سوداگر، پنیر را در شیشه می‌خورد

حال و روز بخیل از فقیر و ندار بدتر است؛ زیرا فقیر ندارد و نمی‌خورد، درحالی‌که بخیل دارد، ولی نمی‌تواند بخورد؛ مال انسان بخیل نصیب و روزی خودش نمی‌شود. کاربرد: در نکوهش افراد خسیسی به کار می‌رود که ثروت بسیاری
شنبه، 10 اسفند 1392
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
سوداگر، پنیر را در شیشه می‌خورد
سوداگر، پنیر را در شیشه می‌خورد

 

 




 

زمینه پیدایش

«تاجری از کثرت خسّت و لئامت، یک شاهی پنیر گرفت و در شیشه‌ای ریخته، سرش را بسته بود و هرگاه می‌خواست ظهر یا شب ناهار یا شام بخورد، سفره می‌گسترد و شیشه را در وسط آن می‌گذاشت و نان را پاره می‌کرد و به پشت شیشه می‌مالید و می‌خورد و از نان خورش به همان دیدار رنگ پنیر قناعت می‌کرد».(1)

پیامها

حال و روز بخیل از فقیر و ندار بدتر است؛ زیرا فقیر ندارد و نمی‌خورد، درحالی‌که بخیل دارد، ولی نمی‌تواند بخورد؛ مال انسان بخیل نصیب و روزی خودش نمی‌شود. کاربرد: در نکوهش افراد خسیسی به کار می‌رود که ثروت بسیاری گرد می‌آورند و با خساست زندگی می‌کنند تا بمیرند و اموالشان نصیب دیگران شود.

ضرب المثل های هم مضمون

بُخل بخیل و طینت شیطان برابر است؛ سخی و بخیل سر سال برابر می‌شوند.
سیم بخیل وقتی از خاک به درآید که او خود، به خاک رفته باشد.
مال خودش (فرد خسیس) از گلوی خویش پایین نمی‌رود.
مالِ نخورم، نصیبِ بخورم است.
نه خود خوری، نه کس دهی، گنده کنی به سگ دهی.(2)

اشعار هم مضمون

اگر از فرق تا قدم هنری * چون بَخیلی ز خاکِ ره بتری بخل عیبی است در نهاد بشر * که از آن نیست هیچ بَتَر بخل عیبی است که صد فضل بپوشاند و جُود * کیمیایی است که صد عیب هنر گرداند هر که از بخل در دلش زنگ است * همه دینارهای او سنگ است(3) (مکتبی)

ریشه های قرآنی حدیثی

رسول خدا(صلی الله علیه وآله): «اَلبَخیلُ بَعیدٌ مِنَ اللهِ، بَعیدٌ مِنَ النّاسِ، قَریبٌ مِنَ النّار؛ بخیل از خدا و از مردم دور و به آتش نزدیک است».(4)
امام صادق(علیه السلام): «لَیسَت لِبَخیلٍ راحَۀٌ؛ بخیل آسایش ندارد.»(5)
حضرت علی(علیه السلام): «اَلبُخلُ جامِعٌ لِمَساوِیِ العُیُوبِ، وَ هُوَ زَمامٌ یُقادُ بِهِ اِلیَ کُلِّ سُوءٍ؛ بخل، دربردارنده بدی‌های هر عیبی است و افساری است که [بخیل] به وسیله آن به سوی هر بدی کشانده می‌شود».(6)
امام هادی(علیه السلام): «اَلبَخلُ اَذَمُّ الاَخلاقِ؛ بخل، نکوهیده‌ترین خوی است».(7)

لغات

سوداگر: بخیل خسّت: خسیسی
لئامت: پستی
سخی: سخاوتمند
سیم: ثروت
بتر: بدتر

پی‌نوشت‌ها:

1. حسن ذوالفقاری، داستان‌های امثال، تهران، مازیار، 1385، چ 1، ص 594.
2. غلامرضا حیدری ابهری، حکمت‌نامه پارسیان، قم، نشر جمال، 1385، چ 1، صص 98 و 99.
3. همان.
4. بحارالانوار، ج 73، ص 308.
5. همان، ص 303.
6. نهج‌البلاغه سید رضی، ترجمه: کاظم محمدی و محمد دشتی، قم، انتشارات امام علی(علیه السلام)، 1396 هـ.ق، چ 2، حکمت 378.
7. محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث، 1403 هـ.ق، چ 3، ج 72، ص 199.

منبع مقاله : مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما

/ج

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
play_arrow
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
play_arrow
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
play_arrow
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
چه می کنیم!؟
play_arrow
چه می کنیم!؟
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
music_note
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
music_note
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
play_arrow
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
play_arrow
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
play_arrow
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
play_arrow
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
play_arrow
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین