثنوی او نیز مفقود شده است. آخوند میرزا علی در سال 1367 به سرای باقی شتافت.
علی مهرو
علی مهرو فرزند کریم، در سال 1300 شمسی در آشخانه، مرکز سملقان بجنورد در خانواده ای کشاورز متولد شد. او از نوادگان ساروخان شاقلی قراچورلو، تیولدار نادرشاه افشار بود که در اثر سخن چینی بدخواهان به دست نادرشاه کور شد و ترجیح داد با عشیره خود در محلی که بعدها به آشخانه معروف شد، ماندگار شود.
مهرو در نخستین دبستان دولتی آشخانه به تحصیل پرداخت و از درس معلمانی چون "ملا علی آخوند ترک" بهره برد.
خط نستعلیق را در همان مدرسه از میرزا فتح الله که خوشنویس ماهری بود آموخت و نوازندگی دوتار را از عبدالله بخشی، پیری از روستای خان (رسالت ) تعلیم گرفت. او از همان کودکی مطالعه را آغاز کرد و از آن پس هیچگاه آن را ترک نگفت.
شغل اصلی او کشاورزی و دامداری بود و تا 45 سالگی خیاطی می کرد، بعد به نویسندگی عریضه و قباله روی آورد.
او با خوانین محلی در ستیز بود و به علت ناامنی منطقه و دور بودن خانه اش از روستا، از سر شب تا صبح بیدار می ماند تا دزدان از قصد حمله به خانه اش منصرف شوند. چنین بود که شبهای بسیاری را در زیر نور فانوس به مطالعه و نوشتن می گذراند.
مهرو از بانیان تعزیه و شبیه خوانی در آشخانه بود و نوحه هایی از او باقی مانده است. وی حافظه ای قوی داشت و به سعدی ارادت می ورزید.
او که چند بار از کام مرگ جسته بود، سرانجام در سال 1360 شمسی دار فانی را وداع گفت و در امام زاده دلاور آشخانه روی در نقاب خاک کشید.
هیبت الله ناطق
هیبت الله ناطق در سال 1268 شمسی در روستای کردنشین پیش قلعه مرکز مانه بجنورد متولد شد. هیبت الله از همان کودکی در ملک مانه مطالعه را با خواندن پندهای عاقلانه آغاز کرد. در سرلوحه آثار بی شماری که خوانده و آنها را کاملا درک نموده بود، قرآن کریم و کتابهای ادیان دیگر چون تورات، انجیل، اوستا و ... جای دارد.
ناطق به صورتگری آشنا بود، خط را نیکو می نوشت و علاوه بر نوشتن با دستهای چپ و راست با پاهایش نیز قادر به خوشنویسی بود. او که شاگردی نکرده و استادی ندیده بود همانند پدر و بردارش "واثق" و "شایق" سرودن شعر را از نوحه و مرثیه سرایی در ایام محرم شروع کرد و تا آنجا پیش رفت که آوازه مراثی فارسی، ترکی و کردی او به شهرهای همجوار نیز رسید.
او در طول زندگی پرماجرایش نشیب و فرازهای بسیار را پشت سر گذاشت.
حرفه های متعددی چون نقاشی و صحافی حتی ماهیگیری را تجربه کرد. مدتی به کسوت طلاب درآمد و اهل منبر شد و زمانی با دراویش هند نشست. او همچنین با عرفای وقت ارتباط نزدیک داشت. بدون شک باسواد شدن جمع کثیری از مردم خطه مانه در آن روزگار، مرهون مجاهدتها و تلاشهای او و پدرش بود.
وی در طول دوران عمر خود فعالیتهای سیاسی گسترده ای داشته است و اغلب در سروده هایش خود را با نامهای ناطق مانه، ناطق تیمورتاش، فرجادپور و فرجاد سیر در روزنامه ها به چاپ می رساند. او با میرزاده عشقی سابقه رفاقت و آشنایی داشت و از وی همواره به عنوان "دوست جوانم" یاد می کرد.
