سوداگر، پنیر را در شیشه می‌خورد

حال و روز بخیل از فقیر و ندار بدتر است؛ زیرا فقیر ندارد و نمی‌خورد، درحالی‌که بخیل دارد، ولی نمی‌تواند بخورد؛ مال انسان بخیل نصیب و روزی خودش نمی‌شود. کاربرد: در نکوهش افراد خسیسی به کار می‌رود که ثروت بسیاری
شنبه، 10 اسفند 1392
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
سوداگر، پنیر را در شیشه می‌خورد
سوداگر، پنیر را در شیشه می‌خورد

 

 




 

زمینه پیدایش

«تاجری از کثرت خسّت و لئامت، یک شاهی پنیر گرفت و در شیشه‌ای ریخته، سرش را بسته بود و هرگاه می‌خواست ظهر یا شب ناهار یا شام بخورد، سفره می‌گسترد و شیشه را در وسط آن می‌گذاشت و نان را پاره می‌کرد و به پشت شیشه می‌مالید و می‌خورد و از نان خورش به همان دیدار رنگ پنیر قناعت می‌کرد».(1)

پیامها

حال و روز بخیل از فقیر و ندار بدتر است؛ زیرا فقیر ندارد و نمی‌خورد، درحالی‌که بخیل دارد، ولی نمی‌تواند بخورد؛ مال انسان بخیل نصیب و روزی خودش نمی‌شود. کاربرد: در نکوهش افراد خسیسی به کار می‌رود که ثروت بسیاری گرد می‌آورند و با خساست زندگی می‌کنند تا بمیرند و اموالشان نصیب دیگران شود.

ضرب المثل های هم مضمون

بُخل بخیل و طینت شیطان برابر است؛ سخی و بخیل سر سال برابر می‌شوند.
سیم بخیل وقتی از خاک به درآید که او خود، به خاک رفته باشد.
مال خودش (فرد خسیس) از گلوی خویش پایین نمی‌رود.
مالِ نخورم، نصیبِ بخورم است.
نه خود خوری، نه کس دهی، گنده کنی به سگ دهی.(2)

اشعار هم مضمون

اگر از فرق تا قدم هنری * چون بَخیلی ز خاکِ ره بتری بخل عیبی است در نهاد بشر * که از آن نیست هیچ بَتَر بخل عیبی است که صد فضل بپوشاند و جُود * کیمیایی است که صد عیب هنر گرداند هر که از بخل در دلش زنگ است * همه دینارهای او سنگ است(3) (مکتبی)

ریشه های قرآنی حدیثی

رسول خدا(صلی الله علیه وآله): «اَلبَخیلُ بَعیدٌ مِنَ اللهِ، بَعیدٌ مِنَ النّاسِ، قَریبٌ مِنَ النّار؛ بخیل از خدا و از مردم دور و به آتش نزدیک است».(4)
امام صادق(علیه السلام): «لَیسَت لِبَخیلٍ راحَۀٌ؛ بخیل آسایش ندارد.»(5)
حضرت علی(علیه السلام): «اَلبُخلُ جامِعٌ لِمَساوِیِ العُیُوبِ، وَ هُوَ زَمامٌ یُقادُ بِهِ اِلیَ کُلِّ سُوءٍ؛ بخل، دربردارنده بدی‌های هر عیبی است و افساری است که [بخیل] به وسیله آن به سوی هر بدی کشانده می‌شود».(6)
امام هادی(علیه السلام): «اَلبَخلُ اَذَمُّ الاَخلاقِ؛ بخل، نکوهیده‌ترین خوی است».(7)

لغات

سوداگر: بخیل خسّت: خسیسی
لئامت: پستی
سخی: سخاوتمند
سیم: ثروت
بتر: بدتر

پی‌نوشت‌ها:

1. حسن ذوالفقاری، داستان‌های امثال، تهران، مازیار، 1385، چ 1، ص 594.
2. غلامرضا حیدری ابهری، حکمت‌نامه پارسیان، قم، نشر جمال، 1385، چ 1، صص 98 و 99.
3. همان.
4. بحارالانوار، ج 73، ص 308.
5. همان، ص 303.
6. نهج‌البلاغه سید رضی، ترجمه: کاظم محمدی و محمد دشتی، قم، انتشارات امام علی(علیه السلام)، 1396 هـ.ق، چ 2، حکمت 378.
7. محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث، 1403 هـ.ق، چ 3، ج 72، ص 199.

منبع مقاله : مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما

/ج

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران