نوعی واکسن برای نوعی از دیابتی‌ها

تعدادی بیمار جوان و مبتلا به دیابت در ملبورن پس از مداوا با واکسن ساخته شده از یاخته‌های خونی خودشان دیگر نیاز چندانی به تزریق هر روزه‌ی انسولین نداشتند. در این روش پژوهشگران ابتدا یاخته‌ها را از بدن فرد مورد نظر جدا می‌کنند و پس از قرار دادن آن‌ها در معرض اشعه‌ی فرابنفش و مواد شیمیایی، دوباره آن‌ها را به بدن فرد بر می‌گردانند. این بیماران در مراحلِ آغازینِ ابتلا به دیابتِ وابسته به انسولین بودند.
بن هاریسون از مؤسسه‌ی تحقیقات پزشکی والتر و الیزاهال بیان داشت: «تاکنون نتایج حاصل از این روش بسیار تشویق کننده بوده است. اما برای اظهار نظر قطعی در باره‌ی این که آیا به روشی جهت جهت دگرگونی پیش‌رفت طبیعی این بیماری دست یافته‌ایم یا نه، لازم است بیماران بیش‌تری برای مدتی طولانی‌تر با آن درمان شوند.»
معمولاً بیماران مبتلا به دیابتِ وابسته به انسولین رفته رفته توانایی تولید هورمون انسولین را از دست می‌دهند. این هورمون گلوکز خون بدن را متعادل می‌سازد. پژوهشگران توانستند ترشح انسولین این تعداد از بیماران را که یازده تا سی و پنج سال سن داشتند در حد مقدار آن به هنگام تشخیص اولیه ثابت نگاه دارند. اولین کسی که معالجه شد به سی تا چهل واحد انسولین در روز نیاز داشت، در صورتی که پس از اعمال این روش، تنها به نیمی از این مقدار نیازمند بود. با این روش حتی می‌توان گلوکز خون بیماران مبتلا به دیابت را نزدیک به حد طبیعی تنظیم کرد. دیابت وابسته به انسولین نوعی بیماری خود ایمنی بدن است که در آن دستگاه ایمن‌سازی بدن به سلول‌های بتا حمله می‌کند. (این یاخته‌ها در جزایر لانگرهانس در لوزالمعده قرار دارند و هورمون انسولین ترشح می‌کنند.) تخریب یاخته‌های بتا توسط یاخته‌های تی انجام می‌گیرد. این یاخته‌ها گویچه‌های سفید خون هستند که در حالت عادی به مهاجمان بیگانه، باکتری‌ها، و ویروس‌ها حمله می‌کنند. ظاهراً تحریک کننده‌ی بروز بیماری، عوامل شیمیایی یا ویروس‌های موجود در محیط هستند. هم‌چنین حساسیت ژنتیکی نیز نسبت به این بیماری وجود دارد.
دیابت وابسته به انسولین، بیش‌تر بین کودکان و جوانان شایع است و از هر هفت‌صد نفر یک نفر را مبتلا می‌سازد. اما تا بروز علائم، قریب نود درصد از یاخته‌های بتا نابود شده‌اند. این واکسن، یاخته‌های بتای باقی مانده را فعال نگاه می‌دارد. پژوهشگران مؤسسه‌ی هال و بیمارستان سلطنتی ملبورن روشی را برای درمان دیابتِ وابسته به انسولین به کار بردند که فوتوفرز نامیده می‌شود. (فوتوفرز بررسی حرکت ذرات در اثر نور است.) این روش در سال 1982 میلادی توسط ریچارد ایدلسون از دانشگاه ییل تکمیل شد و ترکیبی است از اشعه‌ی فرابنفش و مواد شیمیایی حساس به نور که به بیمار خورانده می‌شود.
ابتدا به بیمار هشت متوکسی سورالن (8 MOP) داده می‌شود. این داروی حساس به نور از علف‌های اطراف رودخانه‌ی نیل به دست می‌آید. در حدود نود دقیقه بعد نمونه خونی از بیمار گرفته و گویچه‌های سفید و قرمز آن را جدا می‌کنند. آن دسته از گویچه‌های سفید که در بیماری دیابت به یاخته‌های بتا حمله می‌کنند زیر تابش اشعه‌ی فرابنفش قرار می‌گیرند و پس از مخلوط شدن با گویچه‌های قرمز و پلاسما به بیمار برگردانده می شوند.
اشعه‌ی فرابنفش موجب اتصال شیمیایی 8-MOP با DNAی گویچه‌های سفید خون می‌شود و آن‌ها را غیرفعال می‌نماید. به اعتقاد پژوهشگران تغییری که در اثر تابش پرتو فرابنفش در گویچه‌های سفید خون به وجود می‌آید آن ها را برای دستگاه ایمنی بدن شبیه به اجسام بیگانه و به ویژه مانند میکروب‌ها نشان می‌دهد. گویچه‌های سفیدِ آسیب دیده باعث نوعی واکنش ایمنی نسبت به خود شده و واکنش خود ایمنی علیه یاخته‌های بتا را متوقف می‌سازند. به بیان دیگر، یاخته‌های تی، یاخته‌های بتا را دیگر از بین نمی‌برند و انسولین سازی باقی مانده را حفظ می‌نمایند.
نکته‌ی مهم‌تر آن است که روش فوتوفرز فقط به درصدی از یاخته‌های تی جهت تغییر رفتار دستگاه ایمنی بدن نیاز دارد. وقتی فعالیت دستگاه ایمن سازی بدن بیمار کاهش یابد، استعداد ابتلا به بیماری‌های دیگر به وجود می‌آید. هاریسون گفت: «پس از گذشت چند هفته، به غیر از یاخته‌های تیِ نابود کننده‌ی بتا، دستگاه ایمنی بدن فعالیت خود را باز می‌یابد.»
غیرفعال شدن دائمی دستگاه ایمنی هنوز برای پژوهشگران معلوم نبود. آن‌ها می‌خواستند روش فوتوفرز را روی چند ده بیمار مبتلا به دیابت پیاده کرده و آن‌ها را لااقل دو ساعت تحت مراقبت قرار دهند. درضمن باید دانست که سه درصد از فرزندان و برادران و خواهران دیابتی‌ها بدون هیچ گونه علائمی حاوی یاخته‌های تی موذی و پادتن ضد یاخته‌های بتای تولید کننده‌ی انسولین در خون خود هستند و علی‌رغم نیاز شدید، درمان نمی‌شوند.