وی به کربلا، نجف اشرف، سرزمینهای عثمانی، روسیه و هندوستان سفر کرده است. دفترهای بازمانده از ناطق تنها ارثیه اوست که متاسفانه از این میراث ادبی فقط دو دفتر به خط خودش به جا مانده است که شامل مثنویها، قطعات ادبی، غزلیات و تصنیفهای او به زبان فارسی، ترکی و کردی است.
ناطق در سال 1328 به مرگی مشکوک درگذشت و در گورستان پیش قلعه به خاک سپرده شد.
محمدحسین خوشنویس
محمدحسین خوشنویس، "حاج باشی" محمدحسین خوشنویس معروف به "حاج باشی" در روستای تیمورتاش به دنیا آمد. وی در مکتبخانه ها با قرآن و معارف اسلامی آشنا شد. او ضمن اشتغال به کارهای فنی و هنری به خوشنویسی می پرداخت. وی آیات و ادعیه را به خط نیکو و زیبا می نوشت. محمدحسین در جوانی از پهلوانان بنام کشتی چوخه بجنورد به شمار می رفت.
او پس از تشرف به مکه معظمه به "حاج باشی" شهرت یافت و موفق شد کتابت اولین دوره قرآن مجید را به سال 1328 هجری قمری به پایان رساند.
یکی از بزرگترین موفقیتهایی که در دوران عمر نصیب حاجی باشی شد، اتمام سه دوره قرآن مجید (هر دوره در 120 جلد) بود که دوره آخر آن را در سال 1349 هجری قمری به پایان رساند.
این قرآنهای دست نویس قریب به 75 سال در مساجد بجنورد مورد مطالعه مومنان قرار گرفت. پس از آن توسط حاج علی خوشنویس در سال 1351 به منظور تنظیم دوره کامل و چاپ جمع آوری گردید.
حاجی باشی علاوه بر خوشنویسی در انجام کارهای ظریف ید طولایی داشت. چاقوهای دست ساز او از نظر ظرافت و دوام مشهور بود و از شهرهای دور و نزدیک برایش سفارش می رسید.
با گذشت حدود 70 سال از آن زمان، هنوز هم تعدادی از چاقوهای ساخت او با نشانه "حاج باشی" و "بجنورد" که در دو طرف تیغه آن نقش بسته در نزد بجنوردیها باقی است. زنجیر قفل درب چوبی تفرجگاه بش قارداش بجنورد نیز از جمله کارهای ایشان است.
این هنرمند سرانجام در سال 1315 شمسی در سن 70 سالگی دار فانی را وداع گفت و در مقابل ایوان آرامگاه سلطان سید عباس (ع) بجنورد به خاک سپرده شد.
شیخ حسین خوشنویس از معروفترین ذاکران و مداحان اهل بیت (ع) در بجنورد بود. او تحصیلات مقدماتی را در حوزه علمیه بجنورد گذرانید و مدت دو سال در مشهد از محضر اساتیدی چون آیات عظام "میلانی"، "فقیه سبزواری"، "شاهرودی" و "حاج حسن آقا قمی" کسب فیض نمود.
حاج محمدحسین خوشنویس همچون پدرش "حاج باشی" دارای خطی خوش بود. فوت وی در سن 66 سالگی به تاریخ هشتم اسفند 1369 اتفاق افتاد.
شیخ حسن داوری
شیخ حسین داوری فرزند "ملاعلیجان" در سال 1307 شمسی در روستای چخماقلو از توابع بجنورد دیده به جهان گشود. پس از پایان تحصیلات مقدماتی رهسپار مشهد گردید و در مدرسه نواب به کسب معارف اسلامی پرداخت واز محضر استادانی چون آیات عظام "آخوند خراسانی"، "سبزواری"، "کفایی" و "خزعلی" بهره برد.
وی پس از بیست و دو سال اقامت در مشهد مقدس در سال 1332 به روستای قاضی از توابع شهر آشخانه بازگشت و به تعلیم و تربیت جوانان و ارشاد مردم پرداخت.
شیخ حسن داوری مردی صاحب ذوق بود. وی خطی خوش داشت و شعر نیز می سرود. از جمله کارهای او، دایر کردن مکتب قرآن و بنیانگذاری مساجد در روستاهای سملقان بود.
حسین داوری در راه مبارزه با بهائیت، جدیت و تلاش بسیاری از خود نشان داد و در ادامه ستیز با پیروان این فرقه ضاله کارش به زندان مشهد کشید.
او در یازدهم بهمن ماه 1367 هجری شمسی رخت از جهان بربست و در معصوم زاده بجنورد به خاک سپرده شد.
میرزا عبدالجواد سنخواستی
میرزا عبدالجواد سنخواستی میرزا عبدالجواد فرزند ملاعلی معروف به ساعت ساز، در سال 1286 قمری در سنخواست از توابع بجنورد متولد شد.
خواندن و نوشتن و علوم دینی و ادبیات و خطاطی را نزد پدرش که او نیز این علوم را از پدر خود شیخ محمد تقی آموخته بود، فرا گرفت.
میرزا عبدالجواد در جوانی به شهر بجنورد آمد و با استعداد فوق العاده اش توانست در رشته های فنی و هنری مهارتهایی کسب نماید.
او ساعت سازی را بدون استاد و تعلیم آموخت و به عنوان اولین ساعت ساز بجنورد شروع به کار کرد. میرزا عبدالجواد خطی خوش داشت و آیات وادعیه بسیاری را نگاشته است.
دفتری از آثار خطی او بجاست. وی در سال 1308 شمسی در 60 سالگی درگذشت.
ملاعلی سنخواستی
ملاعلی سنخواستی ملا علی فرزند محمدتقی از خوشنویسان بنام سنخواست در دوره قاجار بود. وی در سنخواست به دنیا آمد و در همانجا درگذشت.
آثار ملاعلی سنخواستی
از آثار خطی ملا علی سنخواستی چند جزء قرآن به خط نسخ به جا مانده است.
احمد ضیایی
احمد، فرزند محمد ابراهیم به سال 1300 شمسی در شهر بجنورد زاده شد.
سواد خواندن و نوشتن و خوشنویسی را نزد پدرش آموخت. وی در هنر حکاکی و حجاری سرآمد بود. کتیبه های آرامگاه سلطان سید محمدرضا (امام زاده لنگر) از آثار اوست.
از دیگر کارهایش سنگ قبرهایی به خط زیبای نستعلیق و ثلث است که بر سر گور رجال شهر در معصوم زاده بجنورد نصب گردیده است. او در ساختن ظروف سنگی و لوح قرآن نیز مهارت داشت. احمد ضیایی در تاریخ بیست و ششم دی ماه 1352 شمسی فوت و در معصوم زاده بجنورد دفن گردید.
ملاعلی اکبر محزون
ملاعلی اکبر محزون "ذلیل" در حدود سال 1221 شمسی در اسفیدان متولد شد. وی از مکتب داران بنام اسفیدان و یکی از خوشنویسان و نوحه سرایان و استادان معروف قرآن در زمان خود بوده است.
از او اشعاری به زبانهای فارسی، ترکی و کردی به خط ثلث و نستعلیق باقی مانده که در آنها "ذلیل" تخلص نموده است.
"ملا محمدتقی اسفیدانی" و "حاج شیخ محمدرضا مفید" از جمله شاگردانش بودند. وی برخی از احادیث و حکایات "معراج السعاده" ملا احمد نراقی را به شعر بازگردانده است.
محزون در شهریور 1332 شمسی به سرای باقی شتافت.
منبع:
دانشوران بجنورد | نویسندگان :علیاکبر عباسیان – احسان سیدیزاده
بجنورد ، خبرگزاری جمهوری اسلامی 86/09/22 داخلی.فرهنگی.هنری.خوشنویسی.
در پایان:
جا دارد که از دلسوزی، همراهی و توجه اساتید معظم، متعهد، متدین و مجاهدِ خود در کسوت شاگردی، از زحمات ارزشمند استاد مسعود نجابتی و عبدالرسول یاقوتی، سید حسن موسی زاده، ناصر طاووسی و ابوالفضل خزائی تقدیر و تشکر نمایم.
شاگرد شما، ابوالفضل رنجبران
© کلیه حقوق متعلق به صاحب اثر و پرتال فرهنگی راسخون است. استفاده از مطالب و آثار فقط با ذکر منبع بلامانع است.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
