بررسي حديث « خلفا و مژده پيامبر »!

اين حديث در فضايل و ترتيب خلفا را جلال الدين سيوطى نقل مى كند. وى در كتاب الخصائص الكبرى مى نويسد: ابن ابى خيثمه (در تاريخ خود)، ابويعلى، بزّار و ابونعيم اصفهانى اين گونه نقل مى كنند كه انس مى گويد:
دوشنبه، 16 تير 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
بررسي حديث « خلفا و مژده پيامبر »!
بررسي حديث « خلفا و مژده پيامبر»!

 

نويسنده: آيت الله سيدعلي حسيني ميلاني




 

اين حديث در فضايل و ترتيب خلفا را جلال الدين سيوطى نقل مى كند. وى در كتاب الخصائص الكبرى مى نويسد:
ابن ابى خيثمه (در تاريخ خود)، ابويعلى، بزّار و ابونعيم اصفهانى اين گونه نقل مى كنند كه انس مى گويد:
روزى همراه رسول خدا صلى اللّه عليه و آله در باغى حضور داشتم. شخصى آمد و در زد. پيامبر صلى اللّه عليه و آله فرمود: اى انس! برخيز، در را برايش باز كن و او را به بهشت و خلافت بعد از من بشارت ده!
من در را باز كردم و ديدم ابوبكر است. سپس مرد ديگرى آمد و در زد.
پيامبر صلى اللّه عليه وآله فرمود: اى انس! برخيز، در را براى او باز كن و او را به بهشت و خلافت پس از ابوبكر بشارت ده!
من در را باز كردم، ديدم عمر است. سپس مرد ديگرى آمد و در زد.
پيامبر صلى اللّه عليه و آله فرمود: در را برايش باز كن، او را به بهشت و خلافت پس از عمر بشارت ده و به او بگو كه كشته خواهد شد.
من در را باز كردم ديدم عثمان است.(1)

حديث ساختگى و ديدگاه خطيب بغدادى

خطيب بغدادى در اين زمينه مى گويد:
صقر بن عبدالرحمان بن بنت مالك بن مغول ـ كه از مردم كوفه و با كنيه ابوبهز شناخته مى شد، و در بغداد ساكن و در آن جا به نقل احاديث پرداخت ـ به من گفت: على بن محمّد بن حسن مالكى، از عبداللّه بن عثمان صفار، از محمّد بن عمران بن موسى صيرفى، از عبداللّه بن على بن مدينى براى من نقل كرد كه در مورد حديث ابوبهز ـ كه آن را از ابن ادريس، از مختار بن فلفل، از انس نقل كرده ـ با پدرم صحبت كردم و به او گفتم: در اين حديث، انس مى گويد كه در باغى بودم و... پيامبر صلى اللّه عليه وآله به او فرموده است: در را باز كن و به او اجازه ورود ده و او را به بهشت بشارت بده. به پدرم گفتم: اين حديث همانند حديث ابوموسى است.
پدرم پاسخ داد: اين حديث، دروغ و ساختگى است.
آن گاه خطيب به سند خود از طريق ابويعلى اين گونه نقل مى كند: ابوبهز صقر بن عبدالرحمان بن بنت مالك بن مغول، از عبداللّه بن ادريس، از مختار بن فلفل، از انس بن مالك روايت كرد كه پيامبر صلى اللّه عليه وآله آمد و وارد باغى شد. شخصى آمد و در زد. پيامبر صلى اللّه عليه وآله فرمود: اى انس! برخيز... .
عبدالمؤمن مى گويد: از ابوعلى درباره صقر پرسيدم.
پاسخ داد: صقر، استادى ساده لوح بود كه در بغداد هيچ كس به او توجه نمى كرد... و ابوصقر عبدالرحمان بن مالك بن مغول ـ يعنى صقر ـ حديث جعل مى كرد.
ابوعلى در ادامه مى گويد: صالح بن محمد عبدالرحمان بن مالك بن مغول از دروغ گوترين مردم است و پسرش ابوبهز نيز در دروغ گويى همواره گوى سبقت را از پدرش ربوده بود.(2)
گفتنى است كه عينى نيز اين حديث را در شرح بخارى نقل مى كند و مى گويد:
ابويعلى موصلى اين روايت را به عنوان يكى از روايات مختار بن فلفل به نقل از انس، ذكر كرده و گفته است: اين حديث، حديثى حَسَن(3) است.(4)

ديدگاه هاى ديگر

همان گونه كه پيش از اين گذشت، چند تن از حافظان حديث اهل تَسنُّن، به صراحت ابوبهز را در شمار دروغ گوترين ها آورده اند و اين حديث را جعلى دانسته اند. ابن عدى نيز مى گويد: هر گاه حديثى را به نقل از ابوبهز نقل مى كرديم، ابويعلى به ضعيف بودن او اشاره مى كرد.
ذهبى در زمره كسانى است كه اين حديث را دروغ و جعلى مى داند. وى پس از بيان شرح حال « صقر» در ميزان الاعتدال مى نويسد:
صقر بن عبدالرحمان مشهور به ابوبهز، نوه دخترى مالك بن مغول بود. او اين حديث دروغ را از عبداللّه بن ادريس، از مختار بن فلفل، از انس نقل مى كند كه پيامبر خدا صلى اللّه عليه وآله به انس فرمود: اى انس! برخيز، در را براى ابوبكر باز كن و او را به خلافت بعد از من بشارت ده!
در ادامه حديث، همين عبارات درباره عمر و عثمان نيز ذكر شده است.
ذهبى در ادامه مى نويسد: ابن عدى نيز درباره صقر اظهار نظر كرده است. وى مى گويد: هر گاه به نقل احاديث ابوبهز مى پرداختيم، ابويعلى او را ضعيف مى شمرد.
ابوبكر بن ابى شيبه مى گويد: ابوبهز حديث جعل مى كرد.
ابوعلى جزره مى گويد: ابوبهز بسيار دروغ گو بود.(5)
ابن حجر عسقلانى نيز در كتاب لسان الميزان، پس از ذكر عبارات ذهبى، از ديدگاه او پيروى كرده و آن گاه حديث مذكور را به سند خود از ابويعلى، از صقر بن عبداللّه بن ادريس، از مختار بن فلفل، از انس نقل كرده است. ابن حجر در ادامه مى گويد:
اگر اين حديث، صحيح بود، عمر مسأله خلافت را به اهل شورا واگذار نمى كرد و بدون هيچ كشمكش، عثمان را به عنوان خليفه معرفى مى كرد.(6)

پي نوشت ها :

1- الخصائص الكبرى: 2 / 438.
2- تاريخ بغداد: 9 / 340 و 341.
3- حديث حسن به اصطلاح اهل تسنّن، خبر مسندى است كه راويان آن، نزديك به درجه وثاقت باشند.
4- عمدة القارى: 16 / 176 ـ 177
5- ميزان الاعتدال: 3 / 434 و 435.
6- لسان الميزان: 3 / 227 و 228.

منبع مقاله :
آيت الله حسيني ميلاني، سيد علي؛ (1390)، احاديث ساختگي، قم: انتشارات حقايق، چاپ سوم



 

 

تبلیغات در راسخون
مقالات مرتبط
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
play_arrow
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
تجمع اعتراضی پلیس فرانسه در برابر اقامتگاه ماکرون + فیلم
play_arrow
تجمع اعتراضی پلیس فرانسه در برابر اقامتگاه ماکرون + فیلم