منابع آلودگي هوا

آلودگي هوا:
 

وجود يک يا چند آلوده کننده در هواي آزاد با کميت، ويژگي و زمان بندي که براي انسان و حيوان خطرناک و براي اجسام مضر باشد. از زمان ماند براي تعيين استاندارد استفاده مي شود.
علت اصلي آلودگي هوا، احتراق ناقص است. مهمترين عوامل آلودگي هوا: مونوکسيد کربن (CO)، اکسيد نيتروژن (NOx)، اکسيد سولفور (SOx)، ذرات خاکستر و هيدروکربن هاي سوخته نشده (HC) است.

* اهميت هوا:
 

بدون هوا انسان 1 تا 2 دقيقه هم دوام نمي آورد، اما بدون غذا حدود 8 هفته و بدون آب حدود 5 روز. متوسط هوايي که يک انسان بالغ براي ادامه حيات خود در يک شبانه روز تنفس مي کند 15 کيلوگرم است. يعني در هر ساعت 22 ليتر اکسيژن نياز دارد.

منابع طبيعي ايجاد آلودگي مي کنند يا منابع مصنوعي؟
 

آلودگي منابع طبيعي بسيار بيشتر از منابع مصنوعي است منابع طبيعي مانند آتشفشان ها، باتلاق ها و مرداب ها، باتلاق ها منبع توليد گاز متان (4CH) هستند.
واکنش توليد متان و دي اکسيد گوگرد:
2O 2/1+6O12H6C— بي هوازي--> S2H & 4CH
اما منابع طبيعي غلظت آلودگي آنها در هوا به علت پراکندگي زياد بسيار کم است و به اين دليل خطرناک نيستند. اما منابع مصنوعي با غلظت زياد در هوا هستند و پراکندگي ندارند و براي همين است که هواي شهري بسيار آلوده تر از روستايي است.

اکسيد کربن:
 

منابع اکسيد کربن:
 

طبيعي: 1- توليد دراثر واکنش فتوشيميايي هيدرو کربن ها 2- گياهان در اثر نوعي فشار فيزيولوژيکي توليد CO مي کنند 3- موجودات دريايي، سينونفرها حباب هاي گازي حاوي CO توليد مي کنند.
مصنوعي: وسايل نقليه موتوري.

اثرات اکسيد کربن:
 

EFECT                              MIN OR HOUR     PPM                  
عکس العمل مراکز اعصاب           20 دقيقه                        5         
کاهش  تيزبيني و تيزهوشي            8 ساعت                      30         
سر درد خفيف                        2 تا 4 ساعت                   100        
فشار در پيشاني با سردرد            2 تا 4 ساعت                  200         
سردرد شديد، ضعف، تهوع          2 تا 4 ساعت                   500        
تيرگي ديد، امکان بيهوشي، ضربان شديد، تشنج   2 تا3 ساعت          1000

مرگ                                   1 تا3 ساعت                    2000
* PPM(ذره در ميليون)
* بيشتر تصادفات رانندگي را به اکسيد کربن نسبت مي دهند زيرا در غلظت کم باعث کاهش هوشياري مي شود. فضاي بسته پارکينگ ها يکي از خطرناک ترين منابع وجود اکسيدهاي کربن است.
2HBO<----- 2HB+O(توليد اکسي هموگلوبين)
منوکسيد کربن با هموگلوبين يا اکسي هموگلوبين در خون واکنش مي دهد و جاي اکسيژن را مي گيرد و در کربوکسي هموگلوبين توليد مي کند. نتيجه اين واکنش، کاهش ظرفيت خون براي حمل اکسيژن و رساندن اکسيژن به بافتها است و در نتيجه آن خفگي و مرگ انسان.
HBCO+O<-----HB+CO
2HBO------>2HBCOتوليد کربوکسي هموگلوبين

راه هاي از بين بردن اکسيد کربن:
 

طبيعي: 1- نور خورشيد باعث تبديل CO به 2CO مي شود 2- تبديل CO به CH 4توسط برخي ميکروارگانيسم هاي غير هوازي 3- جذب توسط پرفرين موجود در گياهان و حيوانات 4- جذب توسط عمليات بيوشيميايي اقيانوسها.
مصنوعي: 1- با استفاده از مخلوط سوخت - هوا. با نسبت 16 به 1 عملاً موتور CO توليد نمي کند 2- استفاده از پمپ هوا (ترماکتور) 3- استفاده از راکتورهاي کاتاليزوري براي خروج CO از اگزوز.
* در فرايند اکسيداسيون متان، مونوکسيد کربن به عنوان واسطه ظاهر مي شود.
* در هنگام پاييز، به علت تجزيه کلروفيل، افزايش CO زياد است.
* اکسيد کربن CO باعث از بين رفتن بنيان هيدروکسيل OH مي شود. OH خاصيت خود تميز کنندگي براي اتمسفر دارد و از تجزيه ازن حاصل مي شود.
O+H2O+O<----3O OH2<----O2
حد استاندارد Co در هوا ppm9 است. حد هشدار ppm15 ، حد اضطرار ppm40.
* CO قابل اشتعال است و با شعله آبي مي سوزد. در اتر و نفت بيشتر از آب حل مي شود.
* بيشترين وزن مولکولي Co مربوط به اکسيژن است.
منبع:نشريه پيام پزشک، شماره 45