اسطوخدوس

گياهي چند ساله و خنثي، با ساقه هاي ضخيم و قهوه اي رنگ.
برگ ها پوشيده از کرک و حفره هاي حاوي اسانس.
گل ها به رنگ آبي يا متمايل به بنفش، که اسانس آن در برگ ها و گل هاي گياه ساخته و ذخيره مي شود.
موطن اصلي گياه در اروپا، آسيا، آفريقا، آمريکا و... مي باشد و در ايران در منطقه وسيعي از نواحي شمالي ايران و تهران مي رويد.
قسمت مورد استفاده آن برگ و گل و اسانس مي باشد.

موارد مصرف:
- در طب سنتي:
 

1- ضد نفخ
2- رفع مشکلات گوارشي مثل: گاز، تهوع، کوليک روده و اختلال در هضم چربي.
3- به همراه علف چاي و بادرنجبويه در درمان افسردگي.
4- از زمان هاي خيلي دور از چاي اين گياه براي درمان تشنج، رفع سر درد و بي خوابي استفاده مي شود.
5- اسانس رقيق شده ي آن به صورت موضعي براي درد مفاصل و فلج موقتي و ناگهاني عضلات صورت کاربرد دارد.
6- مدر
7- بالش هاي حاوي گياه به عنوان کمک کننده در خوابيدن.

- در طب مدرن:
 

1- درمان مؤثر نفخ، صداي شکمي و گاز معده، تورم روده که بهتر است براي اين منظور اسطو خدوس به همراه رازيانه و بابونه مصرف شود.
2- (3-1) قطره از اسانس آن در وان حمام به عنوان ضد باکتري، ضد التهاب، آرام بخش خفيف و به عنوان تحريک کننده بهبودي در زخم هاي زايمان.
3- اسانس آن در آروماتراپي براي درمان اضطراب، بي قراري و بي خوابي افراد کهنسال و يائسه.
4- از گياه در سردردهاي ناشي از استرس و برآشفتگي پيش از قاعدگي استفاده مي شود.
5- روغن فرار اسطو خدوس براي استعمال خارجي و سوختگي هاي درجه 1 و 2، بريدگي ها و درد عضلاني استفاده مي شود.
6- پماد حاصل از اسانس گياه نه تنها زخم ها را ضدعفوني مي کند بلکه بهبودي را تسريع مي نمايد.
7- گياه داراي اثر صفرا آوري است.
8- چاي اين گياه براي درمان بي اشتهايي مفيد است.
موارد منع مصرف شناخته شده اي ندارد اما، خانم هاي باردار شيرده از مصرف گياه يا مصرف خوراکي اسانس آن پرهيز نمايند.
روغن گياه داراي پتانسيل ضعيف براي ايجاد حساسيت مي باشد.

عوارض جانبي اسطو خدوس در صورت مصرف زياد:
 

گيجي، منگي، خواب آلودگي، سر درد، فشارخون، تهوع، استفراغ، يبوست و ندرتاً درماتيت تماسي مي باشد.
منبع:نشريه راه کمال- شماره 30