بررسي حديث « سخنى با كوه حرا »

عبيداللّه بن محمد بن يزيد بن خنيس و احمد بن يوسف ازدى، از اسماعيل بن ابواويس، از سليمان بن بلال، از يحيى بن سعيد، از سهيل بن ابوصالح، از پدرش نقل مى كند كه ابوهريره مى گويد:
يکشنبه، 15 تير 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
بررسي حديث « سخنى با كوه حرا »
بررسي حديث « سخنى با كوه حرا»

 

نويسنده: آيت الله سيدعلي حسيني ميلاني




 

اين حديث را مسلم در صحيح خود، در بخش فضايل طلحه و زبير آورده است. وى مى نويسد:
عبيداللّه بن محمد بن يزيد بن خنيس و احمد بن يوسف ازدى، از اسماعيل بن ابواويس، از سليمان بن بلال، از يحيى بن سعيد، از سهيل بن ابوصالح، از پدرش نقل مى كند كه ابوهريره مى گويد:
روزى رسول خدا صلى اللّه عليه وآله كه در كوه حرا بود، ناگاه كوه حركت كرد. پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله فرمود: اى كوه حرا! آرام باش! روى تو جز پيامبر، يا صدّيق و يا شهيدى قرار ندارد.
روى كوه حرا پيامبر صلى اللّه عليه و آله، ابوبكر، عمر، عثمان، على، طلحه، زبير و سعد بن ابى وقاص بودند.(1)

بررسى و نقد حديث

در اين حديث، اسامى خلفا به ترتيب خلافت از زبان پيامبر خدا صلى اللّه عليه وآله ذكر نشده است؛ ولى ما از دو جهت به بيان آن پرداختيم:

نخست آن كه

مسأله ترتيب اسامى خلفا در قالب الفاظى ديگر در همين حديث، از زبان پيامبر صلى اللّه عليه وآله جعل شده است.

دوم آن كه

اين حديث ـ علاوه بر اثبات ترتيب ـ در پى آن است كه از زبان پيامبر صلى اللّه عليه وآله، صفت « صدّيق» را به ابوبكر و صفت « شهيد» را به همه افراد بعدى، نسبت دهد؛ اما بايد گفت كه اين حديث، از دو جهت جعلى و ساختگى است: نخست متن حديث و ديگرى سند آن.

1. متن حديث

با صرف نظر از ذكر عنوان شهيد براى اين افراد ـ جز امير مؤمنان على عليه السلام ـ بيان اين نكته ضرورى است كه سعد بن ابى وقّاص در قصر خود به مرگ طبيعى از دنيا رفت! به همين جهت در صحيح مسلم، در حديثِ قبل از اين حديث، به نام سعد اشاره اى نشده است كه خود نكته اى در خور تأمّل است؛ ولى برخى براى اصلاح معناى حديث گفته اند: سعد بن ابى وقّاص در اثر ابتلا به طاعون درگذشت و هر كس در اثر اين بيمارى از دنيا برود شهيد به شمار مى رود!(2)

2. سند حديث

در بررسى راويان اين حديث، با چشم پوشى از بررسى راويان ديگر فقط نگاه كوتاهى به شرح حال اسماعيل بن ابواويس داريم كه راوى شناسان درباره او اظهارات متفاوتى دارند.
نسائى درباره اسماعيل مى گويد: او در نقل حديث ضعيف است.(3)
يحيى بن معين مى گويد: اسماعيل و پدرش به سرقت حديث مى پردازند.
دولابى نيز در بحث راويانى كه از نظر نقل حديث ضعيف اند مى گويد: از نضر بن سلمه مروزى شنيدم كه مى گفت: اسماعيل بن ابواويس، بسيار دروغ گوست.
ذهبى پس از نقل اين سخن مى گويد: ابن عدى از زبان اسماعيل، به نقل سه حديث پرداخت و گفت: وى از زبان دايى خود مالك، احاديث غريبى را نقل كرده كه مورد اعتماد هيچ كس نيست.(4)
ابراهيم بن جنيد از يحيى اين گونه نقل مى كند: اسماعيل بن ابواويس، ياوه گو و دروغ پرداز است و به هيچ عنوان، معتبر نيست.(5)
ابن حزم در المحلّى مى نويسد:
ابوالفتح ازدى مى گويد: سيف بن محمد به من گفت: به راستى كه ابن ابواويس، حديث جعل مى كرد.(6)
عينى نيز درباره اسماعيل اظهار نظر كرده و مى گويد: او خود به جعل حديث، اعتراف كرده و نسائى نيز همين مطلب را از سلمة بن شعيب به نقل از خود ابن ابواويس، ذكر نموده است.(7)

پي نوشت ها :

1- صحيح مسلم: 5 / 33 و 34، كتاب فضائل الصحابه، باب من فضائل طلحه و زبير، ذيل حديث 2417.
2- ر.ك: الشفاء و شرح آن، نسيم الرياض: 3 / 192.
3- الضعفا والمتروكون: 51.
4- ميزان الاعتدال: 1 / 379 ـ 380.
5- تهذيب التهذيب: 1 / 280.
6- همان: 1 / 281.
7- عمدة القارى: 1 / 8 ، الفائدة السابعة.

منبع مقاله :
آيت الله حسيني ميلاني، سيد علي؛ (1390)، احاديث ساختگي، قم: انتشارات حقايق، چاپ سوم



 

 

تبلیغات در راسخون
مقالات مرتبط
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
play_arrow
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
play_arrow
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
play_arrow
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
play_arrow
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
play_arrow
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
play_arrow
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
play_arrow
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
play_arrow
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
play_arrow
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
play_arrow
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
play_arrow
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
play_arrow
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم
play_arrow
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم